Xây "cứ điểm" FDI chất lượng cao

Việt Nam sẽ thu hút tập đoàn đa quốc gia đầu tư trung tâm nghiên cứu, thiết kế, dữ liệu, có ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, trung tâm R&D (nghiên cứu và phát triển); trở thành điểm đến có sức cạnh tranh thu hút vốn FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) dài hạn chất lượng cao… Đây là một trong những mục tiêu được nêu tại Nghị quyết số 10-NQ/TW (Nghị quyết 10) của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài vừa được ban hành.

Nhóm dẫn đầu khu vực về tiếp nhận dự án chất lượng cao

Theo Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, việc thu hút và phát triển khu vực kinh tế có vốn FDI trong bối cảnh mới phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Mục tiêu xuyên suốt là đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh cao trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài trung và dài hạn chất lượng cao.

Trong đó, mục tiêu đặt ra giai đoạn 2026-2030 là thu hút 40-50 tỉ USD vốn FDI đăng ký mỗi năm, vốn thực hiện đạt khoảng 30-40 tỉ USD/năm. Khoảng 75% dòng vốn FDI được kỳ vọng đến từ các nền kinh tế phát triển, có thế mạnh về công nghệ, nguồn vốn và năng lực quản trị hiện đại. Bên cạnh đó, số lượng tập đoàn đa quốc gia thuộc danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam được phấn đấu tăng thêm 30%; đồng thời thu hút ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng hoặc trung tâm R&D tại Việt Nam.

Nghị quyết cũng đặt mục tiêu nâng tỉ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực lên 45%-50%; phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp (DN) trong nước tham gia chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng của các DN FDI.

Đáng chú ý, nghị quyết khuyến khích các DN FDI tăng cường liên kết với DN trong nước, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, chia sẻ tri thức quản trị và đồng hành lâu dài với nền kinh tế Việt Nam.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng cơ chế lựa chọn, hỗ trợ và quản lý nhà đầu tư chiến lược; đồng thời xác định các lĩnh vực, ngành nghề và công nghệ chiến lược ưu tiên thu hút trong từng giai đoạn. Danh mục này sẽ được rà soát, cập nhật định kỳ nhằm bổ sung các lĩnh vực công nghệ, công nghiệp và dịch vụ mới nổi có lợi thế cạnh tranh, khả năng lan tỏa cao và phù hợp với định hướng phát triển của đất nước.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc áp dụng quy trình đầu tư đặc biệt cùng các cơ chế ưu đãi vượt trội đối với những dự án công nghệ chiến lược có quy mô lớn, tác động liên vùng, có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, cũng như các dự án công nghệ cao có cam kết chuyển giao công nghệ cho DN Việt Nam.

Nhà máy của Tập đoàn Intel tại Việt Nam. Ảnh: LÊ TỈNH

Theo các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Maybank, việc đặt mục tiêu đến năm 2045, khu vực FDI đóng góp khoảng 30% GDP và chiếm 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, trong khi hiện nay chỉ khoảng 21% GDP, đòi hỏi khu vực này phải gia tăng đáng kể hiệu quả hoạt động và mức độ lan tỏa đối với nền kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không còn là thu hút thêm vốn bằng mọi giá, mà là nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư, tối ưu hóa khả năng chuyển đổi vốn thành giá trị gia tăng, công nghệ và năng lực sản xuất trong nước. "Định hướng chiến lược của Việt Nam vì vậy đã có sự thay đổi rõ nét: ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm R&D, dự án có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo hiệu ứng lan tỏa cho DN trong nước, thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn đầu tư như trước đây" - công ty chứng khoán này đánh giá.

Lan tỏa để khu vực FDI đóng góp nhiều hơn

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, các DN FDI đang tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất - kinh doanh tại Việt Nam. Báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Tài chính cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam, bao gồm vốn cấp mới, vốn điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần, đạt 24,8 tỉ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước.

Nhiều tập đoàn đa quốc gia tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam như Samsung, Intel, LG, Foxconn... Trong đó, Intel là một ví dụ điển hình về hiệu quả lan tỏa của dòng vốn FDI chất lượng cao.

