Suốt 15 năm, người nông dân Trung Quốc Cheng Yunfu đã bán mì kéo tay giá rẻ tại một hội chợ địa phương - rồi một video lan truyền trên mạng đã khiến cuộc sống của anh đảo lộn hoàn toàn.
"Tôi không thể bước ra khỏi cửa nhà. Có lúc, tôi được thông báo rằng có tới 50.000 người đã kéo đến nhà tôi."
Giọng Cheng Yunfu lộ rõ vẻ hoảng loạn khi anh nhớ lại mùa xuân năm 2021, khi anh đột nhiên trở thành một trong những người nổi tiếng được săn đón nhất Trung Quốc. Danh tiếng đến với anh bất ngờ - kết quả của một vài bài đăng lan truyền ngẫu nhiên về món mì kéo tay nước hầm xương heo của anh - và anh hoàn toàn không chuẩn bị cho sự chú ý đó.
Cheng đang làm mì giữa đám đông bên ngoài nhà anh ở Linyi, tỉnh Sơn Đông, tháng 3 năm 2021.
Anh nhận được những cuộc gọi quấy rối, người lạ xông vào nhà mà không được mời, và vô số người phát trực tiếp không ngừng nghỉ, tất cả đều bị thu hút như thiêu thân lao vào lửa. Đối với một người nông dân bình thường như Cheng, điều đó thật đáng sợ.
"Có quá nhiều người, quá nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của tôi," người đàn ông 44 tuổi nói, khi nhìn ra từ sân nhà mình ở vùng nông thôn Linyi, thuộc tỉnh Sơn Đông phía đông Trung Quốc.
Cuộc sống của Cheng và gia đình giờ đây đã bình lặng hơn nhiều, và mạng xã hội cũng đã không còn là vấn đề chính. Nhưng những vết sẹo từ trải nghiệm đó vẫn chưa hề phai mờ.
Thu hút sự chú ý
Sáng nay, Cheng bắt đầu ngày mới như mọi ngày, nhào nặn một khối bột sẵn sàng cho bất cứ ai ghé qua sân nhà ông để thưởng thức một bát mì kéo tay. Có vài chiếc bàn gỗ được sắp xếp gọn gàng và không khí tràn ngập hương thơm của rau mùi và dầu ớt cùng tiếng nước dùng xương heo sôi sùng sục trên bếp than.
Những ngày tháng náo nhiệt, máy quay phim và đầy rẫy sự tàn nhẫn với anh giờ đã không còn nữa. Giờ đây, anh chỉ phục vụ vài chục khách mỗi ngày, chủ yếu là hàng xóm và người dân từ các làng xung quanh, thỉnh thoảng có thêm vài người hâm mộ.
Trước khi được cả nước biết đến với biệt danh "Anh chàng bán mì", Cheng đã bán một quầy hàng trong 15 năm, bán những bát mì kéo tay với giá 3 nhân dân tệ (14 ngàn VNĐ) tại hội chợ huyện Phi, một hội chợ được tổ chức gần như hàng ngày và luân phiên ở 6 địa điểm khác nhau. Trong suốt thời gian đó, anh chưa từng tăng giá một lần nào.
Vào những ngày đông khách, anh ấy có thể bán hơn 600 bát, làm việc từ sáng đến 6 giờ chiều, thu hút một lượng khách quen ổn định. "Tôi chỉ kiếm được một khoản lãi nhỏ. Tôi mang về nhà khoảng 200 hoặc 300 nhân dân tệ – đủ cho gia đình mình," anh nói. Gia đình anh cũng bán các loại nông sản trồng trên một mảnh đất nhỏ trong làng.
Nhưng tất cả đã thay đổi trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm 2021, khi một vlogger ẩm thực đăng tải một loạt video ngắn về Cheng và món mì siêu rẻ của anh ấy trên nền tảng video ngắn Kuaishou của Trung Quốc. Tổng cộng, các bài đăng đã thu hút 200 triệu lượt xem, nhận được 350.000 lượt thích và 18.000 bình luận.
Trong vài tháng tiếp theo, quầy hàng của Cheng luôn đông nghẹt khách du lịch, họ hò hét và chen lấn để chụp ảnh cùng anh, thậm chí còn trèo lên xe ô tô và gây tắc nghẽn giao thông. Anh nhớ lại mình không hề cảm thấy phấn khích - chỉ toàn sợ hãi.
Tệ hơn cả sự tán dương là cơn mưa lời lẽ lăng mạ đi kèm. "Chúng tôi nghe đủ thứ lời lẽ vô lý," anh ấy nói. "Một số người buộc tội tôi dàn dựng toàn bộ sự việc để thu hút sự chú ý. Những người khác thì hoàn toàn bóp méo lời nói của tôi, xuyên tạc một nhận xét bâng quơ thành bằng chứng cho thấy tôi đã quên mất nguồn gốc của mình. Và cũng có những người nói rằng tôi đang cố gắng thu hút lượt xem để kiếm tiền từ danh tiếng của mình."
