Sau gần 10 năm ký kết, Sáng kiến Vành đai và Con đường vẫn ‘nằm trên giấy’ tại nước láng giềng với Trung Quốc, Bắc Kinh đơn phương tuyên bố đã triển khai một dự án nhưng bị bác bỏ

Ngày 12/5 đánh dấu kỷ niệm 9 năm Nepal và Trung Quốc ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Dù từng được kỳ vọng là đòn bẩy giúp Nepal chuyển mình, nhưng sau gần một thập kỷ, kết quả thực tế vẫn còn rất mờ nhạt.

Kể từ khi chính thức tham gia BRI vào tháng 5/2017, các nỗ lực triển khai sáng kiến này tại Kathmandu chủ yếu dừng lại ở mức độ hội thảo, các cuộc họp cấp cao và trao đổi văn bản. Ngoại trừ việc Trung Quốc đơn phương tuyên bố Sân bay Quốc tế Pokhara được xây dựng trong khuôn khổ BRI (một tuyên bố vấp phải sự phản đối từ phía Nepal và sau đó vấp phải các bê bối tham nhũng), chưa có bất kỳ dự án hạ tầng hữu hình nào khác được ghi nhận.

Ngay cả dưới thời các chính phủ được cho là có quan hệ thân thiết với Bắc Kinh, Nepal vẫn thất bại trong việc tạo ra tiến triển thực chất. Các vướng mắc về phương thức cho vay, khuôn khổ đầu tư và cơ chế thực thi đã khiến hàng loạt dự án rơi vào bế tắc.

Sự xuất hiện của chính phủ mới dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Balendra Shah đang đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai của BRI tại Nepal. Giới quan sát nhận định chính quyền mới có thể sẽ xem xét lại toàn bộ danh mục dự án và thiết lập một khởi đầu mới với các điều khoản đàm phán khắt khe hơn.

Một báo cáo từ trung tâm tư vấn chính sách đối ngoại và đổi mới xã hội, lộ trình BRI của Nepal bị ảnh hưởng nặng nề bởi quan điểm của 2 đối tác quan trọng là Ấn Độ và Mỹ.

Ấn Độ coi BRI là thách thức chiến lược đối với vị thế của mình tại Nam Á, còn Mỹ xem đây là nỗ lực mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Trung Quốc.

Dù gặp nhiều rào cản, cựu Đại sứ Nepal tại Trung Quốc, ông Krishna Prasad Oli, cho rằng Nepal không thể hoàn toàn bỏ qua BRI. Ông nhấn mạnh việc mở rộng kết nối năng lượng, xây dựng cảng cạn và xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc vẫn là những mục tiêu cần thực hiện để khẳng định quyền tự chủ chiến lược.

Trong khi đó, các chuyên gia từ Trung Quốc như Gao Liang (Đại học Tứ Xuyên) kỳ vọng rằng sự ổn định chính trị tại Kathmandu hiện nay sẽ mở ra cơ hội cho "ngoại giao thực dụng", giúp sớm hiện thực hóa các thỏa thuận đã ký kết sau nhiều năm đình trệ.

Theo Kathmandu Post