Trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp những chia sẻ kiểu: “Mình đã nghỉ việc văn phòng”, “đang chuyển qua làm lao động chân tay”, hay “hóa ra mình hợp với công việc này hơn”. Những câu chuyện này không còn đến từ sinh viên mới ra trường hay những người “thử cho biết”, mà xuất hiện ngày càng nhiều ở nhóm đã đi làm vài năm, sau 30 tuổi - những người từng được xem là đã “ổn định” trong công việc văn phòng.
Ban đầu chỉ là những dòng tâm sự cá nhân. Nhưng khi được đăng tải lên mạng xã hội, nhiều người mới nhận ra mình không phải trường hợp cá biệt.
Dưới một topic trên Threads với câu hỏi: “Khoảnh khắc nào bạn nhận ra lao động chân tay dễ chịu hơn nhiều so với trí óc?”
Thảo luận về việc chuyển từ làm công việc văn phòng sang lao động chân tay ngày càng được quan tâm. Ảnh chụp màn hình.
Hàng trăm bình luận nhanh chóng xuất hiện, mỗi người một câu chuyện nhưng đều xoay quanh cùng một cảm giác: mệt mỏi với công việc văn phòng. Có người kể về “hội chứng Zalo” - cứ tỉnh giấc giữa đêm là hoảng hốt tìm điện thoại kiểm tra tin nhắn. Có người thừa nhận mỗi ngày đều phải vào nhà vệ sinh vài phút để… khóc trước khi quay lại bàn làm việc. Một số khác đặt câu hỏi thẳng thắn: “Có phải mình hợp với công việc chân tay hơn không?”
Và thế rồi họ quyết định rẽ hướng. “Tốt nghiệp Đại học, làm văn phòng gần 3 năm, ngày nào cũng áp lực lên tới đỉnh đầu phải chủ động vào nhà vệ sinh khóc trước khi sếp mắng. Sau đó thì nghỉ việc qua Singapore làm bưng bê, ngày làm 12 tiếng đứng liên tục 6-7 tiếng không ngồi. Chân thì đau nhưng về ngủ ngon lành, mỗi tuần nghỉ 1 ngày thì tự đi quanh thăm thú. 3 tháng đó thôi đã thay đổi mình hoàn toàn, về Việt Nam đồng nghiệp cũ còn bảo mắt tui nhìn có sức sống hơn”, một chủ tài khoản Threads chia sẻ.
Những câu chuyện như vậy không còn hiếm. Và chính sự lặp lại này cho thấy đây không còn là những quyết định cá nhân đơn lẻ, mà đang dần trở thành một xu hướng có thể gọi tên là “White-Collar to Blue-Collar Reset”
Xu hướng nghỉ việc văn phòng chuyển qua lao động chân tay là gì?
Nếu trước đây, con đường quen thuộc vẫn là học hành - đi làm văn phòng tìm cách thăng tiến, thì giờ đây, một lựa chọn khác đang dần được gọi tên: “White-Collar to Blue-Collar Reset”.
Hiểu đơn giản, đó là khi những người từng làm công việc văn phòng - lao động trí óc, chủ động rời khỏi môi trường quen thuộc để chuyển sang các công việc mang tính tay chân, dịch vụ hoặc sản xuất.
Nhưng điều đáng nói nằm ở chữ “reset”. Đây không chỉ là chuyện đổi nghề, mà là một cách thiết lập lại nhịp sống. Từ cách làm việc, cách tiêu tiền, cho đến kỳ vọng về thành công, tất cả đều được điều chỉnh lại. Nếu trước đây, mục tiêu là thăng tiến, tăng lương, giữ vị trí ổn định, thì với lựa chọn này, nhiều người chấp nhận đi chậm hơn, thậm chí “đi ngang”, để đổi lấy cảm giác dễ thở và chủ động hơn trong cuộc sống.
Chính vì vậy, khác với những gì từng được mặc định, việc rời bỏ văn phòng không còn bị xem là bước lùi. Với không ít người, đó là một quyết định có tính toán, một cách rẽ hướng khi con đường cũ không còn phù hợp.
Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Ở Trung Quốc, hàng loạt câu chuyện tương tự lan rộng trên mạng xã hội. Khi người làm thiết kế chuyển sang chăm sóc thú cưng, dân văn phòng đi bán hàng, nhân sự nội dung trở thành shipper… Những hashtag xoay quanh trải nghiệm lao động chân tay thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Dù quy mô chưa thể đo đếm chính xác, nhưng rõ ràng một làn sóng đang hình thành, khi ngày càng nhiều người trẻ không còn mặc định rằng con đường duy nhất là tiếp tục leo lên trong hệ thống văn phòng.
Người đi làm được - mất gì khi lựa chọn xu hướng này?
Điểm chung của những người chọn rẽ hướng này khá rõ ràng. Thu nhập gần như luôn giảm. Có người chấp nhận mức lương chỉ còn một nửa, thậm chí một phần ba so với trước. Công việc cũng đòi hỏi nhiều sức lực hơn: đứng lâu, di chuyển nhiều, ít “nhàn” theo cách mà văn phòng vẫn thường được hình dung.
Nhưng đổi lại, họ được những thứ khó đo bằng tiền.
