Bí mật “sống thọ” của cây ô liu 3.000 tuổi
Dù trông già nua với hình dạng xoắn vặn kỳ lạ, cây ô liu huyền thoại của làng Ano Vouves vẫn xanh tốt, ra lá mới và cho quả hàng năm – một minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ.
Sâu trong lòng đảo Crete (Hy Lạp), nơi thần thoại hòa quyện với kỳ quan thiên nhiên, cây ô liu huyền thoại của làng Ano Vouves vẫn sừng sững thách thức thời gian.
Vouves được coi là một trong những cây ô liu cổ nhất thế giới còn sống và vẫn cho quả. Ước tính tuổi của nó dao động từ khoảng 2.000 đến 4.000 năm, thậm chí một số nguồn cho rằng có thể lên đến hơn 3.000-4.000 năm tuổi, dựa trên phân tích vòng năm cây và các nghiên cứu từ Đại học Crete.
Tuy nhiên, tuổi chính xác của cây khó xác định tuyệt đối vì phần lõi gỗ đã mục ruỗng theo thời gian, khiến phương pháp đo đồng vị phóng xạ không khả thi, và không có phương pháp khoa học thống nhất để đo tuổi của cây ô liu này.
Cây này thuộc giống địa phương tsounati, được ghép ở độ cao khoảng 3 mét lên gốc ô liu hoang dã cổ xưa. Thân cây khổng lồ với chu vi khoảng 12,5 mét (đường kính ~4,6 mét), vỏ cây nứt nẻ sâu, uốn lượn như một tác phẩm điêu khắc tự nhiên thay đổi theo thời gian.
Dù trông già nua với hình dạng xoắn vặn kỳ lạ, Vouves vẫn xanh tốt, ra lá mới và cho quả ô liu hàng năm – một minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ.
Cây ô liu huyền thoại của làng Ano Vouves trên đảo Crete (Hy Lạp). Ảnh: Oddity Central
Bí mật "sống thọ" của cây ô liu cổ thụ như thế này nằm ở những đặc điểm sinh học độc đáo của loài.
Cây ô liu có khả năng sinh sản vô tính. Hệ thống rễ ngầm hoạt động như một "người mẹ rễ" – một mạng lưới ổn định, giúp cây mọc chồi mới từ gốc ngay cả khi phần thân trên mặt đất bị hư hại nặng do hỏa hoạn, hạn hán, biến đổi khí hậu hay tác động của con người.
Điều này giống như một "kho lưu trữ sinh học thời gian", cho phép cây duy trì bộ gen giống hệt và tái tạo liên tục.
Phần trung tâm thân cây có thể mục ruỗng theo thời gian, nhưng cây tiếp tục thêm lớp gỗ mới ở bên ngoài, thay đổi kích thước và hình dạng mà vẫn sống khỏe mạnh. Đây là cơ chế giúp cây ô liu thích nghi và tồn tại hàng thiên niên kỷ.
Cây ô liu có khả năng chịu hạn hán, bệnh tật, lửa cháy và biến đổi môi trường cực tốt. Ở cấp độ tế bào, chúng sở hữu các con đường sinh hóa đặc biệt với chất chống oxy hóa mạnh mẽ và protein phản ứng stress, giúp sửa chữa mô bị hư hại, chống lại mầm bệnh.
Dầu ô liu tự nhiên trong cây còn có tính kháng khuẩn, kháng nấm, bảo vệ chính cây khỏi sâu bệnh, góp phần vào "sự bất tử" sinh học của cây.
Ngoài ra, khả năng chịu đựng được mã hóa trong chính DNA của cây, giúp cây vượt qua hàng loạt thách thức qua các thời kỳ lịch sử.
Cây ô liu Vouves đã chứng kiến sự thăng trầm của nhiều nền văn minh. Nó sinh ra trước cả Đền Parthenon, có thể tồn tại từ thời Alexander Đại đế (và chứng kiến sự sụp đổ của đế chế này), thời Pythagoras, và nhiều sự kiện lịch sử khác.
Nó đã sống sót qua bao nhiêu đợt cháy rừng, hạn hán kéo dài và sự xâm lấn của con người, vẫn xanh tươi giữa làng quê yên bình.
Ngày nay, Vouves được công nhận là di tích thiên nhiên từ năm 1997, thu hút hàng chục nghìn du khách ghé thăm mỗi năm. Gần đó còn có Bảo tàng Cây Ô liu Vouves trưng bày công cụ và quy trình trồng ô liu truyền thống.
Cây ô liu này không chỉ là biểu tượng của sức sống bền bỉ mà còn đại diện cho sự trường tồn, trí tuệ và sự kết nối với thiên nhiên trong văn hóa Hy Lạp – nơi ô liu từ lâu đã là biểu tượng thiêng liêng, gắn liền với thần thoại và Olympic cổ đại.
Có thể thấy, bí mật trường tồn của cây ô liu 3.000 tuổi này chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa cơ chế sinh học thông minh, khả năng thích nghi phi thường và sức mạnh tái sinh – những bài học quý giá từ thiên nhiên về cách tồn tại lâu dài trong một thế giới luôn thay đổi.
Cây ô liu không chỉ là di tích cổ xưa mà còn đóng vai trò quan trọng đối với môi trường và sức khỏe con người. Quả của cây ô liu rất giàu polyphenol, vitamin và chất béo lành mạnh. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng các hợp chất này hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm trong cơ thể và thậm chí cho thấy tiềm năng chống ung thư.
Việc sản xuất dầu ô liu vẫn là một ngành công nghiệp thiết yếu, góp phần thúc đẩy nông nghiệp bền vững và mang lại sinh kế cho các cộng đồng dân cư ở Nam Âu cũng như nhiều khu vực khác trên thế giới.
Quá trình biến quả ô liu thành dầu ô liu đã đóng góp lớn vào nền kinh tế và truyền thống ẩm thực Địa Trung Hải từ thời cổ đại, và đến nay vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ với quy mô trồng trọt lớn.
Ngoài vai trò trong ẩm thực, dầu ô liu còn được sử dụng trong mỹ phẩm, y học và thậm chí các nghi thức tôn giáo. Sự hiện diện của nó trong nhiều lĩnh vực, từ các nghi lễ cổ xưa đến những bữa ăn hiện đại ngày nay, chính là minh chứng cho tầm quan trọng văn hóa và thực tiễn sâu sắc của cây ô liu.
Những vườn ô liu nơi cây phát triển cũng là một phần không thể thiếu của cảnh quan Địa Trung Hải. Chúng hỗ trợ đa dạng sinh học, thúc đẩy kinh tế địa phương, giúp ngăn chặn xói mòn đất, giữ nước tốt hơn và tạo môi trường sống cho nhiều loài động thực vật.
Tất cả những điều này nhắc nhở con người rằng giá trị của cây ô liu vượt xa phạm vi nghiên cứu thực vật học, lan tỏa đến môi trường, kinh tế và đời sống con người.
Minh Đức (Theo Forbes, Oddity Central)
Link nội dung: https://doanhnhanngaynay.com/bi-mat-song-tho-cua-cay-o-liu-3000-tuoi-a262104.html