Cần mạng lưới kết nối
Tại dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện “Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030”, Bộ Tài chính đề xuất dành 300 tỷ đồng để triển khai chương trình. Trong đó, 280 tỷ đồng dành hỗ trợ đào tạo, còn 20 tỷ đồng chi cho quản lý, giám sát, đánh giá, hỗ trợ sau đào tạo và truyền thông.
Nguồn kinh phí được huy động từ ngân sách nhà nước, đóng góp của học viên, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cùng các nguồn hợp pháp khác. Dự kiến, chương trình triển khai theo ba phương thức gồm: cấp phiếu học bổng, tổ chức đào tạo trực tiếp và đào tạo trực tuyến thông qua nền tảng số. Bộ Tài chính đề xuất sử dụng hệ thống E-learning (học tập, đào tạo qua thiết bị kết nối internet) miễn phí cho học viên, đồng thời có thể thuê hoặc mua tài khoản từ các nền tảng đào tạo trực tuyến quốc tế để phục vụ chương trình.
Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng của nền kinh tế, đề án đào tạo 10.000 CEO được kỳ vọng tạo ra lực lượng quản trị doanh nghiệp bài bản hơn, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp hoặc hộ kinh doanh đang trong quá trình chuyển đổi mô hình.
Trao đổi với phóng viên Tiền Phong , ông Nguyễn Văn Đạt, giám đốc một doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Hoàng Mai, Hà Nội, cho rằng, nhu cầu học quản trị doanh nghiệp là có thật, nhất là với những người đi lên từ kinh doanh thực tế. “Tôi xuất phát từ nhân viên bán hàng, khi nhìn thấy cơ hội thị trường, đã thành lập doanh nghiệp kinh doanh. Nhưng khi điều hành doanh nghiệp, tôi mới thấy thiếu rất nhiều kiến thức về quản trị, tổ chức bộ máy, pháp luật hay quản lý nhân sự”, anh Đạt nói.
Theo anh Đạt, nhiều người làm kinh doanh hiện nay giỏi bán hàng, giỏi tìm kiếm khách hàng nhưng chưa được đào tạo bài bản về vận hành doanh nghiệp. Vì vậy, lớp đào tạo CEO nếu được thiết kế phù hợp có thể giúp doanh nghiệp nhỏ bổ sung kỹ năng quản trị, xây dựng chiến lược phát triển và mở rộng mạng lưới quan hệ.
“Khi tham gia các khóa học như vậy, doanh nghiệp không chỉ học kiến thức mà còn có thêm kết nối với đối tác, nhà cung cấp, khách hàng. Điều này rất quan trọng với doanh nghiệp nhỏ”, anh Đạt nhận định.
Các học viên tốt nghiệp chương trình đào tạo giám đốc điều hành doanh nghiệp - CEO 4.0 do VCCI tổ chức. Ảnh: VCCI
Nhu cầu đào tạo lãnh đạo doanh nghiệp không phải mới xuất hiện. Nhiều tổ chức, hiệp hội và trường đại học đã triển khai các chương trình CEO trong nhiều năm qua.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp Đại học Andrews (Mỹ) tổ chức chương trình đào tạo CEO cho doanh nghiệp Việt Nam. Chương trình theo hướng “thực chiến”, kéo dài 28 buổi học vào cuối tuần với giảng viên là các nhà quản lý, chuyên gia tư vấn và lãnh đạo doanh nghiệp lớn. Đối tượng tham gia là lãnh đạo doanh nghiệp, quản lý cấp trung (được quy hoạch vào vị trí điều hành).
Nhiều doanh nghiệp lớn cũng chủ động xây dựng chương trình đào tạo lãnh đạo kế cận. Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai chương trình “Lãnh đạo tương lai” với 60 học viên xuất sắc lựa chọn từ tập đoàn. Trong 18 tháng đào tạo và phát triển toàn diện, học viên tham gia chương trình theo mô hình 10:20:70 (10% đào tạo chính thức, 20% học hỏi tương tác, 70% trải nghiệm thực tế công việc), được trang bị kỹ năng lãnh đạo, quản trị hiện đại, tư duy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Lo ngại đào tạo đại trà
Xu hướng doanh nghiệp tự đào tạo nhân sự quản trị cho thấy nhu cầu nâng cao năng lực điều hành là có thật. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp lo sẽ diễn ra tình trạng đào tạo đại trà, thậm chí hình thức.
Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng, không nên triển khai chương trình theo hướng đại trà như đề xuất hiện nay. Theo ông Thân, doanh nghiệp nếu có nhu cầu phát triển sẽ tự tìm cách đào tạo phù hợp với lĩnh vực hoạt động của mình. Chi phí đào tạo không phải vấn đề quá lớn với doanh nghiệp đang thực sự muốn lớn lên.
“Hiệp hội doanh nghiệp đều có các chương trình hỗ trợ, đào tạo riêng. Quan trọng là phải xác định đúng doanh nghiệp nào cần hỗ trợ, họ thiếu gì và muốn phát triển theo hướng nào. Không thể áp dụng một chương trình chung cho tất cả”, ông Thân nói.
Ông Thân kiến nghị, Nhà nước cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách thiết thực hơn (như giảm thuế, phí, hỗ trợ mặt bằng sản xuất, quỹ bảo lãnh tín dụng hay quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa). Nếu doanh nghiệp có thị trường, có điều kiện phát triển thì họ sẽ tự đầu tư cho đào tạo.
“Một khóa học chung rất khó bao quát toàn bộ nhu cầu quản trị của doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Chưa kể nguy cơ chọn nhầm đối tượng thụ hưởng hoặc đào tạo xong nhưng không áp dụng được vào thực tế” TS Nguyễn Quốc Việt (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội)
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Quốc Việt (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) đánh giá, thị trường đào tạo quản trị doanh nghiệp khá đa dạng. Ngoài trường đại học còn có nhiều chương trình chuyên sâu từ doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức quốc tế. Theo ông Việt, điều doanh nghiệp cần hơn hiện nay là sự kết nối giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường.
“Không gì thực chất hơn nhu cầu tự đào tạo từ chính doanh nghiệp. Đặc biệt với quản trị nội bộ, mỗi ngành nghề, mỗi mô hình kinh doanh sẽ có yêu cầu rất khác nhau”, TS Việt nói. Ông cũng đặt vấn đề về tính công bằng và hiệu quả khi sử dụng ngân sách nhà nước cho một chương trình đào tạo quy mô lớn. Nếu thiết kế không sát nhu cầu, chương trình có thể rơi vào tình trạng hình thức, khó đánh giá hiệu quả thực tế.