Sáng ngày 27/1, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, ông Trịnh Minh Hoàng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 trên địa bàn xã Phước Dinh và xã Vĩnh Hải.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đối với Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, tổng diện tích đất thu hồi là 449,37 ha, liên quan 835 trường hợp. Đến nay, địa phương đã hoàn thành công tác kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất đạt 100%; nhiều phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được lập, niêm yết công khai và đang tiếp tục hoàn thiện để tổ chức chi trả theo quy định.
Cụ thể, đối với Dự án Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, tổng diện tích thu hồi là 318,8 ha; đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ di dời cho 172 hộ dân và 01 tổ chức. Công tác kiểm kê, áp giá tài sản, cây trồng và vật kiến trúc cơ bản hoàn thành; các khu tái định cư, tái định canh và nghĩa trang phục vụ dự án đang được khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đầu tư.
Ở Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, tổng diện tích đất thu hồi là 318,8 ha. Các cơ quan chức năng đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ di dời cho 172 hộ dân và 1 tổ chức. Song song với đó, công tác kiểm kê, áp giá tài sản, cây trồng và vật kiến trúc cơ bản đã hoàn thành; các khu tái định cư, tái định canh và nghĩa trang phục vụ dự án hiện đang được khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đầu tư.
Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung thảo luận một số khó khăn, vướng mắc liên quan đến việc chưa ban hành hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ ngày 1-1-2026 theo quy định tại Nghị quyết số 254/2025/QH15, ảnh hưởng đến tiến độ phê duyệt và chi trả tiền bồi thường cho người dân. Bên cạnh đó, việc chờ điều chỉnh, bổ sung cơ chế theo Nghị quyết số 189/2025/QH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng là nội dung cần sớm được tháo gỡ.
Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các sở, ngành và địa phương liên quan tập trung cao độ, tăng cường phối hợp nhằm bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng, tránh làm ảnh hưởng đến lộ trình triển khai các dự án trọng điểm quốc gia. Theo đó, tỉnh thống nhất chủ trương tạm ứng khoảng 50% giá trị bồi thường đối với các trường hợp đã đủ điều kiện và đã áp giá, với điều kiện người dân có cam kết bằng văn bản về việc nhận phần kinh phí còn lại sau khi có giá đất chính thức và không phát sinh khiếu nại, kiến nghị.
Để triển khai hiệu quả, ông Trịnh Minh Hoàng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính cùng các đơn vị liên quan ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể việc xác định giá đất, hoàn thành trước ngày 31-1-2026. Đòng thời, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh được yêu cầu sớm phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công các hạng mục tái định cư, nghĩa trang, bảo đảm lựa chọn nhà thầu và tổ chức triển khai trong tháng 1-2026.
Ngoài ra, Các địa phương liên quan tăng cường tuyên truyền, vận động và tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân; trong quá trình di dời mồ mả, cần lấy ý kiến người dân về mẫu thiết kế và phương án thực hiện, qua đó tạo sự đồng thuận cao từ người dân.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng nhấn mạnh, các sở, ban, ngành tiếp tục duy trì phối hợp chặt chẽ, thường xuyên báo cáo tiến độ; đồng thời kịp thời tham mưu UBND tỉnh tổng hợp, kiến nghị Trung ương tháo gỡ những nội dung vượt thẩm quyền, qua đó bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ, đúng quy định và ổn định đời sống người dân vùng dự án.
Năm 2009, Quốc hội chính thức thông qua chủ trương xây dựng dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với 2 nhà máy, tổng công suất 4.000 MW trên diện tích hơn 1.600 ha. Không chỉ là dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, mà dự án khi đó còn được kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên mới cho khoa học – công nghệ hạt nhân.
Tuy nhiên, đến năm 2016, dự án buộc phải tạm dừng trước nhiều sức ép, từ tổng mức đầu tư quá lớn, bối cảnh kinh tế vĩ mô còn nhiều bất ổn, cho đến những lo ngại ngày càng gia tăng về an toàn hạt nhân sau sự cố Fukushima (Nhật Bản).
Gần một thập kỷ sau, dấu mốc quan trọng đã xuất hiện. Ngày 25/11/2024, tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời định hướng nghiên cứu lâu dài về chương trình điện hạt nhân của Việt Nam. Chỉ vài ngày sau, ngày 30/11/2024, Quốc hội thông qua nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo bước ngoặt pháp lý để dự án hồi sinh.
Song hành với đó, Luật Điện lực (sửa đổi) bổ sung các quy định liên quan đến điện hạt nhân, và Chính phủ cũng đưa Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) vào chương trình xây dựng luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực đặc thù này. Tín hiệu quyết tâm còn được khẳng định khi ngày 5/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp khảo sát địa điểm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, yêu cầu chuẩn bị đầy đủ điều kiện và triển khai nhanh chóng, tránh lặp lại tình trạng kéo dài nhiều năm ở giai đoạn trước.