Sự tăng trưởng mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam đang mở ra một hướng đi mới cho nhiều doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ của Nhật Bản, đặc biệt là các nhà cung ứng từng phụ thuộc lớn vào hãng xe Nissan Motor. Khi Nissan rơi vào giai đoạn khó khăn và tiến hành tái cấu trúc, không ít doanh nghiệp trong hệ sinh thái của hãng buộc phải tìm kiếm thị trường và khách hàng mới, và Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến đầy tiềm năng, theo Nikkei Asia.
Tại Yokohama, thành phố cảng nơi đặt trụ sở của Nissan, sự suy giảm của hãng xe này đã tạo ra những tác động dây chuyền đối với các nhà cung ứng địa phương.
“Doanh thu từ Nissan hiện chỉ còn khoảng một nửa so với trước đây,” ông Kouichi Masuda, Chủ tịch công ty Okaya Seiken, doanh nghiệp chuyên sản xuất các linh kiện cắt chính xác, cho biết. Theo ông, lượng đơn đặt hàng đã giảm kể từ năm ngoái và công ty cũng không kỳ vọng sự phục hồi sẽ đến sớm.
Nhờ hợp tác với một số hãng xe lớn khác, Okaya Seiken vẫn có khả năng duy trì lợi nhuận trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/3. Tuy vậy, lợi nhuận trước thuế cả năm được dự báo giảm khoảng 30%, xuống còn khoảng 200 triệu yen (tương đương 1,26 triệu USD).
Sự suy giảm đơn hàng từ Nissan cũng ảnh hưởng rõ rệt tới nhà máy của Okaya Seiken tại Việt Nam. Trước đây, khoảng 90% doanh thu của cơ sở này đến từ ngành ô tô, trong đó riêng Nissan chiếm tới 60%. Khi nhu cầu giảm mạnh, công ty buộc phải nhanh chóng tìm kiếm các nguồn khách hàng mới.
Ông Masuda cho biết chiến lược của công ty là tiếp cận các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam. Việc này thậm chí thuận lợi hơn so với ở Nhật Bản.
“Ở Nhật, rất khó để gặp gỡ lãnh đạo các tập đoàn lớn. Nhưng khi họ đang công tác tại Việt Nam, việc kết nối và trao đổi lại dễ dàng hơn nhiều,” ông nói.
Nhờ tận dụng mạng lưới doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam, Okaya Seiken đã thiết lập quan hệ với ba khách hàng mới. Một công ty sản xuất thiết bị điều khiển khí nén đã đặt hàng công ty chế tạo khoảng 40 mẫu thử sản phẩm. Đồng thời, Okaya Seiken cũng đầu tư khoảng 100 triệu yen vào hệ thống máy công cụ hiện đại tại nhà máy ở Việt Nam, nhằm nâng cao năng lực sản xuất và sẵn sàng cho những cơ hội mới.
Tác động dây chuyền từ quá trình tái cấu trúc của Nissan
Quá trình tái cấu trúc đau đớn của Nissan đang gây ảnh hưởng sâu rộng tới các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng của hãng. Theo nhiều chuyên gia, mức độ tác động lần này lớn nhất kể từ cuối những năm 1990, khi cựu lãnh đạo Carlos Ghosn tiến hành các đợt cắt giảm chi phí sâu rộng.
Trong nhiều năm, nhiều nhà cung ứng đã cố gắng đa dạng hóa khách hàng để giảm phụ thuộc vào Nissan. Tuy nhiên, tại Yokohama, nơi Nissan có tầm ảnh hưởng lớn, hãng xe này vẫn là khách hàng chủ lực của nhiều doanh nghiệp.
Trước tình hình đó, các tổ chức hỗ trợ kinh doanh địa phương như Tập đoàn Phát triển Công nghiệp Yokohama (IDEC Yokohama) đang tích cực hỗ trợ các công ty tìm kiếm hướng đi mới.
