“Phủ sóng” xăng E10 từ 1/6: Chuyên gia giải mã loạt lo ngại về chất lượng

Từ ngày 1/6, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc, mở ra giai đoạn mới trong lộ trình phát triển nhiên liệu sạch của Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với sự xuất hiện của loại nhiên liệu này là hàng loạt băn khoăn từ người tiêu dùng: E10 có gây hỏng động cơ, ăn mòn đường nhiên liệu, làm xe nóng máy hay hao xăng hơn? 

Những đánh giá từ cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và các chuyên gia kỹ thuật cho thấy phần lớn các lo ngại hiện nay chưa được chứng minh bằng dữ liệu khoa học hay thực tiễn sử dụng.

Giải đáp những lo ngại về xăng E10

Khi thông tin về việc triển khai xăng E10 trên toàn quốc được công bố, không ít ý kiến trên mạng xã hội bày tỏ lo ngại loại nhiên liệu mới có thể làm giảm tuổi thọ động cơ, gây ăn mòn hệ thống nhiên liệu hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận hành của phương tiện.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, những nhận định này chưa có cơ sở khoa học rõ ràng.

Ông Tuấn cho biết xăng E10 hiện là loại nhiên liệu phổ biến tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới như Mỹ, các nước châu Âu, Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan hay Philippines. Đây không phải sản phẩm mới mà đã được sử dụng rộng rãi trong nhiều thập kỷ.

"Nếu xăng E10 không đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng, chắc chắn loại nhiên liệu này không thể tồn tại lâu dài cũng như nhận được sự tin cậy của người tiêu dùng toàn cầu", ông Tuấn nhận định.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam.

Ở góc độ nhà sản xuất phương tiện, ông Đào Công Quyết - Trưởng Tiểu ban Truyền thông Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) cho biết hầu hết các dòng xe mới của các thành viên VAMA hiện nay đều được thiết kế tương thích với xăng E10.

Các vật liệu trong hệ thống nhiên liệu như bình xăng, bơm xăng, kim phun, gioăng và các vòng đệm đều đã được nghiên cứu theo hướng kháng ethanol. Do đó, hiện tượng ăn mòn hay lão hóa vật liệu sẽ không xảy ra nếu người dùng sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn theo Quy chuẩn quốc gia QCVN 01:2022.

Đối với xe máy, ông Đỗ Văn Tuấn cho biết phần lớn các dòng xe sản xuất từ sau năm 2000 đều có thể sử dụng E10 an toàn. Hệ thống bình nhiên liệu, ống dẫn và các chi tiết liên quan đã được thiết kế phù hợp với nhiên liệu sinh học.

Với các phương tiện quá cũ, sản xuất trước năm 2000, một số chi tiết cao su như gioăng hoặc ống dẫn nhiên liệu có thể lão hóa nhanh hơn theo thời gian. Tuy nhiên, đây là ảnh hưởng đến vật liệu phụ trợ chứ không phải tác động trực tiếp đến động cơ và hoàn toàn có thể xử lý bằng việc thay thế các chi tiết này với chi phí không lớn.

Một trong những băn khoăn phổ biến nhất là E10 có thể khiến xe bị ì máy hoặc hụt ga.

Theo VAMA, hiện tượng này thường xuất hiện khi nhiên liệu không đạt chất lượng, bị lẫn nước hoặc có trị số octan không phù hợp. Trong khi đó, E10 có trị số octan tương đương hoặc cao hơn nhiều loại xăng khoáng thông thường, giúp quá trình cháy diễn ra ổn định hơn. Nếu xe được bảo dưỡng định kỳ và sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn, hiện tượng hụt ga gần như không xảy ra.

Ông Đào Công Quyết - Trưởng Tiểu ban Truyền thông của Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA).

Liên quan đến lo ngại động cơ nóng hơn khi sử dụng E10, ông Đỗ Văn Tuấn cho rằng đây chủ yếu là cảm nhận mang tính chủ quan. Trong điều kiện vận hành thực tế, rất khó để người điều khiển phương tiện nhận biết chính xác sự khác biệt nhỏ về nhiệt độ động cơ nếu không có thiết bị đo chuyên dụng.

Về vấn đề tiêu hao nhiên liệu, ông Tuấn cho biết xét về lý thuyết, E10 có thể làm mức tiêu hao nhiên liệu tăng khoảng 3% do nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng. Tuy nhiên, mức chênh lệch này khá nhỏ và khó nhận biết trong quá trình sử dụng hàng ngày.

Ngược lại, E10 lại có chỉ số octane cao hơn, giúp quá trình cháy ổn định hơn và hỗ trợ động cơ vận hành hiệu quả.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, các nghiên cứu và thử nghiệm thực tế cho thấy công suất động cơ và mức tiêu hao nhiên liệu khi sử dụng E10 về cơ bản tương đương xăng khoáng. Thậm chí trong một số trường hợp, hiệu quả đốt cháy tốt hơn còn giúp cải thiện mức tiêu thụ nhiên liệu.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội).