Họ không còn mang công việc về nhà. Không còn nỗi ám ảnh tin nhắn ngoài giờ. Không còn cảm giác lúc nào cũng phải “online”, phải phản hồi, phải chứng minh năng suất.
“Làm chân tay mệt thật, nhưng mệt xong là hết. Còn làm văn phòng thì đầu lúc nào cũng quay cuồng, ngay cả khi đã về nhà, ” một người từng chuyển việc chia sẻ.
Với nhiều người, việc có thể “tắt công việc” sau giờ làm, không còn bị kéo dài bởi tin nhắn, deadline hay áp lực vô hình, lại trở thành một dạng đặc quyền.
Ở nhiều môi trường, làm văn phòng đồng nghĩa với việc luôn trong trạng thái sẵn sàng: Deadline nối tiếp deadline, KPI, đánh giá hiệu suất, tin nhắn ngoài giờ.
Văn hóa làm việc kiểu “996” (9h sáng đến 9h tối, 6 ngày/tuần) khiến ranh giới giữa công việc và đời sống gần như biến mất. Dù không phải nơi nào cũng áp dụng cực đoan, nhưng áp lực “luôn phải phản hồi” là thứ rất phổ biến.
Chuyển sang các công việc dịch vụ hay lao động chân tay, nhiều người lần đầu tiên cảm nhận được một lịch làm việc rõ ràng, làm xong là xong.
Một lý do khác ít được nói thẳng nhưng lại ảnh hưởng sâu: Nỗi lo về tuổi nghề.
Trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là lĩnh vực trí óc, mốc 30-35 tuổi bắt đầu trở thành một “vùng nhạy cảm”. Cơ hội thăng tiến thu hẹp, nguy cơ bị thay thế tăng lên, trong khi áp lực gia đình và tài chính lại lớn hơn.
Cảm giác “càng làm càng không chắc chắn” khiến không ít người đặt câu hỏi: liệu có nên tiếp tục con đường này?
Không ít người rời bỏ văn phòng không phải vì quá bận, mà vì… không thấy mình đang đi đâu.
Công việc lặp lại, ít quyền kiểm soát, ít cảm giác tạo ra giá trị khiến họ rơi vào trạng thái trống rỗng. Trong khi đó, những công việc tưởng như đơn giản lại mang đến sự rõ ràng: làm ra sản phẩm, phục vụ khách hàng, nhìn thấy kết quả ngay.
Với một thế hệ coi trọng trải nghiệm và cảm xúc, “sống dễ chịu hơn” đôi khi quan trọng không kém “kiếm nhiều hơn”.
Không phải tất cả đều là lựa chọn lý tưởng. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở người trẻ tăng cao, một số người chuyển sang làm lao động chân tay như một giải pháp tạm thời khi chưa tìm được công việc phù hợp.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là: ngay cả những người buộc phải chọn con đường này, nhiều người sau đó vẫn quyết định ở lại lâu hơn dự định ban đầu, đơn giản vì họ cảm thấy phù hợp hơn.
Khi “dễ thở” đi kèm với rủi ro
Dù mang lại cảm giác “dễ thở”, việc rời bỏ công việc văn phòng để chuyển sang lao động chân tay không phải là một lựa chọn không có cái giá của nó.
Thu nhập thấp hơn, ít cơ hội thăng tiến, cùng với việc thiếu các chế độ an sinh như bảo hiểm hay phúc lợi là những vấn đề rất thực tế. Về lâu dài, nếu không có kế hoạch rõ ràng, đây hoàn toàn có thể trở thành rào cản, đặc biệt khi nhu cầu tài chính và trách nhiệm cá nhân ngày càng lớn.
Chính vì vậy, phần lớn những người chọn rẽ hướng đều không hành động một cách bốc đồng. Họ thường có sự chuẩn bị nhất định: tích lũy tài chính từ trước, cắt giảm chi tiêu, hoặc xem đây là một giai đoạn chuyển tiếp để “nghỉ chân” và định hình lại hướng đi.
Ở chiều ngược lại, thứ họ nhận được không chỉ là một công việc mới, mà là một trạng thái sống khác, tinh thần ổn định hơn, nhịp sinh hoạt rõ ràng hơn và quan trọng nhất là cảm giác có thể kiểm soát cuộc sống của chính mình. Với nhiều người, chỉ riêng điều đó thôi cũng đã đủ để thử.
Sự lựa chọn này, vì thế, phản ánh một thay đổi lớn hơn. Không phải ai cũng sẽ rời bỏ văn phòng, và cũng không phải ai chuyển sang lao động chân tay đều tìm được câu trả lời lâu dài. Nhưng việc ngày càng nhiều người dám bước ra khỏi con đường quen thuộc cho thấy cách thế hệ trẻ nhìn về công việc và thành công đang dần dịch chuyển.
Nếu trước đây, vị trí và mức lương gần như là thước đo duy nhất, thì giờ đây, những yếu tố như sức khỏe tinh thần, thời gian cá nhân hay cảm giác sống “có thật” cũng bắt đầu được đặt ngang hàng. “White-Collar to Blue-Collar Reset”, vì thế, không chỉ là một xu hướng nghề nghiệp, mà còn là tín hiệu cho thấy một thế hệ đang âm thầm viết lại cách họ muốn sống và làm việc.