Hu Lirong, vợ ông, nhớ lại rằng áp lực trở nên quá lớn đến nỗi Cheng thường bật khóc ngay khi ở trong phòng kín. "Anh ấy chỉ là một người nông dân. Anh ấy chỉ biết làm mì thôi," cô nói. "Làm sao anh ấy có thể chịu đựng được tất cả những lời đồn đại và vu khống đó?"
Cuối cùng, Cheng đã đăng tải một thông điệp yêu cầu sự riêng tư trên Douyin, phiên bản TikTok của Trung Quốc, nơi anh có 2,7 triệu người theo dõi vào thời điểm đó. "Cảm ơn tất cả các bạn vì sự ủng hộ," anh nói trong video, "nhưng điều ước lớn nhất của tôi lúc này chỉ là được sống một cuộc sống bình thường và tiếp tục làm mì."
Bây giờ, nhìn lại quá khứ, Cheng hiểu rằng chính sức mạnh của gia đình đã giúp anh vượt qua những thời khắc khó khăn nhất và thậm chí còn trở nên kiên cường hơn. "Bạn không thể sống cả đời lo lắng về sự phán xét của người khác," anh nói. "Bạn phải sống vì những người thân yêu dưới mái nhà của mình."
Sự chú ý trên internet chỉ là nhất thời. Khi sự mới lạ qua đi, mọi người sẽ chuyển sang thứ khác. Đó là quy luật bất biến.
Có được, có mất
Hiện tại, hội chợ huyện Phi vẫn nhộn nhịp như mọi khi, nhưng Cheng không còn tham gia nữa. Anh đã ngừng tham dự ba năm trước và thay vào đó dựng một gian hàng cố định trước nhà, mở cửa hàng mỗi ngày sau khi hoàn thành công việc đồng áng. "Tôi không thể quay lại đó được nữa," anh nói. "Ở chợ có quá nhiều chuyện khó lường và bóng ma của sự ngược đãi vẫn còn ám ảnh. Ở nhà thì yên bình hơn và tôi có thể dành nhiều thời gian hơn cho gia đình."
Bức tranh tường vẽ Cheng Yunfu ở làng Cheng, Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, tháng 3 năm 2021. Ảnh: Tian Ming/VCG
Việc nổi tiếng nhờ mạng xã hội cũng mang lại một số mặt tích cực. Đối với Cheng, điều ý nghĩa nhất là anh ấy có thể tận dụng sự chú ý đó để giúp một người cha, Guo Gangtang, lan truyền thông tin về con trai bị bắt cóc của mình. Cuối cùng, hai cha con đã được đoàn tụ, và Guo đã đến tận nơi để cảm ơn "Anh Mì".
Sự quan tâm này cũng dẫn đến việc chính quyền địa phương nâng cấp con đường đất đầy ổ gà ở làng của Cheng. Năm 2022, con đường được trải nhựa lại và mở rộng, giúp việc đi lại dễ dàng hơn nhiều. "Một người chỉ có thể làm được đến thế thôi. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng mình có thể tạo ra sự khác biệt ngay cả ở quê hương mình", anh nói.
Cuộc sống hiện tại của Cheng rất bận rộn nhưng không vội vã. Trong một video đăng tải trên Douyin vào ngày 24 tháng 3, nơi anh vẫn có khoảng 2,2 triệu người theo dõi, anh và vợ được thấy đang làm việc trên một cánh đồng gần nhà - gánh nước, bón phân và trồng cây con. Sau đó, anh đưa mẹ đến một nhà hàng địa phương, nơi họ cùng nhau uống bia và trò chuyện.
Video này không nhận được nhiều lượt thích, nhưng các bình luận đều rất ủng hộ. "Xem cuộc sống của bạn khiến tôi cảm thấy mình thật vững vàng", một người xem viết.
Cheng lướt qua các bình luận, nhưng hiếm khi trả lời. Việc quay phim cuộc sống của anh ấy không phải để thu hút người theo dõi; đó chỉ đơn giản là một cách để ghi lại những ngày tháng của mình và đôi khi, giúp dân làng quảng bá các sản phẩm nông nghiệp địa phương như kê, khoai lang, đậu phộng và quả sơn tra.
"Tôi rất đau lòng khi chứng kiến những sản vật tốt bị lãng phí ngay trên đồng ruộng," ông nói. "Chúng tôi có rất nhiều đặc sản tuyệt vời ở vùng núi Yimeng, nhưng rất ít người biết đến chúng."
