Thi công vượt tiến độ nhưng vẫn… lo
Ông Trần Văn Tài, người dân có hơn 187m2 đất tại Bãi Đất Đỏ (một trong những điểm nóng về thu hồi đất để triển khai các dự án phục vụ APEC) nằm trong số những hộ tiên phong bàn giao đất cho chính quyền đặc khu triển khai các dự án phục vụ APEC 2027. Ông Tài chia sẻ, gia đình sẽ sớm bàn giao diện tích đất để thi công nhanh, bảo đảm tiến độ. Đồng thời ông cũng mong muốn các hộ dân liền kề tự nguyện bàn giao đất, chung tay vì sự thành công của APEC 2027.
Cùng với ông Tài, một số hộ dân tại khu vực Bãi Đất Đỏ đã tự nguyện bàn giao đất, tạo tác động lan tỏa đến các hộ dân khác cùng đồng thuận. Tuy nhiên, tiến độ bàn giao vẫn chưa đạt yêu cầu so với tốc độ thi công thần tốc hiện nay của chủ đầu tư, dễ dẫn đến tình trạng làm nhanh nhưng lại không có đất để làm tiếp.
Các dự án phục vụ APEC 2027 đang xây dựng cấp tập.
Theo số liệu thống kê, Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ đã được thông báo thu hồi đất từ ngày 7.8.2025 nhưng đến nay phía chủ đầu tư mới nhận được 17 ha "đất sạch", chiếm tỷ lệ 19,2%. Nhiều nguyên nhân được đưa ra như các hộ dân không phối hợp đo đạc, chưa thống nhất được cách thức xác định diện tích làm căn cứ tính hỗ trợ chuyển đổi nghề… Cách đó không xa, dự án Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán cũng đã có quyết định thông báo thu hồi đất ngày 7.8.2025 nhưng mới chỉ hoàn thành 4,2ha giải phóng mặt bằng, tương đương 19%.
Trong khi đó, dự án mở rộng Sân bay quốc tế Phú Quốc mặc dù đang đạt tốc độ thi công kỷ lục trong ngành hàng không (chỉ sau 4 tháng khởi công, toàn bộ khối nhà ga đã thi công đến tầng 4) nhưng cũng đang đối diện với nhiều khó khăn để đạt mục tiêu đề ra là hoàn thiện toàn bộ chỉ sau 18 tháng thi công. Phần diện tích ưu tiên đã ban hành tới 80 thông báo thu hồi đất với 23,2 ha nhưng chưa hoàn thành; 33,8 ha còn chưa ban hành thông báo thu hồi đất. Còn 4 hộ bao chiếm của dự án, diện tích khoảng 4,7 ha chưa bàn giao mặt bằng.
Một dự án khác là Đại lộ APEC đặt mục tiêu hoàn thành cuối năm nay nhưng đến giờ phần mặt bằng mới dừng ở bước đo đạc, kiểm đếm, nhập liệu theo trình tự.
Được xác định là nhiệm vụ chính trị, đối ngoại cấp quốc gia, APEC 2027 là cơ hội để quảng bá hình ảnh Việt Nam, đặc biệt là đảo Ngọc Phú Quốc, ra thế giới. Hiện nay công tác đầu tư hạ tầng phục vụ APEC đang bước vào giai đoạn nước rút. Tuy nhiên, cũng như nhiều dự án lớn trên cả nước, giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn “chí tử”, mà nếu không được gỡ sớm sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ chung.
Chính sách tái định cư vượt trội
Theo lãnh đạo đặc khu Phú Quốc, để thực hiện các dự án phục vụ APEC 2027, địa phương có hơn 4.000 hộ dân có đất nằm trong các dự án phải thu hồi, với tổng diện tích lên đến hơn 1.200ha. Đây là khối lượng công việc khổng lồ đặt ra với chính quyền và nhân dân đặc khu, nhất là sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính và chính quyền địa phương 2 cấp mới vận hành.
Trong khi đó, mục tiêu Chính phủ và tỉnh An Giang đặt ra hết sức thách thức: Các công trình dự án phục vụ APEC 2027 phải hoàn thành và đưa vào sử dụng trước 3 đến 6 tháng so với thời điểm diễn ra sự kiện. Điều này đồng nghĩa với thời gian còn lại cho công tác giải phóng mặt bằng lẫn thi công chỉ còn hơn một năm.
Không chỉ là đền bù đất đai cho người dân, công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án mà còn bao gồm hàng loạt hạng mục phức tạp: Bồi thường tài sản gắn liền với đất (nhà ở, công trình phụ, cây trồng, vật nuôi); chi phí hỗ trợ di dời, ổn định cuộc sống và sản xuất kinh doanh (hỗ trợ tạm cư, đào tạo chuyển đổi nghề, cho vay ưu đãi); xây dựng khu tái định cư với hạ tầng đầy đủ (đường sá, điện nước, trường học, bệnh viện) cũng như chi phí hành chính, quản lý và các khoản phí pháp lý khác…
Khi triển khai trong thực tế, chỉ cần một trong các yếu tố này gặp vấn đề, sẽ ảnh hưởng tiến độ chung. Theo ông Ngô Minh Trí, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đặc khu Phú Quốc, địa phương sẽ thực hiện tốt việc đo đạc, kiểm đếm và bồi thường hỗ trợ tái định cư cho người dân đúng quy định; bố trí người dân về khu tái định cư có điều kiện tốt hơn để có cuộc sống ổn định.
“Đặc khu cũng thành lập các tổ công tác để tuyên truyền cho người dân về các công trình APEC 2027, để người dân biết và hiểu rằng những công trình này phục vụ người dân và cả quốc gia, tạo đà cho Phú Quốc phát triển trong thời gian tới”, ông Trí nhấn mạnh.
Chính quyền đặc khu thành lập các tổ công tác để tuyên truyền cho người dân về các công trình APEC 2027 (Ảnh: Báo An Giang).
Để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án trong thời gian tới, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư cần được nhìn nhận là yếu tố then chốt, vừa quyết định sự thành công của dự án, vừa gắn trực tiếp với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trong vùng ảnh hưởng. Với quy mô hàng chục dự án trải rộng từ đô thị, giao thông, hàng không đến tái định cư…, diện tích thu hồi đất lớn, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, công tác giải phóng mặt bằng tại Phú Quốc cần có sự quyết tâm cao hơn nữa của chính quyền tỉnh An Giang và đặc khu Phú Quốc dưới sự hỗ trợ của các Bộ ban ngành TƯ.
Đồng thời, địa phương cần có những chính sách đột phá để khuyến khích và tạo sự đồng thuận cao trong người dân. Theo Thông báo 768 của tỉnh, người dân đủ điều kiện tái định cư được bốc thăm chọn vị trí theo quy hoạch chi tiết 1/500 ngay sau khi bàn giao đất, không phải chờ đến khi khu tái định cư hoàn thành. Nguyên tắc “đi sớm – chọn sớm” được áp dụng nhằm khuyến khích bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.
Trong thời gian chờ tái định cư, các hộ dân còn được bố trí tạm cư và hỗ trợ kinh phí thuê nhà hàng tháng, góp phần ổn định đời sống và sinh kế.