VIỆT NAM VƯƠN MÌNH PHÁT TRIỂN, HỘI NHẬP (*): Hạ tầng giao thông đột phá

Thời gian qua, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Chính phủ và các địa phương đã tập trung mọi nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại.

Tháng 8-2024, Thủ tướng Chính phủ phát động đợt thi đua cao điểm 500 ngày đêm hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc vào cuối năm 2025. Thời điểm đó, theo thống kê của Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng), cả nước mới có gần 2.100 km đường bộ cao tốc, tức còn khoảng 1.000 km phải hoàn thành trong thời gian chỉ hơn 1 năm.

Đầu tư hàng loạt công trình

Những năm gần đây, trước áp lực ùn tắc giao thông ngày càng gia tăng, TP HCM đã tập trung mọi nguồn lực đầu tư hàng loạt công trình trọng điểm nhằm mở rộng không gian phát triển đô thị, tăng cường liên kết vùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Thực tế cho thấy, nhiều công trình sau khi hoàn thành đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Trong đó, đại lộ Võ Văn Kiệt - Mai Chí Thọ, các tuyến đường ven kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè (Hoàng Sa, Trường Sa), Quốc lộ 50… đã góp phần cải thiện khả năng lưu thông, rút ngắn thời gian di chuyển, tạo thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa ra vào khu vực trung tâm TP HCM.

Tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đưa vào khai thác từ cuối năm 2024 được xem là bước ngoặt đối với giao thông công cộng của TP HCM. Không chỉ giảm áp lực cho hệ thống đường bộ, tuyến metro này còn từng bước hình thành thói quen sử dụng phương tiện công cộng của người dân. Thành phố đang tiếp tục đẩy mạnh phát triển đường sắt đô thị với 10 tuyến metro theo Nghị quyết 188/2025 của Quốc hội, qua đó từng bước hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại.

Ông Nguyễn Văn Hòa - ngụ phường Linh Xuân, TP HCM - cho biết trước đây, quãng đường từ khu vực Suối Tiên vào trung tâm thành phố thường xuyên ùn ứ, có lúc ông đi xe hơn 1 giờ. "Khi tuyến metro số 1 vận hành, thời gian đi lại rút ngắn rõ rệt, tôi không còn lo kẹt xe hay mưa nắng, chi phí cũng hợp lý hơn" - ông nhận xét.

Về liên kết vùng, việc hoàn thành cầu Nhơn Trạch (thuộc dự án thành phần 1 đường Vành đai 3) được đánh giá là tín hiệu tích cực, mở thêm hướng kết nối giữa TP HCM và Đồng Nai, góp phần chia sẻ lưu lượng giao thông cho tuyến cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Cùng với đó, tuyến cao tốc TP HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận tiếp tục giữ vai trò trục giao thông huyết mạch kết nối TP HCM với các tỉnh, thành miền Tây.

Những con số ấn tượng về phát triển hạ tầng giao thông, vận tải thời gian qua. Đồ họa: NGỌC TRINH

Ông Lê Văn Thành, đại diện doanh nghiệp vận tải chuyên chạy tuyến Vĩnh Long - TP HCM, cho hay trước đây, việc vận chuyển hàng hóa thường bị chậm do kẹt xe trên Quốc lộ 1. Từ khi tuyến cao tốc TP HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận được khai thác đồng bộ, thời gian vận chuyển rút ngắn đáng kể, xe chạy ổn định, ít dừng chờ. Doanh nghiệp cũng chủ động hơn trong kế hoạch giao nhận hàng, giảm chi phí nhiên liệu và hao mòn phương tiện.

Theo Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được, giai đoạn 2020 - 2025, thành phố tập trung ưu tiên thu hút nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng, xây dựng thành phố thông minh. TP HCM đã khởi động, tái khởi động, tăng tốc đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành và đưa vào sử dụng nhiều dự án giao thông trọng điểm, kết nối vùng, liên kết các trục động lực. Hạ tầng đô thị của thành phố tiếp tục được quy hoạch, đầu tư phát triển theo hướng đa trung tâm.

Mở tuyến, thông đường

Năm 2025 ghi nhận dấu ấn nổi bật trong việc phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia. Bộ Xây dựng đã tập trung cao độ cho các dự án trọng điểm, tạo chuyển biến rõ nét về quy mô, tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Trong lĩnh vực đường bộ, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345 km tuyến chính cao tốc, 458 km nút giao và đường dẫn, đưa tổng chiều dài đường bộ cao tốc lên 3.803 km. Ngoài ra, 1.586 km quốc lộ và 1.701 km đường bộ ven biển cũng hoàn thành. Việc thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau là sự kiện có ý nghĩa chiến lược, hình thành trục cao tốc xuyên suốt, tạo động lực liên kết vùng, giảm chi phí logistics và mở rộng không gian phát triển kinh tế quốc gia.

