Thay vì "chốt sổ" nghỉ hưu ngay khi vừa đủ tuổi, việc tiếp tục làm việc không chỉ duy trì thu nhập mà còn mang lại một khoản tiền "thưởng" rất lớn lúc về già. Đây là đặc quyền tài chính đột phá được thiết kế trong Luật BHXH 2024 nhằm tri ân và giữ chân lực lượng lao động dày dạn kinh nghiệm.
Mỗi năm làm thêm = 2 tháng lương bình quân
Theo quy định hiện hành và được tiếp nối tại điều 68 Luật BHXH 2024, tỉ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75%, tương ứng với thời gian đóng BHXH đủ 35 năm đối với lao động nam và 30 năm đối với lao động nữ. Trong thực tế, nhiều người tham gia thị trường lao động từ rất sớm. Do đó, ngay tại thời điểm chạm mốc tuổi nghỉ hưu theo luật định, họ đã có số năm đóng BHXH vượt qua giới hạn tối đa này.
Pháp luật quy định phần thời gian đóng dôi dư sẽ được chuyển hóa thành trợ cấp một lần khi nghỉ hưu. Khoản tiền này được cơ quan bảo hiểm chi trả cùng lúc với kỳ nhận lương hưu đầu tiên. Nếu người lao động tiến hành chốt sổ và làm thủ tục hưởng chế độ hưu trí đúng ngay thời điểm đủ tuổi, mỗi năm đóng vượt khung sẽ được tính bằng 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Leg: Người lao động làm thủ tục tại BHXH TPHCM. Ảnh: HOÀNG TRIỀU
Tuy nhiên, thay đổi mang tính bước ngoặt nằm ở khoản 2 điều 68. Theo quy định mới: Nếu người lao động đã đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí nhưng không nghỉ ngay mà tiếp tục làm việc, tham gia đóng BHXH, thì mức trợ cấp một lần cho những năm dôi dư sau độ tuổi này sẽ được nhân trực tiếp với hệ số 2,0.
Nghĩa là, mỗi năm cống hiến và đóng thêm BHXH sau khi đủ tuổi hưu sẽ đem lại khoản trợ cấp bằng đúng 2 lần mức bình quân tiền lương đóng BHXH. Quyền lợi này tăng vọt gấp 4 lần so với hệ số 0,5 thông thường của thời gian đóng dư trước tuổi hưu. Sự điều chỉnh linh hoạt này thể hiện sự trân trọng của nhà nước đối với sức lao động của người cao tuổi, đồng thời giải quyết triệt để những băn khoăn về việc quyền lợi bị thiệt thòi khi đóng bảo hiểm thời gian quá dài.
Bài toán "sinh lời" hàng chục triệu đồng
Để minh họa trực quan cho sự thay đổi này, chúng ta cùng xem xét một bài toán kinh tế cụ thể. Giả sử ông Nguyễn Văn A có mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là 10 triệu đồng/tháng.
Trường hợp ông A đóng đủ 35 năm BHXH ngay tại lúc đủ tuổi hưu, nhưng quyết định tiếp tục gắn bó với doanh nghiệp và đóng BHXH thêm 3 năm nữa. Vì 3 năm dôi dư này diễn ra hoàn toàn trong giai đoạn sau tuổi nghỉ hưu, khoản trợ cấp một lần ông A nhận được sẽ là: 3 năm × 2,0 × 10 triệu đồng = 60 triệu đồng. Trong khi đó, nếu 3 năm đóng dư này được tích lũy từ giai đoạn trước tuổi hưu (nghỉ ngay khi đủ tuổi với 38 năm đóng), số tiền trợ cấp ông nhận về chỉ là 15 triệu đồng. Khoản chênh lệch 45 triệu đồng chính là phần thưởng xứng đáng cho sự kiên trì cống hiến.
Theo đại diện cơ quan bảo hiểm, chính sách ưu việt này mang lại lợi ích kép cho toàn xã hội. Người lao động có thêm một khoản vốn đáng kể để phòng thân, chăm sóc sức khỏe, hoặc đầu tư sinh lời trong những năm tháng tuổi già. Về phía nền kinh tế, việc giữ chân được lực lượng lao động cao tuổi giúp doanh nghiệp duy trì được nguồn nhân sự giàu kinh nghiệm thực tiễn và bản lĩnh chuyên môn - những yếu tố mà lao động trẻ cần nhiều thời gian rèn luyện.
Nhằm tối ưu hóa các quyền lợi trên, BHXH TPHCM khuyến cáo người lao động nên chủ động theo dõi quá trình tham gia thông qua ứng dụng VssID trên điện thoại. Việc chủ động nắm rõ số năm đóng bảo hiểm sẽ là cơ sở quan trọng nhất để mỗi cá nhân vạch ra lộ trình làm việc, cân nhắc kỹ thời điểm nghỉ hưu, từ đó hưởng trọn vẹn giá trị an sinh mà Luật BHXH 2024 mang lại.