Sau 20 năm đầu tư tại Việt Nam, Intel Products Việt Nam hiện là cơ sở lắp ráp và kiểm định chip lớn nhất trong mạng lưới toàn cầu của Tập đoàn Intel, tạo việc làm cho khoảng 6.500 lao động trong lĩnh vực công nghệ cao.

Đến nay, tập đoàn công nghệ này đã cam kết đầu tư tổng cộng 4,1 tỉ USD vào Việt Nam. Trong suốt 2 thập kỷ hoạt động, Intel Products Việt Nam đã xuất xưởng hơn 4 tỉ sản phẩm và đóng góp hơn 110 tỉ USD kim ngạch xuất khẩu. Riêng năm 2025, DN đạt giá trị xuất khẩu khoảng 11,6 tỉ USD, chiếm 57% tổng kim ngạch xuất khẩu của Khu Công nghệ cao TP HCM (SHTP) và khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn TP HCM. Ông Kenneth Tse, Tổng Giám đốc Intel Products Việt Nam, cho biết sự hiện diện của Intel không chỉ mang lại giá trị xuất khẩu mà còn đóng vai trò chất xúc tác thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam.

Theo ông Kenneth Tse, trong 20 năm qua, Intel đã góp phần đào tạo gần 10.000 kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật và nhà quản lý người Việt; đồng thời hỗ trợ hơn 600 DN cung ứng trong nước đáp ứng các tiêu chuẩn để tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu. "Intel còn hỗ trợ các đối tác áp dụng những tiêu chuẩn quốc tế về đổi mới sáng tạo, chất lượng và năng lực vận hành. Việt Nam đang dần trở thành trung tâm sản xuất quan trọng và điểm đến hấp dẫn cho đổi mới sáng tạo, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư ngành bán dẫn vào năm 2030" - ông Kenneth Tse nhấn mạnh.

Tại lễ kỷ niệm 20 năm hoạt động của Intel tại Việt Nam vừa diễn ra, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cho rằng dự án của Intel tại SHTP đã trở thành hạt nhân quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ của thành phố, đóng góp lớn cho xuất khẩu và tạo ra hàng ngàn việc làm chất lượng cao.

Theo Chủ tịch UBND TP HCM, kim ngạch xuất khẩu của Intel Products Việt Nam liên tục tăng trưởng mạnh và dự kiến đạt khoảng 14,6 tỉ USD trong năm 2026. "TP HCM cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi để Intel phát triển bền vững, góp phần đưa thành phố trở thành trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực" - Chủ tịch UBND TP HCM khẳng định.

Ở góc độ phát triển ngành, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sự hiện diện của những DN như Intel đã góp phần hình thành thị trường bán dẫn Việt Nam với quy mô hơn 21 tỉ USD, thu hút trên 14 tỉ USD vốn FDI và xây dựng đội ngũ hàng ngàn kỹ sư thiết kế vi mạch.

Theo ông Vũ Hải Quân, mục tiêu trong giai đoạn tới là chuyển từ việc tham gia các công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang những khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn; từ thu hút đầu tư sang đồng sáng tạo công nghệ, nghiên cứu và phát triển sản phẩm phục vụ thị trường toàn cầu.

Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị khuyến khích các tổ chức tín dụng triển khai các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ các dự án FDI xanh, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng và áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị. Thực tế, mới đây tại TP HCM, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã thành lập Chi nhánh FDI I nhằm cung cấp các dịch vụ tài chính chuyên biệt cho khối DN FDI.

Theo lãnh đạo BIDV, chi nhánh này được xây dựng theo mô hình chuyên sâu, cung cấp các giải pháp tài chính toàn diện từ quản lý dòng tiền, tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế, ngoại hối, tín dụng đến ngân hàng số hiện đại. Đội ngũ nhân sự được đào tạo theo chuẩn quốc tế để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam.

Sự phát triển đồng bộ của môi trường đầu tư, nguồn nhân lực, hạ tầng công nghệ và hệ sinh thái tài chính được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam không chỉ thu hút thêm dòng vốn FDI chất lượng cao mà còn gia tăng hiệu ứng lan tỏa, nâng cao giá trị gia tăng và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.