PGS-TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), cho rằng việc hoàn thành hơn 3.000 km đường cao tốc vào năm 2025 cho thấy sự đột phá rõ rệt, không chỉ về cơ chế chính sách mà còn từ phía các nhà thầu thi công.

Ông Trần Chủng rất tâm đắc đối với cách làm quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong việc phát triển kết cấu hạ tầng giao thông thời gian qua. Các bên liên quan đã nhìn thẳng vào thực tiễn để phát hiện những bất cập và đề ra giải pháp quyết liệt tháo gỡ, đơn cử như cơ chế đặc thù trong khai thác mỏ vật liệu xây dựng hay việc đấu thầu, chỉ định thầu.

Tiếp đó là sự phát triển vượt bậc của khoa học - công nghệ trong việc xây dựng đường sá. Theo ông Chủng, các nhà đầu tư, nhà thầu nhận thức rõ cơ hội phát triển đất nước từ những dự án đường cao tốc nên đã đẩy mạnh áp dụng khoa học - công nghệ hiện đại, đầu tư thiết bị, máy móc; nhiều sáng kiến thi công cũng ra đời.

Ông Nguyễn Hải Vinh, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thăng Long, nhìn nhận các dự án đường cao tốc được triển khai thời gian qua là môi trường thực tế để rèn luyện doanh nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Qua các dự án lớn, phức tạp, nhiều doanh nghiệp đã trưởng thành, sẵn sàng đáp ứng được những gói thầu lớn, tầm cỡ hàng ngàn tỉ đồng.

Cầu Nhơn Trạch (thuộc dự án thành phần 1 đường Vành đai 3 TP HCM) thông xe mở hướng kết nối mới giữa TP HCM và Đồng Nai. ẢNH: NGỌC QUÝ

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn, mục tiêu thực hiện 3.000 km đường bộ cao tốc được đặt ra trong bối cảnh cả nước còn đối diện nhiều thách thức về nguồn lực, về sự biến động giá cả vật tư, vật liệu, về biến đổi khí hậu và cả những khó khăn sau đại dịch COVID-19. Song, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đến cuối năm 2025, hơn 3.000 km đường bộ cao tốc đã được đưa vào khai thác.

"Hơn cả những con số, hành trình này như một cuộc cách mạng về tư duy quản lý để chúng ta mở tuyến, thông đường; là thao trường hun đúc ý chí, khát vọng của con người Việt Nam" - ông Tuấn nhấn mạnh.

Tầm nhìn "vượt thời đại"

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết quán triệt đầy đủ, sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Chính phủ tập trung đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại.

Nhiệm vụ này được xác định là trọng tâm, xuyên suốt cả nhiệm kỳ. Việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông vừa mang tính cấp bách nhằm phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tăng cường liên kết vùng và tạo nền tảng vững chắc cho đất nước phát triển bền vững.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định năm 2025 có thể coi là dấu mốc đặc biệt, khi lần đầu tiên cả nước đồng loạt tổ chức 3 đợt khởi công, khánh thành hơn 560 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5 triệu tỉ đồng. Đây là minh chứng sinh động cho quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy đầu tư, xem phát triển kết cấu hạ tầng là nền tảng để tăng trưởng nhanh và bền vững. Đáng chú ý, trong tổng vốn đầu tư, khu vực tư nhân chiếm gần 75%, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư và vai trò dẫn dắt của Nhà nước ngày càng tăng.

Phát biểu tại lễ khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật các công trình, dự án chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng hôm 19-12-2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Những công trình, dự án đã và đang triển khai thực hiện thể hiện tư duy, tầm nhìn, khát vọng "vươn xa ra biển lớn", "bay cao lên vũ trụ" của con người và dân tộc Việt Nam.

Theo Thủ tướng, chúng ta cũng đã khởi công nhiều dự án, đặt những viên gạch đầu tiên cho các công trình của tương lai, với tầm nhìn "vượt thời đại", như: sân bay Gia Bình, cảng Hòn Khoai, Khu đô thị Cần Giờ, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Olympic…

(Còn tiếp)

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 12-1