Giảm bớt áp lực thuế cao
Ngày 22/2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ quyền áp mức thuế quan theo Đạo luật quyền lực kinh tế khẩn cấp (IEEPA), vốn là cơ sở pháp lý chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng để đánh thuế đối ứng vào hàng nhập khẩu có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.
Tuy nhiên, ngay sau đó, Nhà Trắng đã công bố áp mức thuế bổ sung ; ban đầu từ 10% sau lên 15% trên diện rộng đối với nhập khẩu từ các đối tác thương mại lớn, có hiệu lực từ 24/2 trong 150 ngày theo cơ chế Section 122 - Đạo luật Thương mại (Trade Act 1974).
Trao đổi với PV Tiền Phong , đại diện Vụ Thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương nhận định, việc Tòa án Mỹ hủy cơ chế thuế đối ứng giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam tạm thời tránh được cú sốc thuế cao 20% bị áp trong năm 2025 (một số mặt hàng mức thuế cao hơn), qua đó giảm áp lực đơn hàng và chi phí trong ngắn hạn, tạo tâm lý tích cực.
Dù vậy, theo đại diện Vụ thị trường nước ngoài, động thái chuyển sang áp thuế bổ sung 15% trong 150 ngày theo Điều 122, và mở dư địa điều tra theo Điều 232 và 301, cho thấy rủi ro thương mại với hàng hóa Việt Nam không giảm mà đang bước sang pha mới, phức tạp và khó lường hơn, nhất là với nhóm hàng kim ngạch lớn, dễ bị nghi ngờ về xuất xứ, lẩn tránh thuế.
Việc thuế đối ứng bị huỷ và mức thuế bổ sung áp 15% giúp doanh nghiệp Việt giảm bớt áp lực chi phí so với mức thuế trước đó.
“Trong bối cảnh chính sách Mỹ khó đoán và có xu hướng đánh từng mảng, đánh có chọn lọc, doanh nghiệp không nên chủ quan với tín hiệu giảm thuế ngắn hạn, mà cần coi 150 ngày là khoảng thời gian đệm để rà soát xuất xứ, minh bạch chuỗi cung ứng, củng cố năng lực tuân thủ và chuẩn bị kịch bản ứng phó điều tra tới đây”, đại diện Vụ thị trường nước ngoài cho hay.
Nguy cơ điều tra gia tăng, khó lường
Ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA) - cho biết , nhiều doanh nghiệp gỗ đã có đơn hàng tương đối ổn định từ quý 2/2026, phản ánh tín hiệu phục hồi bước đầu của thị trường Mỹ sau giai đoạn suy giảm trước đó. Việc giảm áp lực thuế giúp củng cố xu hướng phục hồi này, cho phép doanh nghiệp duy trì kế hoạch sản xuất và cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Theo ông Phùng Quốc Mẫn, rủi ro lớn hơn nằm ở khả năng các cuộc điều tra theo Điều 232 có thể kéo theo mức thuế bổ sung cao hơn. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động nhập nguồn gỗ nguyên liệu từ Mỹ, duy trì liên tục hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh; đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh nội tại.
"Việc tăng tỷ lệ nội địa hóa, cải thiện năng suất và xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng bền vững, bất kể môi trường chính sách thay đổi như thế nào”, ông Mẫn cho hay.
Tuy thuế nhập khẩu giảm, song nguy cơ các mặt hàng bị điều tra tăng cao trong giai đoạn tới.
Đại diện Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng nhìn nhận, việc Mỹ chuyển từ cơ chế thuế đối ứng sang áp thuế bổ sung tạm thời 15% theo Điều 122 giúp mức độ “sốc thuế” với hàng thủy sản Việt Nam hạ nhiệt đáng kể so với trước đó; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc duy trì thị trường.
Đặc biệt, với mặt hàng tôm, trong bối cảnh Mỹ vừa công bố kết quả cuối cùng kỳ rà soát hành chính chống bán phá giá lần thứ 19 (POR19) đối với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam theo hướng giảm thuế, nhiều doanh nghiệp thủy sản sẽ giảm đáng kể chi phí khi tiếp cận thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, VASEP đánh giá việc giảm thuế chống bán phá giá và hạ nhiệt thuế quan tổng thể không đồng nghĩa với rủi ro thương mại suy giảm. Ngược lại, khi chính quyền Mỹ mở rộng điều tra theo Điều 232 và 301, nguy cơ các mặt hàng thủy sản, trong đó có tôm, tiếp tục bị “soi” về nguồn gốc nguyên liệu, chuỗi cung ứng, trợ cấp và tiêu chuẩn môi trường lao động là hiện hữu. Với đặc thù chuỗi giá trị thủy sản phụ thuộc lớn vào vùng nuôi, con giống, thức ăn và truy xuất nguồn gốc, chỉ cần một mắt xích không đạt chuẩn cũng có thể trở thành điểm yếu trong các cuộc điều tra thương mại.
Do đó, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần tận dụng tốt giai đoạn này để chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa chi phí, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào có rủi ro về xuất xứ, doanh nghiệp có thể cải thiện vị thế khi Mỹ chuyển sang các biện pháp phòng vệ thương mại có tính dài hạn và chọn lọc hơn trong thời gian tới.
Theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2025, xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ tiếp tục duy trì đà tăng mạnh bất chấp sức ép thuế quan. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này ước vượt khoảng 153,1-153,2 tỷ USD, tăng hơn 28% so với 2024 và chiếm khoảng 32,2% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước; trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong đó mặt hàng chiếm tỷ trong cao như điện tử tiêu dùng, linh kiện, dệt may, đồ gỗ, giày dép và nông sản…