Sinh ra và lớn lên ở Quảng Ngãi, anh Hồ Ngọc Kha (37 tuổi, trú phường Cẩm Thành) gắn bó với hình ảnh lũy tre làng từ thuở nhỏ. Với anh, tre không chỉ là vật liệu quen thuộc trong đời sống mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, dẻo dai của người Việt. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều bụi tre già bị chặt bỏ để nhường chỗ cho công trình mới hoặc bị bỏ hoang sau khi khai thác thân.
Trong một lần tình cờ nhìn thấy những gốc tre bị đào lên, bộ rễ xù xì, uốn lượn đầy ngẫu hứng, anh Kha nảy ra ý tưởng: “Tại sao không thử biến chúng thành bonsai?”. Ý nghĩ táo bạo ấy ban đầu chỉ là một phép thử. Nhưng càng mày mò, anh càng nhận ra vẻ đẹp tiềm ẩn trong từng đường rễ ngoằn ngoèo của gốc tre già.
Đến với tre bonsai từ năm 2023, ban đầu anh Kha chỉ xem đây là thú chơi để giải tỏa căng thẳng sau giờ làm việc văn phòng. Thế nhưng càng tìm hiểu, càng say mê, anh dần dành trọn thời gian, công sức cho loại hình nghệ thuật này. Có thời điểm, khu vườn của anh sở hữu hơn 200 gốc tre bonsai với đủ dáng thế, kích cỡ.
Theo anh Kha, để tạo ra một tác phẩm bonsai từ gốc tre, khâu chọn nguyên liệu là quan trọng nhất. Anh thường tìm đến các vườn tre đã chặt hạ, lựa những gốc có dáng rễ đẹp, thân gốc chắc khỏe, không bị mục ruỗng quá sâu. Mỗi gốc tre có hình thù khác nhau, không cái nào giống cái nào, nên mỗi tác phẩm ra đời đều là phiên bản duy nhất.
Sau khi đưa về xưởng nhỏ tại nhà, anh tiến hành làm sạch đất cát, cắt bỏ phần rễ thừa và xử lý chống mối mọt. Công đoạn này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Gốc tre được phơi khô tự nhiên, sau đó anh sử dụng dụng cụ chuyên dụng để tạo hình, khoét rỗng những phần mục, giữ lại các đường nét đặc sắc nhất.
“Khó nhất là khâu ươm. Gốc tre sau khi cắt rất yếu, tỷ lệ sống không cao. Tôi phải vùi củ tre vào cát trộn xơ dừa, bao bọc kín để giữ ẩm. Sau khoảng một tháng mới biết cây có ra rễ, nứt mụt măng và hồi sinh hay không”, anh Kha nói và chia sẻ thêm khi măng nhú lên, tre được chăm sóc tỉ mỉ, cắt tỉa lá, bôi keo chuyên dụng vào các vết cắt để tránh mục thân. Tùy vào hình dáng tự nhiên của từng củ tre, anh lựa chọn giữ lại một hoặc hai nhánh khỏe để uốn nắn, tạo thế. Từ lúc măng còn non đến khi thành cây tre bonsai hoàn chỉnh, quá trình tạo dáng kéo dài gần một năm.
Thành quả là những chậu tre bonsai mang vẻ đẹp mộc mạc nhưng tinh tế, vừa khỏe khoắn, vừa mềm mại, thể hiện sự giao hòa giữa thiên nhiên và bàn tay con người.
Ban đầu, anh Kha chỉ làm bonsai tre để thỏa niềm đam mê. Thế nhưng, dần dà, khi bạn bè, người quen tới xem và ngỏ ý mua, anh bắt đầu nghĩ đến việc phát triển thành mô hình kinh tế gia đình.
Các sản phẩm của anh Kha được giới chơi cây cảnh trong và ngoài tỉnh ưa chuộng, giá bán phổ biến từ 1-2 triệu đồng. Không ít gốc đẹp, thế lạ có giá lên tới hàng chục triệu đồng.
Nhờ mạng xã hội, hình ảnh những chậu bonsai từ gốc tre già của anh Kha nhanh chóng lan tỏa. Nhiều khách hàng từ các tỉnh lân cận tìm đến tận vườn để chiêm ngưỡng và đặt hàng. Có thời điểm, anh không đủ sản phẩm để cung cấp.