Theo dự thảo, nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 sẽ được sử dụng để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, nhằm phục vụ công tác điều hành giá trong các giai đoạn thị trường biến động mạnh. Bộ Công Thương là cơ quan tiếp nhận và phân bổ nguồn vốn, giao Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổ chức triển khai, quản lý và giám sát việc sử dụng.
Dự thảo quy định rõ cơ chế tạm ứng theo từng kỳ điều hành giá. Với lần tạm ứng đầu tiên, mức tiền được xác định dựa trên sản lượng xăng dầu dự kiến tiêu thụ trong 7 ngày, nhân với mức chi sử dụng quỹ. Cụ thể, mức chi là 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng xăng dầu còn lại.
Ở các kỳ tiếp theo, trước mỗi kỳ điều hành giá, doanh nghiệp phải báo cáo đầy đủ số chi sử dụng, số trích lập, số dư quỹ và nhu cầu tạm ứng. Hồ sơ đề nghị tạm ứng bao gồm công văn đề nghị, bảng tổng hợp tình hình thực hiện, sao kê ngân hàng và bảng kê sản lượng tiêu thụ kỳ trước.
Nguồn tạm ứng từ ngân sách sẽ được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng thương mại của doanh nghiệp đầu mối. Tài khoản này chỉ được sử dụng cho mục đích chi bình ổn giá, trích lập quỹ và hoàn trả ngân sách, không được sử dụng cho các mục đích khác.
Bộ Công Thương đề xuất cơ chế sử dụng ngân sách hỗ trợ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.
Dự thảo cũng quy định nguyên tắc chi sử dụng và trích lập quỹ phải bảo đảm công khai, minh bạch, thực hiện theo đúng thông báo điều hành giá của Bộ Công Thương. Việc trích lập và chi sử dụng chỉ thực hiện một lần trên mỗi lít, kg xăng dầu tiêu thụ tại thị trường nội địa.
Sau mỗi kỳ điều hành, doanh nghiệp phải xác định số tiền đã chi sử dụng quỹ, hoàn thiện hồ sơ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa. Đồng thời, trong vòng 5 ngày kể từ khi kết thúc kỳ điều hành, doanh nghiệp phải thực hiện trích lập đầy đủ số tiền vào quỹ theo quy định.
Một nội dung đáng chú ý là quy định về công khai thông tin. Doanh nghiệp đầu mối phải công bố số dư Quỹ Bình ổn trước mỗi lần điều chỉnh giá bán, đồng thời công bố định kỳ hằng tháng tình hình trích lập, chi sử dụng và lãi phát sinh.
Định kỳ hằng tháng và 6 tháng, doanh nghiệp phải gửi báo cáo chi tiết và báo cáo kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ Bình ổn giá xăng dầu tới Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, kèm theo sao kê tài khoản ngân hàng.
Dự thảo cũng đặt ra cơ chế hoàn trả ngân sách. Khi quy mô Quỹ Bình ổn đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương sẽ yêu cầu doanh nghiệp thực hiện kiểm toán độc lập để xác định số chi và số trích lập, làm căn cứ hoàn trả nguồn tạm ứng.
Sau khi có kết quả kiểm toán và quyết toán, doanh nghiệp phải chuyển nộp số dư quỹ về tài khoản của cơ quan quản lý tại Kho bạc Nhà nước trong vòng 5 ngày làm việc để hoàn trả ngân sách.
Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi thực hiện trích lập mà quỹ chưa đủ để hoàn trả ngân sách, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét phương án xử lý.
Dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm và chế tài. Doanh nghiệp báo cáo sai lệch số liệu hoặc chậm hoàn trả sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật về giá và ngân sách, đồng thời có thể bị tạm dừng cấp tạm ứng trong các kỳ tiếp theo.
Dự kiến thông tư được ban hành và có hiệu lực trong năm 2026.