Một ví dụ là Yokohama Zoki, doanh nghiệp chuyên sản xuất các đồ gá kiểm tra dùng trong nhà máy ô tô. Khi doanh thu từ Nissan, từng là khách hàng quan trọng nhất, giảm hơn một nửa, công ty quyết định thử sức với một lĩnh vực hoàn toàn khác: thời trang.
Yokohama Zoki đang hợp tác với một cựu nhân viên người Việt Nam, từng làm kỹ sư thiết kế tại công ty đến năm 2021, để phát triển một dự án kinh doanh mới. Sản phẩm đầu tiên là 1.000 chiếc mũ chống tia UV, được thiết kế để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong bối cảnh những mùa hè nắng nóng cực đoan.
Những chiếc mũ này sẽ được thiết kế và sản xuất tại Việt Nam, thông qua một xưởng may do cựu nhân viên người Việt giới thiệu, cùng với sự hợp tác của một công ty dệt Nhật Bản. Các đối tác cũng đang cân nhắc bán sản phẩm thông qua nền tảng gọi vốn cộng đồng.
“Chúng tôi có những công nghệ muốn duy trì, nhưng đồng thời cũng đang thử sức với một hướng kinh doanh hoàn toàn mới,” ông Shota Masanoya, lãnh đạo Yokohama Zoki, cho biết.
Theo ông, sự hỗ trợ của IDEC Yokohama đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt khi công ty chưa từng có kinh nghiệm giao dịch tài chính với Việt Nam. IDEC đã kết nối doanh nghiệp với một ngân hàng đối tác có kinh nghiệm trong chuyển tiền quốc tế, giúp dự án nhanh chóng được triển khai.
Việt Nam – điểm đến hấp dẫn của doanh nghiệp Nhật
Sức hút của Việt Nam đối với doanh nghiệp Nhật Bản ngày càng gia tăng, nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và môi trường chính trị ổn định. Theo dự báo của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), GDP của Việt Nam tăng 7,4% trong năm 2025, mức cao nhất Đông Nam Á. Trong năm nay, tăng trưởng của nền kinh tế này vẫn được dự báo dẫn đầu khu vực với khoảng 6,4%.
Hiện có hơn 2.100 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, tăng khoảng 50% trong vòng 10 năm qua. Nhiều công ty đánh giá cao sự ổn định chính trị của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh một số quốc gia trong khu vực đối mặt với bất ổn như xung đột quân sự giữa Thái Lan và Campuchia hay các cuộc bạo loạn tại Indonesia.
Ngoài ra, mối liên kết về nhân lực giữa hai quốc gia cũng ngày càng chặt chẽ. Nhiều người Việt Nam từng làm việc tại Nhật Bản thông qua chương trình thực tập sinh kỹ thuật, tạo nên một cầu nối quan trọng trong hợp tác kinh tế.
“Kỳ vọng đối với các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam hiện rất lớn,” ông Takeshi Omika, Phó Tổng giám đốc Khu công nghiệp Amata City Hạ Long, dự án do tập đoàn Amata của Thái Lan và tập đoàn thương mại Nhật Bản Marubeni phát triển, nhận định.
Tuy vậy, một số doanh nghiệp cũng cảnh báo cách nhìn nhận cũ về Việt Nam cần phải thay đổi. Ông Motoyoshi Otsuka, Chủ tịch công ty sản xuất linh kiện ghế ô tô Ohtsuka Sangyo Material, cho biết doanh nghiệp của ông đã mở ba nhà máy tại Việt Nam kể từ năm 2017. Tuy nhiên, chi phí lao động tại đây đang tăng hơn 10% mỗi năm.
Dẫu vậy, ông vẫn đánh giá rất cao chất lượng nguồn nhân lực tại đây.
“Nhân viên Việt Nam có trình độ học vấn tốt và tiếp thu rất nhanh những gì chúng tôi đào tạo,” ông cho biết, đồng thời khẳng định các nhà máy của công ty tại Việt Nam hiện đạt trình độ công nghệ tiên tiến, ngang với các cơ sở sản xuất tại Nhật Bản.
Theo: Nikkei Asia