Trong văn hóa bếp núc của người Việt, có những món ăn rất giản dị nhưng lại gắn với nhiều quan niệm thú vị. Không phải cao lương mỹ vị, đôi khi chỉ là một món dân dã xuất hiện thường xuyên trong bữa cơm hằng ngày. Thế nhưng với người xưa, chính những món ăn ấy lại mang ý nghĩa tượng trưng cho sự no đủ và may mắn trong gia đình.
Một trong số đó là đĩa đậu phụ rán – món ăn quen thuộc đến mức nhiều người trẻ ngày nay xem như món “chữa cháy” khi không biết nấu gì. Tuy nhiên, trong quan niệm dân gian, đậu phụ từng được xem là món ăn giúp giữ lộc trong bếp.
Ảnh minh họa
Món ăn giản dị nhưng gắn với quan niệm sung túc
Đậu phụ được làm từ đậu nành, loại hạt vốn tượng trưng cho sự sinh sôi và dồi dào trong nhiều nền văn hóa Á Đông. Người xưa cho rằng những thực phẩm có nguồn gốc từ hạt, đặc biệt là các loại đậu, mang ý nghĩa của sự tích lũy và phát triển lâu dài.
Vì vậy, khi đậu phụ xuất hiện trong bữa cơm gia đình, nó không chỉ là món ăn dễ chế biến mà còn được xem như biểu tượng của sự đủ đầy trong căn bếp. Đĩa đậu phụ vàng ruộm đặt trên mâm cơm, ăn kèm với bát nước mắm hoặc mắm tôm, từng là hình ảnh rất quen thuộc trong nhiều gia đình Việt.
Không ít người lớn tuổi vẫn hay nói vui rằng: “Bếp còn đậu phụ là nhà vẫn còn lộc”. Ý câu nói không phải là mê tín, mà muốn nhấn mạnh rằng căn bếp luôn có thức ăn, gia đình luôn có bữa cơm đàng hoàng.
Vì sao món này thường xuất hiện trong bữa cơm nhà?
Ngoài ý nghĩa tượng trưng, đậu phụ còn có nhiều ưu điểm khiến nó trở thành món ăn phổ biến trong bữa cơm gia đình.
Thứ nhất, dễ chế biến. Chỉ cần rán vàng, kho cùng cà chua hoặc nấu canh là đã có một món ăn tròn vị.
Thứ hai, phù hợp với nhiều món khác. Đậu phụ có vị thanh nhẹ nên có thể ăn cùng rau luộc, cá kho hay canh chua mà vẫn hài hòa.
Thứ ba, giàu dinh dưỡng. Đậu nành chứa nhiều protein thực vật và các khoáng chất có lợi cho cơ thể. Vì vậy, từ lâu đậu phụ đã được xem là thực phẩm quen thuộc trong chế độ ăn của nhiều gia đình châu Á.
Có lẽ vì sự đơn giản nhưng hữu ích đó mà món ăn này được giữ lại trong bữa cơm Việt qua nhiều thế hệ.
Ảnh minh họa
Một góc nhìn về “lộc” trong gian bếp
Ngày nay, nhiều quan niệm dân gian về ăn uống không còn được nhắc đến nhiều như trước. Tuy nhiên nếu nhìn lại, ta sẽ thấy phần lớn những quan niệm ấy đều bắt nguồn từ những điều rất thực tế.
Người xưa nói về “giữ lộc” trong bếp không phải vì tin rằng món ăn có thể mang lại tiền bạc, mà bởi một căn bếp luôn có thức ăn nghĩa là gia đình vẫn đủ đầy và ổn định.
Chỉ cần có nồi cơm nóng, vài món ăn giản dị như đậu phụ rán, bát canh rau hay đĩa cà muối, bữa cơm gia đình đã trở nên trọn vẹn.
Và có lẽ vì thế mà qua nhiều năm tháng, những món ăn dân dã như đậu phụ vẫn luôn xuất hiện trong bữa cơm của người Việt không chỉ vì hương vị quen thuộc, mà còn vì cảm giác bình yên mà nó mang lại.