Không xô bồ, vội vã, chợ phiên tháng Giêng mang một nét tĩnh lặng rất tình, nhưng lại là nơi giấu vô vàn những thứ "của ngon vật lạ" vô cùng bổ dưỡng, sạch tuyệt đối mà giá thì rẻ đến giật mình.
Phiên chợ vắng vẻ ngày xuân và câu chuyện mưu sinh tĩnh lặng lúc tảng sáng
Tháng Giêng ở vùng cao mang một nhịp sống rất lạ. Dưới xuôi mải miết du xuân, bà con trên bản cũng rộn ràng chơi Tết, nhưng không vì thế mà những góc chợ phiên mất đi sức sống. Chị Xuân Tía Tô, một người trót yêu mến những sản vật Tây Bắc chia sẻ đầy cảm xúc: "Phiên chợ đầu năm mới có lẽ là phiên chợ vắng nhất năm luôn, nhưng em vẫn mua được đầy xe tải hàng để chở về. Thế em mới biết được có nhiều người tâm lý tháng Giêng vẫn là tháng ăn chơi, nhưng cũng có vô vàn những người nông dân đã lặn lội đêm hôm, từ 3 giờ sáng thầm lặng mang những củ đương quy, mớ rau rừng ra chợ bán".
Cái mộc mạc của chợ phiên Tây Bắc nằm ở chỗ đó. Người ta bày bán những thứ tinh túy nhất chắt chiu từ đại ngàn trên những tấm bạt nhỏ nhắn. Dù đã qua Tết Nguyên đán , nhưng tại các phiên chợ ở Sapa hay Y Tý , hoa lan rừng vẫn được bày bán rất nhiều. Những cành lan mộc mạc mang vóc dáng của núi rừng có mức giá "mềm" đến mức khách du lịch dạo qua, ai nấy đều hớn hở ôm vài giò về xuôi để vớt vát lại chút sắc xuân trong nhà.
Lạc vào "thiên đường" ẩm thực mộc mạc: Từ ống cơm lam ngũ sắc đến bó hoa tạo màu độc bản
Đến chợ phiên, việc đầu tiên là phải sà ngay vào hàng ẩm thực bốc khói nghi ngút. Cơm lam ngũ sắc vốn là món ăn quen mặt của Tây Bắc, nhưng phải ăn đúng nơi, ngồi giữa cái lạnh buốt của vùng cao, bóc từng ống nứa mỏng tang thì mới thấm hết cái dẻo thơm, ngọt bùi của nếp nương. Giữa không gian ấy, bạn hoàn toàn có thể mua chục ống cơm lam rực rỡ sắc màu với giá chỉ vỏn vẹn 50 ngàn đồng.
Điều thú vị là, để làm nên màu vàng ươm đẹp mắt của thứ xôi dẻo hay ống cơm lam ấy, bà con vùng cao không dùng phẩm màu hóa học mà dùng một loài hoa có cái tên rất lạ: Hoa bó phón . Nếu ở dưới xuôi đỏ mắt tìm không ra thì tại chợ phiên, bó phón được bày bán la liệt, tỏa hương thơm ngát cả một góc chợ. Một bó hoa phơi khô dùng để ngâm nước đồ xôi, vừa lên màu vàng óng ả, vừa thoang thoảng mùi hương tự nhiên chỉ có giá khoảng 20 ngàn đồng. Chị em mua về phơi khô, cất hũ dùng dần cả năm vẫn giữ nguyên vẹn mùi vị.
Không chỉ có hoa, gian hàng rau quả là nơi níu chân các bà nội trợ lâu nhất. Mùa này, rau mầm đá vào độ tươi ngon nhất, từng bẹ xanh mơn mởn, giòn sần sật mà giá chỉ từ 15.000 - 20.000 đồng/kg. Kế đó là những mớ rau dớn rừng non tơ cuộn tròn, độ sạch thì an tâm tuyệt đối, mang về bóp nộm chua ngọt hay xào tỏi thì tốn cơm vô cùng. Những gùi rau ngồng, mầm đậu Hà Lan cũng được bà con hái vội buổi sớm, còn đọng nguyên sương lạnh chờ theo chân du khách về phố thị.
Vơ vét "nhân sâm" núi rừng: Dược liệu quý giá rẻ không ngờ
Sẽ là một thiếu sót cực lớn nếu đi chợ phiên Tây Bắc mà không rinh về những vị thuốc quý được đồng bào người Dao, người Mông lặn lội đào từ rừng sâu hay nương rẫy. Góc chợ nhỏ nhưng chẳng khác nào một tiệm thuốc đông y thu nhỏ với rễ viễn chí giúp an thần định tâm, tăng cường trí nhớ; hay giảo cổ lam tươi khô lẫn lộn vốn nổi tiếng với công dụng hỗ trợ hạ mỡ máu và huyết áp cao. Các bà các mẹ đau nhức xương khớp nhất định sẽ lùng mua bằng được tầm gửi gạo tía để đun nước uống thải độc gan thận, hoặc chọn những củ đan sâm tươi đỏ au cực kỳ tốt cho hệ tim mạch.
Bên cạnh đó, nghệ đen tươi được bán với giá loanh quanh 35.000 đồng/kg, củ sùng thảo, óc chó rừng bùi béo giá 150.000 đồng/kg cũng là những món quà sức khỏe thiết thực. Đặc biệt nhất phải kể đến đương quy. Ở chợ phiên, bạn sẽ thấy những cây đương quy tươi roi rói, phần lá ngọn non mang nhúng lẩu gà thì thơm nức mũi, xua tan cái lạnh, còn phần củ già trĩu nặng lại được mua về phơi khô, ngâm rượu hoặc hầm canh tẩm bổ.
Săn đặc sản cao cấp: Mật ong khoái sóng sánh và những loại nấm giá tiền triệu
Du xuân Tây Bắc tầm tháng Giêng, tháng Hai, nếu may mắn bạn sẽ bắt gặp những can mật ong khoái đầu mùa rực rỡ. Thứ mật ong rừng nguyên chất, được vắt thủ công đặc sánh, thơm lừng mùi hoa rừng có giá chỉ khoảng 450.000 đồng/lít. Đây đích thị là món quà biếu quý giá mà thiên nhiên ban tặng.
Khu vực bán nấm cũng nhộn nhịp không kém. Nấm hương rừng trồng trên gỗ mục có hương vị béo, thơm mộc mạc giá chừng 150.000 đồng/kg. Nấm linh chi rừng non và thơm dao động khoảng 350.000 đồng/kg; nấm ngọc cẩu khô trứ danh vùng cao giá 250.000 đồng/kg.
Với những ai có điều kiện tài chính và muốn tìm dược liệu thượng phẩm để cải thiện giấc ngủ, chống lão hóa, thì nấm thượng hoàng tươi chính là chân ái. Tại chợ, những cây nấm thượng hoàng loại nhỏ có giá khoảng 1,5 triệu đồng/kg, loại to đẹp có thể lên tới 2 triệu đồng/kg - một mức giá vô cùng xứng đáng cho những giá trị sức khỏe mà nó mang lại.
Đi du lịch không chỉ là để ngắm nhìn, mà còn là để mang cả hương vị và sự sống của vùng đất ấy về nhà. Hãy thử một lần dậy sớm, lang thang giữa phiên chợ Tây Bắc ngày đầu năm, hít căng lồng ngực mùi thơm của hoa bó phón , mùi hăng hăng của rễ cây rừng, và tự tay chọn những món quà quê mộc mạc nhất. Chắc chắn, chuyến đi của bạn sẽ trọn vẹn và ý nghĩa hơn rất nhiều!