Lên xe buýt bằng... đôi tay người khác: Hành trình nhiều rào cản của người khuyết tật

Khi việc lên xe cũng trở thành trở ngại

Ngồi chờ trước hiên nhà, ông Nguyễn Văn Phú (49 tuổi, xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh) đợi vợ đi làm đồng trở về để chở vào trung tâm thành phố khám bệnh định kỳ. Quãng đường chưa đầy 15 km tưởng chừng không xa, nhưng với người đàn ông đã nhiều năm gắn bó cùng chiếc xe lăn, mỗi chuyến đi vẫn là một hành trình đầy khó khăn.

"Muốn đi đâu tôi cũng phải nhờ người thân chở bằng xe máy. Xe buýt thì gần như không thể tự đi được", ông Phú nói.

Người khuyết tật vẫn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận xe buýt công cộng.

Không phải người khuyết tật không muốn sử dụng giao thông công cộng mà bởi việc tiếp cận xe buýt hiện nay vẫn còn nhiều rào cản.

Tại nhiều điểm dừng ở khu vực nội đô Tây Ninh, còn thiếu đường dẫn cho xe lăn. Trong khi đó, phần lớn xe buýt hiện nay chưa có sàn thấp hoặc thiết bị hỗ trợ chuyên dụng dành cho người khuyết tật vận động.

Ông Phú kể từng hai lần thử đi xe buýt nhưng lần nào cũng trở thành trải nghiệm khó quên.

"Bậc lên xuống quá cao, không có ram dốc hỗ trợ. Tài xế với hành khách phải phụ nhau khiêng cả xe lăn lên xe. Tôi thấy ngại quá nên sau này không dám đi nữa", ông chia sẻ.

Với nhiều người, bước lên xe buýt chỉ mất vài giây. Nhưng với người khuyết tật, đó đôi khi là cả một rào cản về thể chất lẫn tâm lý.

Không ít người khuyết tật chọn ở nhà thay vì đi xe buýt, không phải vì họ không muốn di chuyển mà vì ngại trở thành "gánh nặng" giữa nơi công cộng.

Việc lên xuống xe buýt hiện vẫn là trở ngại lớn với người khuyết tật do bậc lên xuống quá cao và thiếu ram dốc hỗ trợ.

Chia sẻ với PV, anh Lê Minh Vũ (35 tuổi, hành khách thường xuyên đi xe buýt, ngụ phường Long An) cho rằng, việc lắp đặt thiết bị hỗ trợ trên xe buýt cho người khuyết tật là điều cần thiết và mang nhiều ý nghĩa nhân văn.

"Nhiều lần tôi thấy người ngồi xe lăn hoặc người lớn tuổi rất vất vả khi lên xuống xe. Có người phải nhờ vài hành khách phụ đỡ mới lên được. Nhìn vậy ai cũng chạnh lòng", anh Vũ nói.

Theo anh, giao thông công cộng là phương tiện phục vụ số đông nên càng cần hướng đến sự thuận tiện và công bằng cho tất cả mọi người, nhất là nhóm yếu thế.

"Người khuyết tật cũng có nhu cầu đi làm, đi học, khám bệnh như bao người khác. Nếu xe buýt có ram dốc, khu vực dành cho xe lăn hay hệ thống thông báo thuận tiện thì họ sẽ tự tin hơn khi ra ngoài", anh chia sẻ.

Điều người khuyết tật mong chờ không chỉ là vài thiết bị hỗ trợ mà còn là cảm giác được tôn trọng và đối xử bình đẳng trong không gian công cộng.

Những chuyến xe của sự sẻ chia

Hơn 10 năm lái xe buýt tuyến bến xe Long An – Đức Huệ, anh Nguyễn Văn Đạt cho rằng, hỗ trợ người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm của ngành giao thông mà còn thể hiện sự văn minh của xã hội.

