Dù bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn, bức tranh kinh tế vĩ mô đầu năm 2026 của Việt Nam vẫn hiện lên với sắc màu lạc quan. Việt Nam đang thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của nhiệm kỳ mới.
Nội lực mạnh mẽ tạo đà thu ngân sách và thị trường vốn
Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính, tháng 1/2026, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 370,7 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 14,7% dự toán năm. Điểm sáng lớn nhất đến từ sự phục hồi thực chất của khu vực sản xuất kinh doanh với số thu nội địa đạt 341,7 nghìn tỷ đồng, tăng 17,6% so với cùng kỳ. Đặc biệt, hoạt động xuất nhập khẩu ghi nhận bước nhảy vọt khi thu cân đối từ lĩnh vực này đạt 25,5 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh tới 94% so với cùng kỳ năm 2025.
Cũng theo báo cáo của Bộ Tài chính, công tác xây dựng thể chế tài chính đã được triển khai rốt ráo ngay từ đầu năm. Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành 4 Nghị định và ban hành theo thẩm quyền 6 Thông tư, đồng thời hoàn thành 45/138 nhiệm vụ được giao. Một trong những ưu tiên hàng đầu là điều chỉnh chương trình lập pháp năm 2026, bổ sung các dự án luật quan trọng như Luật sửa đổi Luật Hải quan và Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp để kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn cho thực tiễn.
Sự khởi sắc không chỉ dừng lại ở ngân sách mà còn lan tỏa mạnh mẽ sang thị trường tài chính. Chỉ số VN-Index cuối tháng 1 chạm mốc 1.829,04 điểm, tăng 2,5% so với cuối năm trước, phản ánh niềm tin vững chắc của nhà đầu tư. Mức vốn hóa thị trường cổ phiếu ước đạt 81,7% GDP năm 2025. Thị trường bảo hiểm duy trì đà tăng trưởng ổn định với tổng tài sản tăng 8,39% và số tiền đầu tư trở lại nền kinh tế đạt hơn 933 nghìn tỷ đồng.
Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) tháng 1/2026 đạt 52,5 điểm, đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp nằm trên ngưỡng 50 điểm. Điều này cho thấy sự mở rộng rõ rệt của ngành sản xuất với lượng đơn đặt hàng mới tăng nhanh. Tại các địa phương trọng điểm như Bắc Ninh, kết quả thu ngân sách cũng rất ấn tượng khi thu từ khu vực doanh nghiệp FDI tăng cao, đạt tới 51% dự toán ngay trong tháng đầu năm.
Giải ngân vốn đầu tư công bứt tốc
Nhìn lại năm 2025, Việt Nam đã thực hiện một khối lượng vốn đầu tư công khổng lồ nhất từ trước đến nay với tổng kế hoạch vốn lên tới 1.180.935,4 tỷ đồng. Tính đến hết ngày 31/1/2026, kết quả giải ngân đạt 858.621,8 tỷ đồng, tương đương 94,8% kế hoạch Thủ tướng giao. Kết quả này không chỉ cao hơn cùng kỳ năm 2024 về tỷ lệ (tăng 3,4%) mà còn tăng mạnh về giá trị tuyệt đối với mức tăng hơn 234 nghìn tỷ đồng.
Nhiều bộ, ngành và địa phương đã trở thành "đầu tàu" giải ngân như Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Đồng Tháp…Những công trình hạ tầng chiến lược như 3.345 km đường bộ cao tốc và Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 đã tạo nên diện mạo mới cho hạ tầng quốc gia, mở rộng không gian phát triển kinh tế vùng.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiến độ mà còn là chất lượng và hiệu quả. Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo phải triển khai công việc với tinh thần "làm đến cùng", lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1, Thủ tướng nhấn mạnh năm 2026 là năm khởi đầu nhiệm kỳ mới, cần tinh thần hành động quyết liệt để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên.
Tính đến hết ngày 31/1/2026, kết quả giải ngân đạt 858.621,8 tỷ đồng, tương đương 94,8% kế hoạch Thủ tướng giao.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng lưu ý, bên cạnh các dự án an sinh xã hội, việc đầu tư phải được tính toán kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế. Ngành Tài chính đang quyết liệt thực hiện phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả, rõ lộ trình. Chính sách tài khóa năm 2026 sẽ được điều hành theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm trọng điểm, ưu tiên sử dụng tối đa các nguồn lực xã hội thông qua các hình thức như hợp tác công tư (O&M) đối với dự án giao thông, huy động vốn qua thị trường chứng khoán và bảo lãnh doanh nghiệp.
Quyết tâm bứt phá trong bối cảnh mới
Tháng 1/2026 cũng ghi nhận những con số ấn tượng về niềm tin kinh doanh với gần 48.700 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 45,6% so với cùng kỳ. Đặc biệt, có hơn 110.000 hộ kinh doanh thành lập mới, tăng gần 222%, cho thấy luồng sinh khí mới từ các chính sách cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
Dù vậy, những thách thức từ bên ngoài vẫn hiện hữu. Căng thẳng địa chính trị, xu hướng phân tách kinh tế và bất ổn thị trường vàng toàn cầu gây áp lực không nhỏ lên điều hành vĩ mô, lạm phát và tỷ giá. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1 tăng khoảng 2,6%, nằm trong ngưỡng kiểm soát nhưng đòi hỏi sự theo dõi sát sao.
Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành phải khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực thi pháp luật, điển hình là việc ban hành ngay Nghị quyết giải quyết các vấn đề trong triển khai Nghị định số 46 về kiểm tra nhà nước với thực phẩm nhập khẩu. Đồng thời, các nhiệm vụ chiến lược như vận hành sàn giao dịch vàng trước ngày 10/2 và phát huy hiệu quả Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam đang được đẩy nhanh tiến độ...
Trong bối cảnh Tết Nguyên đán Bính Ngọ đang cận kề, Bộ Tài chính chú trọng công tác quản lý giá, bình ổn thị trường và đảm bảo an sinh xã hội. Việc kịp thời xuất cấp hàng dự trữ quốc gia cứu đói, hỗ trợ người dân vùng thiên tai vui Xuân đón Tết được thực hiện quyết liệt.
Với quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng 9 - 10% ngay trong quý I/2026 để làm tiền đề cho cả năm, Chính phủ và ngành Tài chính đang dồn lực cho các đột phá thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực. Những kết quả tích cực của tháng đầu năm không chỉ là dấu mốc về con số, mà còn là minh chứng cho sự sẵn sàng của Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tâm thế tự tin và khát vọng bứt phá bền vững./.