Kỳ vọng kiến tạo diện mạo mới
Trong lịch sử Hà Nội, sông Hồng là dòng sông bồi đắp nên vùng đất kinh kỳ, nơi hình thành và phát triển trung tâm chính trị - văn hóa của cả nước. Nhưng nhiều thập niên qua, Hà Nội vẫn chưa thực sự vươn mình, “quay mặt ra sông” như nhiều quốc gia phát triển.
Những bãi bồi rộng lớn, không gian ven sông Hồng đầy tiềm năng nhiều năm qua vẫn chủ yếu được khai thác theo kiểu nông nghiệp nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ. Do đó, dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được phê duyệt đã đánh dấu một bước ngoặt đặc biệt, với mục tiêu đưa sông Hồng trở thành một trong những trục phát triển chiến lược mới của Hà Nội - trục cảnh quan sinh thái, văn hóa và đô thị chủ đạo.
Theo UBND TP Hà Nội, dự án trải dài trên địa bàn 16 xã, phường và được cấu thành từ 5 nhóm dự án thành phần với quy mô sử dụng đất khoảng 11.418ha. Trong đó, về hệ thống giao thông, sẽ xây dựng tuyến đại lộ đê Hữu Hồng dài 45,35km và tuyến đê Tả Hồng dài khoảng 35km; chuỗi công viên sinh thái được xây dựng dọc 2 bên sông; các khu đô thị tái định cư tại Long Biên (201ha), Lĩnh Nam (98ha) và khu tái thiết làng nghề Bát Tràng (120ha)… Về vấn đề trị thủy và cảnh quan, dọc 2 bên sông sẽ được đầu tư kè sông và chỉnh trị lòng, bờ sông, trong đó dọc bờ Tả (dài 33,9km) và bờ Hữu (dài 30,8km). Sơ bộ, tổng mức đầu tư của dự án gần 737.000 tỷ đồng. Lộ trình thực hiện được chia làm 2 giai đoạn kéo dài từ năm 2026 đến năm 2038. Trong đó, giai đoạn từ nay đến năm 2030, Hà Nội sẽ dồn sức cho các hạ tầng xương sống như: trục đại lộ, các công trình kè sông và các khu đô thị định cư.
Người dân mong nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ
Phường Hồng Hà là một trong những địa bàn trọng điểm nằm trong quy hoạch của dự án. Nhiều người dân sinh sống tại địa phương đều bày tỏ ủng hộ chủ trương phát triển Thủ đô văn minh, hiện đại hơn nhưng không khỏi băn khoăn về sinh kế, chỗ ăn ở khi bị giải tỏa nhà cửa, ruộng vườn gắn bó lâu nay.
Ông Trần Huy Linh (62 tuổi, hộ dân trồng hoa màu ven bãi bồi), chia sẻ: “Bà con mong mỏi thành phố phát triển đẹp hơn. Có đại lộ, có công viên thì giá trị đất đai, bộ mặt thủ đô đi lên. Nhưng chúng tôi cũng đang chờ phương án đền bù, giải tỏa thế nào. Nơi ở cũ đã gắn bó lâu đời, nếu di dời thì nơi ở mới có thực sự thuận tiện và tốt hơn nơi ở hiện nay hay không?”. Còn bà Lê Thị Hà (59 tuổi), bày tỏ: “Nhà nước chủ trương làm đại lộ, làm công viên bên sông để thành phố văn minh thì chúng tôi ủng hộ. Nếu di dời đi nơi khác thì chúng tôi chỉ mong được đền bù thỏa đáng, nơi ở mới có chỗ để chúng tôi buôn bán”.
Trước vấn đề này, đại diện UBND phường Hồng Hà cho biết, theo quy hoạch dự án, trên địa bàn phường không chỉ hình thành một cụm công viên rộng 384ha, mà còn có các hoạt động chỉnh trang bờ sông quy mô lớn. Đồng thời, phường cũng được thành phố giao chủ trì, hướng dẫn nhà đầu tư chọn địa điểm làm khu vực trưng bày quy hoạch và các căn hộ mẫu phục vụ tái định cư. Chính quyền địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải rà soát kỹ lưỡng số liệu nhân khẩu, làm tốt công tác đối thoại, tuyên truyền vận động để bà con hiểu, đồng thuận và đồng hành với thành phố.
Đã tính toán thủy lực, đảm bảo trong mùa mưa bão
Về vấn đề trị thủy, an toàn thoát lũ, mới đây, Bộ NN-MT cùng UBND TP Hà Nội đã chính thức thông qua báo cáo tính toán thủy lực và thống nhất các nội dung liên quan đến an toàn đê điều. Cụ thể, dự án dành riêng một nhóm các dự án thành phần để đầu tư kè và chỉnh trị với chiều dài 33,9km bờ Tả và 30,8km bờ Hữu. Theo một số chuyên gia thủy lợi và đê điều, điểm nghẽn lớn nhất nhiều năm qua đối với không gian ven sông Hồng chính là hành lang thoát lũ. Tuy nhiên lần này, việc thống nhất được bài toán trị thủy sẽ giúp các cơ quan chức năng tự tin triển khai làm kè và chỉnh trị bờ sông; không chỉ bảo đảm an toàn cho người dân trong mùa mưa bão, mà còn tạo ra không gian sinh thái bền vững cho Hà Nội trong tương lai.
Theo UBND TP Hà Nội, qua thống kê, dân số hiện trạng nằm trong phạm vi ảnh hưởng của dự án khoảng 247.431 người, tương đương với 70.474 hộ dân. Quy mô dân cư gây áp lực lớn lên công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Quan điểm xuyên suốt của lãnh đạo TP Hà Nội là luôn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến sinh kế, mọi bước đi đều sẽ bảo đảm tính công khai, minh bạch.
Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, để triển khai dự án và có sự đồng thuận của người dân, thành phố áp dụng chiến lược “đi trước một bước”, ưu tiên đầu tư các dự án phục vụ tái định cư, tái thiết trước khi triển khai đồng bộ các hạng mục khác. Đặc biệt, thành phố cam kết việc bố trí tái định cư tuân thủ nguyên tắc nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Đồng thời, thành phố đã chuẩn bị một quỹ nhà đất rất lớn 79.000-85.000 căn hộ và lô đất tái định cư, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu di dời. Trong đó, khu đô thị tại Long Biên sẽ cung cấp khoảng 40.000-42.000 căn hộ; khu đô thị tại Lĩnh Nam đóng góp 15.000-16.000 căn hộ. Đặc biệt, khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm (ở xã Đông Anh) rộng 700ha đang hoàn thiện quy hoạch 1/500, bổ sung từ 16.000 đến 18.000 lô đất tái định cư.