"Nhiều người nghĩ lái xe buýt chỉ cần chạy đúng tuyến, đúng giờ. Nhưng thực tế tụi tôi gặp rất nhiều hành khách đặc biệt như người già, trẻ nhỏ, người khuyết tật. Có những trường hợp nhìn họ loay hoay bước lên xe mà thấy thương lắm", anh Đạt chia sẻ.

Không chỉ cần phương tiện phù hợp, người khuyết tật còn mong nhận được sự sẻ chia và hỗ trợ từ cộng đồng trên mỗi chuyến xe.

Theo nam tài xế, không ít lần tài xế, phụ xe và hành khách phải dừng lâu hơn để hỗ trợ người ngồi xe lăn hoặc dìu người lớn tuổi lên xe. Tuy nhiên, do phương tiện chưa được thiết kế phù hợp nên việc hỗ trợ vẫn còn nhiều khó khăn.

"Có người ngồi xe lăn nhưng xe không có ram dốc, tài xế với hành khách phải cùng nhau khiêng lên. Nhiều lúc xe đông, đường đông, anh em tài xế cũng áp lực vì sợ trễ chuyến nhưng nếu không hỗ trợ thì không đành lòng", anh nói.

Theo anh Đạt, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc cải thiện phương tiện mà còn ở thái độ phục vụ và ý thức cộng đồng trên mỗi chuyến xe.

"Chỉ cần tài xế kiên nhẫn thêm một chút, hành khách nhường một chỗ ngồi hay mở lối đi thôi cũng khiến người khuyết tật cảm thấy được tôn trọng", anh bày tỏ.

Đại diện UBND tỉnh Tây Ninh cho biết, địa phương đã ban hành Quyết định về hoạt động vận tải đường bộ trong đô thị và tỷ lệ phương tiện vận chuyển hành khách công cộng có thiết bị hỗ trợ người khuyết tật trên địa bàn tỉnh. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.

Đáng chú ý, Quyết định cũng quy định tỷ lệ phương tiện vận chuyển hành khách công cộng hoạt động trong đô thị có thiết bị hỗ trợ cho người khuyết tật.

Theo lộ trình của tỉnh Tây Ninh, từ năm 2031, 100% đơn vị vận tải tham gia khai thác tuyến xe buýt chỉ hoạt động trong đô thị phải đảm bảo xe buýt hoạt động trên tuyến có lắp đặt thiết bị hỗ trợ cho người khuyết tật. (Ảnh: MXH)

Trong đó, từ năm 2026 đến năm 2030, đơn vị vận tải tham gia khai thác tuyến xe buýt chỉ hoạt động trong đô thị phải đảm bảo có 50% tổng số xe buýt hoạt động trên tuyến có lắp đặt thiết bị hỗ trợ cho người khuyết tật.

Từ năm 2031, đơn vị vận tải tham gia khai thác tuyến xe buýt chỉ hoạt động trong đô thị phải đảm bảo 100% xe buýt hoạt động trên tuyến có lắp đặt thiết bị hỗ trợ cho người khuyết tật.

Việc ban hành quy định mới được xem là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng hệ thống giao thông công cộng hiện đại, hướng tới mục tiêu không để người yếu thế bị bỏ lại phía sau.

Với nhiều người khuyết tật, điều họ mong chờ không phải là những chuyến xe buýt hiện đại hay các tiện ích quá đặc biệt. Họ chỉ hy vọng một ngày nào đó có thể tự mình lăn xe lên xe buýt để đi khám bệnh, đi công việc hay đơn giản là ra trung tâm thành phố mà không còn cảm giác ngại ngần vì phải nhờ người khác giúp đỡ chiếc xe lăn của mình.

Tham khảo thêm

Hà Nội miễn phí xe buýt, metro dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4-1/5

Tham khảo thêm

Tp.HCM đề xuất miễn vé xe buýt: Kỳ vọng tạo “cú hích” cho giao thông công cộng

Đoàn Vũ