Người lao động nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng sẽ không phải đóng BHXH bắt buộc, đồng thời có thể bị gián đoạn quyền lợi BHYT nếu không chủ động tham gia theo hình thức phù hợp.
Ảnh minh họa
Theo khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng sẽ không phải đóng BHXH trong tháng đó. Người sử dụng lao động cũng không phải đóng BHXH cho người lao động trong thời gian nghỉ.
Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, người lao động nghỉ hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng đầu tiên đi làm hoặc tháng đầu tiên quay trở lại làm việc vẫn phải đóng BHXH theo quy định. Đối với thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH dù cả người lao động và doanh nghiệp không phải đóng tiền.
Việc tạm dừng đóng BHXH cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi BHYT. Khi đơn vị sử dụng lao động báo giảm lao động do nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày trở lên, thẻ BHYT của người lao động có thể bị tạm dừng giá trị sử dụng trong thời gian đó.
Để tránh gián đoạn quyền lợi an sinh, Luật BHXH 2024 đã bổ sung cơ chế linh hoạt hơn cho người lao động. Theo đó, người lao động và doanh nghiệp có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên. Mức đóng được xác định trên cơ sở mức đóng của tháng liền kề trước thời điểm nghỉ việc.
Khi hai bên thống nhất tiếp tục tham gia BHXH, việc đóng BHYT cũng được thực hiện tương ứng, giúp duy trì giá trị sử dụng của thẻ BHYT trong thời gian nghỉ.
Trường hợp doanh nghiệp không đồng ý tiếp tục đóng BHXH theo cơ chế thỏa thuận, người lao động vẫn có thể tham gia BHXH tự nguyện. Theo điểm b khoản 4 Điều 2 Luật BHXH 2024, người đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc thuộc nhóm được tham gia BHXH tự nguyện, trừ trường hợp đã có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH bắt buộc.
Đối với BHYT, người lao động nghỉ không hưởng lương được xếp vào nhóm tự đóng. Nếu có nhu cầu duy trì quyền lợi khám chữa bệnh, người lao động có thể chủ động tham gia BHYT hộ gia đình hoặc các hình thức phù hợp theo quy định.
Các chuyên gia khuyến cáo người lao động nên tìm hiểu kỹ quy định và trao đổi với doanh nghiệp trước khi nghỉ không hưởng lương dài ngày để lựa chọn phương án phù hợp, tránh bị gián đoạn quá trình tham gia BHXH, BHYT và ảnh hưởng đến quyền lợi an sinh lâu dài.