Ảnh minh họa
Căng thẳng leo thang tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz đang khiến thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu biến động mạnh. Trong bối cảnh giá LNG giao ngay tại châu Á tăng vọt, nhiều tàu chở LNG trên hành trình đến châu Âu đã bắt đầu đổi hướng sang thị trường châu Á – nơi đang trả mức giá cao hơn đáng kể.
Dữ liệu theo dõi tàu từ công ty nghiên cứu năng lượng Kpler cho thấy một số tàu chở LNG từ Mỹ và các khu vực khác đã chuyển hướng ngay giữa hành trình xuyên Đại Tây Dương. Đáng chú ý, tàu LNG Elisa Ardea, sau khi rời cơ sở xuất khẩu tại bang Texas (Mỹ) và đang hướng đến một cảng nhập khẩu tại Hà Lan, đã bất ngờ đổi hướng về phía nam Đại Tây Dương và thiết lập lộ trình mới tới một cảng ở tỉnh Chiba (Nhật Bản).
Theo nhà phân tích Go Katayama của Kpler, kể từ khoảng ngày 3/3, đã có ít nhất 7 đến 8 tàu LNG đổi hướng từ châu Âu sang châu Á. Mặc dù việc chuyển hướng tàu LNG không phải là hiện tượng hiếm, song việc nhiều tàu thực hiện động thái này trong thời gian ngắn được đánh giá là “tình huống bất thường”.
Nguyên nhân chính là sự chênh lệch giá ngày càng lớn giữa hai thị trường. Theo chỉ số Japan Korea Marker (JKM) do S&P Global Energy công bố, giá LNG giao ngay cho các lô hàng giao tháng 4 tại châu Á đã tăng lên khoảng 24,8 USD/triệu đơn vị nhiệt Anh (BTU), cao gấp đôi so với mức ghi nhận ngày 27/2 – trước khi Mỹ xảy ra xung đột với Iran. Trong khi đó, giá khí đốt giao ngay tại châu Âu hiện dao động quanh 20–21 USD/triệu BTU.
Áp lực giá tại châu Á còn gia tăng sau khi QatarEnergy tuyên bố tình trạng bất khả kháng vào ngày 4/3, cho phép công ty tạm thời miễn nghĩa vụ cung cấp LNG theo hợp đồng trong bối cảnh rủi ro vận tải gia tăng. Theo chuyên gia năng lượng toàn cầu Atsuko Kawasaki của S&P, việc eo biển Hormuz trên thực tế bị gián đoạn vận chuyển đang làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về nguồn cung, từ đó đẩy giá LNG tăng mạnh.
Eo biển Hormuz đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường LNG châu Á. Theo Kpler, mỗi năm có khoảng 86 triệu tấn LNG từ Trung Đông được vận chuyển qua tuyến đường này, trong đó khoảng 90% hướng đến các nước châu Á. Qatar là nhà cung cấp chủ chốt của khu vực.
Theo nhà phân tích Masanori Odaka của Rystad Energy, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, Nhật Bản có thể phải tăng cường mua LNG trên thị trường giao ngay để bù đắp thiếu hụt từ các hợp đồng dài hạn.
Ở chiều ngược lại, châu Âu đang đối mặt với rủi ro nguồn cung khi các chuyến hàng LNG chuyển hướng sang châu Á. Theo dữ liệu của Gas Infrastructure Europe, mức dự trữ khí đốt tại Liên minh châu Âu đã giảm xuống dưới 30% công suất, mức thấp nhất kể từ năm 2022. Một số quốc gia như Italy phụ thuộc lớn vào nguồn LNG từ Qatar và không có lượng dự trữ dồi dào.
Ông Go Matsuo, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Năng lượng Nhật Bản, nhận định châu Âu cuối cùng sẽ phải nâng giá mua để đảm bảo nguồn cung, điều này có thể dẫn tới cạnh tranh trực tiếp với châu Á và khiến giá khí đốt toàn cầu tiếp tục chịu áp lực tăng.
Tại các nền kinh tế đang phát triển ở Nam Á, tác động của giá LNG tăng mạnh cũng bắt đầu rõ rệt. Nhà nhập khẩu lớn của Ấn Độ Petronet LNG đã tuyên bố bất khả kháng vào ngày 3/3, viện dẫn việc eo biển Hormuz bị gián đoạn vận tải. Trong khi đó, Pakistan và Bangladesh – hai quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn LNG từ Qatar – có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu và mất điện nếu không thể theo kịp mức giá LNG đang tăng cao trên thị trường quốc tế.
Theo Nikkei Asia