Xe bán tải lao đao, các đại lý đuối sức

UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 01/2026, trong đó quy định cấm xe tải, bao gồm cả ô tô tải pickup (xe bán tải), lưu thông trong nội đô vào ban ngày, chỉ được phép hoạt động từ 21 giờ đến 6 giờ hôm sau. Thông tin nhanh chóng tác động đến tâm lý người dùng và thị trường xe bán tải, không chỉ tại Hà Nội mà còn ở nhiều địa phương khác.

Sức mua giảm, tồn kho tăng cao

Bởi từ năm 2024, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành Thông tư 53/2024 xếp xe bán tải tại Việt Nam vào nhóm ô tô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc xe bán tải phải chịu các hạn chế giao thông trong khu vực nội đô tương tự xe tải.

Nhiều chủ xe bắt đầu lo ngại nhiều địa phương khác cũng sẽ ra quy định hạn chế xe bán tải tương tự Hà Nội, nên đang tìm cách bán xe để tránh rắc rối khi di chuyển vào nội thành. Anh Lê Hoàng Hải, thành viên một nhóm chơi xe bán tải tại TP HCM, cho biết tâm lý chung của các chủ xe hiện nay là hoang mang.

"Nếu xe bán tải bị xem như xe tải thì chẳng ai dại gì mua để sử dụng. Nhiều người trong nhóm đang muốn bán xe với giá rẻ mà vẫn không có người mua. Mang ra cửa hàng xe cũ họ cũng không dám nhận vì tồn quá nhiều" - anh Hải nói.

Ford Ranger, mẫu bán tải từng bán chạy nhất thị trường, đang có lượng tồn khó lớn vì sức mua giảm mạnh

Ghi nhận tại các đại lý của Ford, Toyota, Mitsubishi, Isuzu, Nissan ở TP HCM những ngày gần đây cho thấy không khí mua bán rất ảm đạm. Tại một số đại lý Mitsubishi và Toyota ở khu vực trung tâm, nhân viên cho biết nhiều khách đặt cọc mua xe Toyota Hilux, Mitsubishi Triton nhưng khi xe về, họ chấp nhận mất cọc chứ không đến nhận. Tương tự, tại một đại lý Ford, nhân viên bán hàng than thở đã hơn 10 ngày không có khách hỏi mua xe bán tải, trái ngược hoàn toàn với thời điểm trước đó.

Một giám đốc đại lý Ford tại TP HCM cũng cho biết chỉ riêng chi nhánh của ông đã tồn gần 50 chiếc Ranger vì khách đề nghị tạm ngưng nhận hàng để chờ diễn biến mới.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Tôn, Giám đốc điều hành khối ô tô Công ty CP Vận tải Hàng không Miền Nam, cho biết cả tháng qua công ty ông không bán được chiếc bán tải nào. "Khách đặt mua nhưng giờ cũng không quay lại nhận xe. Chúng tôi nhập về cả chục chiếc, mỗi xe khoảng 800 triệu đồng, tức đang bị "chôn" vốn tới hơn 8 tỉ đồng, chưa biết khi nào mới giải phóng được. Với lãi suất hiện nay, mỗi tháng chúng tôi phải trả 67-70 triệu đồng tiền lãi, chưa kể chi phí kho bãi, bảo trì và rủi ro mất giá" - ông Tôn chia sẻ.

Trong khi đó, thị trường xe bán tải Hà Nội gần như "đóng băng" từ đầu tháng 3, khi Quyết định số 01/2026 có hiệu lực. Ông Phạm Quang Thắng, Giám đốc kinh doanh Công ty Ô tô Hà Nội, xác nhận điều này và cho biết các đại lý ô tô đang chịu áp lực tài chính lớn khi lượng xe tồn kho tăng cao, trong khi sức tiêu thụ chậm lại.

Theo các DN, mỗi lô xe nhập về, đại lý phải thanh toán đủ 100% giá trị cho hãng. Tuy nhiên, khi xe không bán được, phía hãng chưa có chính sách hỗ trợ cụ thể mà chỉ đề xuất chuyển xe về các tỉnh để tiêu thụ. Dù vậy, giải pháp này không thực sự hiệu quả, bởi tại các địa phương cũng đã có nhiều đại lý, nguồn cung dồi dào nên việc "đẩy" xe về tỉnh gần như không khả thi.