Một thông tin gây tranh cãi khác là E10 có thể làm tắc đường nhiên liệu hoặc kim phun.

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, bản thân E10 không phải nguyên nhân gây hỏng hóc. Ethanol có đặc tính như một chất dung môi nhẹ nên khi chuyển từ xăng khoáng sang E10, các lớp cặn tích tụ lâu năm trong đường ống dẫn nhiên liệu hoặc kim phun có thể bị bong ra và gây tắc nghẽn ở giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, nguyên nhân thực chất là do hệ thống nhiên liệu đã tồn tại cặn bẩn từ trước. Sau khi vệ sinh đường nhiên liệu và kim phun, hiện tượng này thường không tái diễn.

"Có thể nói, xăng E10 không phải là nguyên nhân "gây bệnh" cho động cơ, mà giống như một "phép thử" giúp phát hiện những vấn đề đã tồn tại sẵn trong hệ thống nhiên liệu của xe", ông Tuấn ví von.

Khi bài toán nằm ở niềm tin người tiêu dùng

Điểm đáng chú ý là những đánh giá về E10 hiện nay không chỉ đến từ các hiệp hội hay doanh nghiệp mà còn được kiểm chứng thông qua nghiên cứu khoa học và thực tiễn triển khai.

Theo ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), trong quá trình xây dựng lộ trình nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương đã tổ chức khảo sát và đánh giá tác động của E5 và E10 đối với động cơ.

Kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Giao thông Vận tải cho thấy E5 và E10 gần như không gây tác động tiêu cực đáng kể đến hiệu suất vận hành cũng như tuổi thọ các chi tiết máy đối với động cơ xăng.

Ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương).

Thực tế triển khai cũng cho kết quả tương tự.

Việt Nam đã sử dụng xăng E5 trên toàn quốc từ năm 2018 và bắt đầu thí điểm E10 từ tháng 8/2025. Theo Bộ Công Thương, đến nay chưa ghi nhận phản hồi nào từ doanh nghiệp phân phối hoặc người tiêu dùng về việc E5 hay E10 gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất hoặc tuổi thọ động cơ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết báo cáo của Petrolimex và PV Oil - 2 đơn vị triển khai kinh doanh E10 từ tháng 8/2025, chưa có phản ánh hay kiến nghị nào liên quan đến chất lượng E10 đối với các dòng ô tô và xe máy đang lưu thông trên thị trường.

Ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex.

Ở phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex chia sẻ, Tập đoàn đã chuẩn bị từ năm 2025 cho việc sản xuất và kinh doanh E10 trên diện rộng. Hệ thống phối trộn tự động hóa công suất lớn đã được đầu tư đồng bộ, nguồn cung ethanol E100 và xăng nền được chuẩn bị đầy đủ, trong khi toàn bộ quy trình từ phối trộn đến phân phối đều được kiểm soát nghiêm ngặt.

Đáng chú ý, từ khi triển khai sản xuất và kinh doanh xăng sinh học E5 và E10 đến nay, Petrolimex chưa ghi nhận bất kỳ sự cố nào liên quan đến chất lượng nhiên liệu.

Theo các chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy thành công của nhiên liệu sinh học không chỉ phụ thuộc vào yếu tố kỹ thuật mà còn nằm ở việc xây dựng niềm tin thị trường thông qua thông tin minh bạch và nhất quán.

VAMA cho rằng cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất nhiên liệu, doanh nghiệp ô tô và các cơ quan truyền thông cần phối hợp chặt chẽ để cung cấp thông tin khoa học, đầy đủ và chính xác cho người dân. Các nhà sản xuất phương tiện cũng cần chủ động công bố khả năng tương thích của từng dòng xe, hướng dẫn người dùng kiểm tra và bảo dưỡng khi cần thiết.

Ở góc độ dài hạn, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến nhận định E10 là bước chuyển tiếp quan trọng trong quá trình giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hướng tới mục tiêu phát thải thấp.

Nhờ chứa ethanol, E10 giúp giảm lượng khí CO và các hợp chất hữu cơ chưa cháy hết trong khí thải. Đồng thời, việc phát triển nhiên liệu sinh học còn mở ra cơ hội hình thành chuỗi giá trị mới từ nông nghiệp trong nước, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Sau gần 1 năm triển khai thí điểm E10 và hơn 8 năm sử dụng E5 trên toàn quốc, những dữ liệu thực tế hiện có cho thấy chưa xuất hiện bằng chứng về tác động tiêu cực đáng kể đối với động cơ. 

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi xanh và giảm phát thải, thách thức lớn nhất của E10 hiện nay không còn nằm ở yếu tố kỹ thuật mà là làm sao để người tiêu dùng tiếp cận đầy đủ thông tin khoa học, từ đó hình thành niềm tin đối với một loại nhiên liệu đã được thế giới sử dụng từ nhiều năm trước.