Lưới điện căng thẳng
Theo số liệu từ Trung tâm Điều độ hệ thống điện miền Bắc (NSO), phụ tải cực đại khu vực miền Bắc trong cao điểm hè năm nay được dự báo đạt khoảng 30.200 - 31.200 MW theo kịch bản cơ sở, tăng thêm 2.000 - 3.000 MW so với năm 2025. Trong kịch bản cao, con số này có thể lên tới 31.360 MW, tương đương mức tăng trưởng khoảng 11,5%.
Những con số này không chỉ phản ánh nhu cầu điện tăng mà còn cho thấy áp lực đang dồn đỉnh vào các khung giờ cao điểm. Thực tế vận hành đầu tháng 4 đã ghi nhận nhiều thời điểm phụ tải tăng đột biến trong vài giờ, khiến hệ thống phải huy động tối đa các nguồn điện để đáp ứng.
Với hạ tầng lưới điện, nhiều máy biến áp và đường dây 220kV đang vận hành gần đầy tải, đặc biệt tại các trung tâm phụ tải lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên hay Thanh Hóa. Đặc biệt, hệ thống còn xuất hiện dấu hiệu mất cân bằng điện áp. Tại các nút phụ tải lớn, điện áp có xu hướng sụt giảm sâu vào các thời điểm nắng nóng gay gắt trong khi tại các khu vực tập trung nhiều thủy điện như Lào Cai, Sơn La, Lai Châu lại xảy ra hiện tượng điện áp tăng cao.
Nhiều máy biến áp và đường dây 220kV ở khu vực phía Bắc đang vận hành gần đầy tải.
“Hiện khả năng hỗ trợ từ liên kết vùng cũng không còn nhiều dư địa. Hệ thống hiện có 4 mạch đường dây 500kV và 2 mạch 220kV kết nối Trung - Bắc, nhưng khi phụ tải tăng cao, các tuyến này cũng vận hành trong trạng thái căng thẳng, đặc biệt vào giờ cao điểm. Điều này khiến miền Bắc khó có thể phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện truyền tải từ miền Trung như trước”, NSO nhận định.
Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương - đánh giá, hệ thống điện trong 4 tháng đầu năm nay đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi. Diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu cho sản xuất điện tăng cao. Thời tiết chuyển sang pha nóng với tần suất các đợt nắng nóng gay gắt gia tăng, kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh.
“Các yếu tố bất lợi hiện nay đều mang tính toàn cầu diễn biến nhanh và khó dự báo”, ông Vũ nhận định và cho rằng thách thức không chỉ nằm ở cân đối cung - cầu trong ngắn hạn mà còn là bài toán dài hạn khi hệ thống phải vừa bảo đảm điện cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao vừa đáp ứng các yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Huy động đầy đủ nhiên liệu, kích hoạt các phương án dự phòng
Lãnh đạo Cục Điện lực cho biết, Bộ Công Thương đã chuẩn bị phương án cung ứng điện cho mùa khô 2026 với kịch bản cao nhất lên tới 14,1%, đồng thời chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp.
Trọng tâm đầu tiên là theo dõi sát diễn biến phụ tải, thời tiết và thủy văn để cập nhật kịp thời phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia. Ở phía nguồn, các hồ thủy điện lớn được yêu cầu khai thác hợp lý duy trì mực nước ở mức cao để sẵn sàng cho cao điểm. Các nhà máy nhiệt điện phải chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu than, dầu, khí và các phương án dự phòng, bảo đảm tổ máy luôn sẵn sàng khi được huy động.
Nhà máy nhiệt điện đối mặt với áp lực giá nguyên liệu tăng cao.
“Cục đang thúc đẩy các đơn vị đầu tư và sớm đưa vào vận hành hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) trên lưới điện phân phối; đồng thời các chương trình điều chỉnh phụ tải, dịch chuyển giờ sử dụng điện cũng được triển khai sâu rộng, với khung giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h30. Mục tiêu không chỉ là giảm áp lực trước mắt cho hệ thống mà còn từng bước hình thành thói quen sử dụng điện hiệu quả, bền vững hơn trong dài hạn”, ông Hữu cho hay.
Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện Tổng Công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) cho biết, với tư cách là đơn vị phát điện chủ lực, chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu nguồn điện của hệ thống hiện nay, EVNGENCO1 đang tập trung cao độ cho nhiệm vụ bảo đảm vận hành an toàn, ổn định, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu huy động trong cao điểm mùa khô.
Trước tình trạng áp lực huy động các nguồn điện, tổng công ty yêu cầu các đơn vị nhiệt điện duy trì độ khả dụng cao của tổ máy, kiểm soát chặt chẽ suất hao nhiệt, tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường; đồng thời chủ động phối hợp với các đơn vị cung cấp than để bảo đảm đủ nhiên liệu, không để xảy ra thiếu than cho sản xuất điện trong các tháng cao điểm.
Các đơn vị thủy điện tiếp tục thực hiện nghiêm quy trình vận hành liên hồ chứa, sử dụng hiệu quả nguồn nước, phối hợp chặt chẽ với địa phương trong công tác cấp nước hạ du, bảo đảm hài hòa giữa phát điện và cấp nước đến hết mùa khô.