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Người Lao Động, trong số các hãng, hệ thống đại lý của Ford chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do thị trường trước đây rất chuộng dòng xe bán tải Ford Ranger. Mỗi đại lý thường nhập từ 20-50 xe/tháng, khiến lượng vốn bị "giam" trong hàng tồn kho rất lớn khi sức mua giảm. Trong khi đó, các đại lý của Toyota và Mitsubishi có mức độ thiệt hại thấp hơn, do quy mô nhập hàng mỗi đợt chỉ khoảng 10-15 xe. Đối với các hãng như Nissan hay Isuzu, số lượng xe bán tải nhập về mỗi lần chỉ vài chiếc nên áp lực tồn kho không đáng kể.

Các đại lý cho rằng trong bối cảnh hiện nay, cần có chính sách hỗ trợ từ phía hãng, đặc biệt về tài chính hoặc giãn tiến độ thanh toán, nhằm giảm áp lực dòng tiền và hạn chế rủi ro thua lỗ kéo dài.

Kiến nghị 2 phương án

Đại diện một số hãng xe thừa nhận dù về tên gọi pháp lý, bán tải là "ô tô tải pickup" nhưng trong thực tế nhiều năm qua, dòng xe này vẫn được lưu thông như xe con nên doanh nghiệp (DN) và người tiêu dùng ít chú ý đến các điều kiện ràng buộc.

Chỉ đến khi Hà Nội ban hành quy định hạn chế xe tải, trong đó có xe bán tải, thị trường mới "giật mình". Lúc đó, các lô xe nhập khẩu từ đầu năm với số lượng lớn đã về đến kho nhưng không thể giao đến tay khách hàng.

Trước diễn biến này, hãng Ford Việt Nam cho biết đang theo dõi sát các chính sách liên quan, đồng thời tích cực kiến nghị nhằm bảo vệ quyền lợi khách hàng và hệ thống đại lý. DN đề xuất tách riêng xe bán tải vào một phụ lục độc lập trong Thông tư 53, vẫn giữ nguyên mô tả hiện hành nhưng bổ sung tiêu chí phân loại linh hoạt hơn.

Cụ thể, hãng kiến nghị 2 phương án: xe bán tải có khối lượng chuyên chở dưới 950 kg hoặc có tổng tải trọng dưới 3.500 kg nên được tổ chức giao thông tương tự xe con. Theo DN này, quy định tại QCVN 41:2019 trước đây cũng đã phân định rõ: xe bán tải dưới ngưỡng 950 kg được xem là xe con, từ đó tạo cơ sở pháp lý để áp dụng linh hoạt hơn.

Cũng theo Ford Việt Nam, hãng đang phối hợp Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) chủ động làm việc với các cơ quan chức năng nhằm làm rõ các nội dung liên quan đến quy định hiện hành đối với xe bán tải. DN kỳ vọng các ý kiến, kiến nghị từ phía hãng và hiệp hội sẽ được xem xét đầy đủ, trên cơ sở cân nhắc toàn diện nhu cầu sử dụng thực tế của người tiêu dùng cũng như hoạt động sản xuất - kinh doanh. Mục tiêu là tìm ra giải pháp dung hòa giữa yêu cầu quản lý giao thông đô thị và nhu cầu đi lại, vận chuyển của khách hàng, qua đó bảo đảm lợi ích hài hòa cho các bên liên quan.

Trong khi đó, đại diện VAMA cho biết các DN thành viên có kinh doanh dòng xe bán tải đang tiếp tục trao đổi, thống nhất quan điểm chung để đưa ra đề xuất phù hợp. Hiệp hội khẳng định sẽ tuân thủ các quy định pháp luật, đồng thời duy trì trao đổi với cơ quan quản lý nhằm tìm kiếm giải pháp khả thi. "Hiện VAMA cũng đang làm việc với các bộ, ngành và cơ quan chức năng để làm rõ các vướng mắc, từ đó đề xuất phương án xử lý phù hợp đối với dòng xe bán tải" - đại diện hiệp hội thông tin thêm.