Không có đội ngũ sản xuất nội dung nào cả - thường chỉ có con trai 21 tuổi của anh với một chiếc máy ảnh và chân máy cơ bản. Cheng đã tự học chỉnh sửa video, đồng thời anh và vợ cũng đã thử sức với việc phát trực tiếp, "mặc dù tôi không muốn kiếm tiền bằng cách đó," anh khẳng định.
"Nếu mọi người xem thì tuyệt vời. Nếu không thì cũng không sao. Tôi chỉ đang là chính mình thôi," anh ấy nói. "Điều quan trọng là mọi người thực sự ủng hộ bạn. Sự chú ý trên mạng chỉ là nhất thời. Khi sự mới lạ qua đi, mọi người sẽ chuyển sang thứ khác. Đó là quy luật."
"Sự riêng tư là điều quý giá nhất của chúng ta"
Khoản tiền khổng lồ mà người ta có thể mong đợi khi trở nên nổi tiếng chỉ sau một đêm đã không bao giờ thành hiện thực đối với Cheng. Hoa hồng của anh cho bất kỳ sản phẩm nông nghiệp nào anh bán chỉ là 10%, còn lại rất ít sau khi trừ phí thương mại điện tử, và anh vẫn từ chối tăng giá mì của mình.
Tuy nhiên, trong hai năm qua, anh đã có đủ khả năng xây dựng một ngôi nhà ba tầng ở thị trấn Liangqiu gần đó, dự định làm nhà cho con trai sau khi kết hôn.
"Mọi người nói tôi đã kiếm được hàng chục triệu tệ, nhưng đó là điều vô lý. Tôi chỉ là một người bình thường đang kiếm sống một cách lương thiện," Cheng nói.
Một lĩnh vực mà anh ấy cảm thấy giàu có hơn chính là tinh thần bên trong. "Tôi đã trở nên mạnh mẽ hơn. Một số người theo dõi bạn trên mạng, rồi sau đó mất hứng thú - chẳng ích gì khi cố gắng giữ chân họ," anh ấy nói, đồng thời cho rằng việc sống cũng giống như làm mì: điều cần thiết là phải luôn giữ vững lập trường.
Nhìn lại, anh ấy nhận ra rằng việc trở nên nổi tiếng trên mạng vừa là một điều may mắn vừa là một điều bất lợi.
Anh Cheng hiện tại
"Ban đầu, tôi nghĩ rằng việc này có thể giúp nhiều người biết đến món mì của tôi hơn và kiếm thêm chút tiền," anh nhớ lại. "Nhưng tôi sớm nhận ra rằng sự nổi tiếng trên mạng giống như bèo tấm không rễ - đến nhanh rồi đi nhanh -và nó phơi bày mọi khía cạnh trong cuộc sống của bạn trước công chúng."
"Sự riêng tư là điều quý giá nhất của chúng ta. Một khi bạn nổi tiếng, bạn sẽ bị soi mói kỹ lưỡng. Sai sót nhỏ nhất cũng bị thổi phồng lên; lỗi lầm nhỏ nhất cũng dẫn đến một loạt lời chỉ trích."
Cheng nói rằng anh sẽ không bao giờ quên cảm giác ngột ngạt của mùa xuân năm đó: Ăn uống, làm việc, trò chuyện với gia đình - tất cả đều bị ghi hình để người lạ bàn tán, mổ xẻ, bóp méo hoặc phóng đại.
Những năm gần đây, danh tiếng của Cheng đã tạo cơ hội cho anh ấy đi xa hơn khỏi dãy núi Nghi Môn đến nhiều thành phố khác nhau trên khắp Trung Quốc, không chỉ với tư cách là một khách du lịch mà còn để "khám phá những đặc sản địa phương ở những nơi khác và mang những điều tốt nhất về nhà".
Nhìn về phía trước, kế hoạch duy nhất của anh là ở lại đây, tiếp tục bán mì và hy vọng truyền lại kỹ năng của mình cho thế hệ sau. "Bạn sẽ không làm giàu được nhiều, nhưng kiếm sống bằng nghề lao động chăm chỉ luôn tốt hơn là ngồi không," anh nói.
Và đối với những ai mơ ước trở thành người nổi tiếng trên mạng, anh đưa ra một thông điệp đơn giản: Internet là một con quái vật - đừng tự làm mình kiệt sức khi cố gắng chế ngự nó.
"Bạn có thể làm 10 việc tốt và phạm một lỗi, và lỗi lầm đó là tất cả những gì mọi người nhớ đến. Nhưng người khác có thể làm 10 việc tồi tệ và chỉ một việc tốt và đột nhiên họ được tôn sùng như thánh nhân," Cheng nói thêm. "Dù bạn làm gì, chỉ cần đừng đi ngược lại lương tâm và nguyên tắc của mình, và hãy luôn giữ vững lập trường."
Nguồn: Sixth Tone