Hóa ra nhà và xe đều có thể là… khoản nợ
Trong sách có một định nghĩa rất đơn giản nhưng ám ảnh tôi suốt nhiều năm: Tài sản là thứ đưa tiền vào túi bạn. Nợ là thứ đều đặn rút tiền khỏi túi bạn.
Nghe thì có vẻ hiển nhiên. Nhưng đặt định nghĩa đó vào thực tế cuộc sống, tôi bắt đầu thấy… không ổn.
Lấy ví dụ chiếc xe gia đình tôi đang dùng:
- Không đi vẫn phải trả phí gửi xe hàng tháng
- Mỗi năm đóng bảo hiểm, bảo dưỡng, đăng kiểm
- Mỗi lần sửa chữa là một khoản không nhỏ
- Từ ngày mua xe đến nay, chưa có tháng nào nó “mang tiền về”, chỉ có tiền đều đặn đi ra.
Ngôi nhà cũng vậy:
- Tiền vay mua nhà
- Phí quản lý
- Điện nước, sửa chữa
- Nội thất thay dần theo thời gian
Tôi không nói rằng không nên mua nhà hay mua xe. Chúng cần thiết cho cuộc sống. Nhưng từ khi hiểu rõ khái niệm này, tôi không còn nhìn chúng bằng cảm xúc “có là yên tâm”, mà bằng câu hỏi rất thực tế:
“Khoản này đang tạo ra giá trị gì cho dòng tiền của gia đình mình?”. “Nếu thu nhập giảm, mình có gánh nổi không?”
Chỉ cần thay đổi góc nhìn đó, cách tiêu tiền đã khác hẳn.
Không chỉ nhà - xe, nhiều khoản chi nhỏ cũng là nợ mềm
Điều khiến tôi bất ngờ là: không chỉ những món lớn mới là nợ.
Tôi bắt đầu soi lại cả những khoản chi rất quen:
- Gọi đồ ăn, trà sữa thường xuyên
- Mua thêm quần áo dù tủ đã đầy
- Những món đồ “rẻ nhưng mua hoài”
- Chúng không tạo áp lực ngay lập tức. Nhưng cộng dồn lại, chúng bào mòn thời gian, năng lượng và tiền bạc.
Một chiếc áo mua thêm không chỉ là tiền mua áo, mà là:
- Thời gian giặt – phơi – sắp xếp
- Không gian lưu trữ
- Cảm giác “lúc nào cũng thiếu đồ mặc”
Tôi nhận ra: thời gian và năng lượng cũng là tài sản. Bất cứ thứ gì liên tục lấy đi hai thứ đó, đều đáng để cân nhắc lại.
Người bình thường hay dùng tiền tiết kiệm để tự thưởng và rồi quay lại vạch xuất phát
Có một quan sát rất đúng mà tôi thấy mình trong đó:
Khi để dành được 200-300 triệu, nhiều người bắt đầu nghĩ:
- Mình xứng đáng mua một món lớn
- Tiền để cũng chẳng làm gì
- Thôi thì thưởng cho bản thân
Thế là:
- Tiền tiết kiệm biến mất
- Áp lực tài chính quay lại
- Vòng lặp bắt đầu lại từ đầu
- Làm việc nhiều năm, tiền đi qua tay nhưng không ở lại.
39 tuổi, tôi hiểu lại khái niệm “tự do tài chính”
Trước đây, tôi từng nghĩ: Tự do là mua được bất cứ thứ gì mình muốn.
Giờ thì tôi thấy khác.
Mua được mọi thứ không khiến bạn tự do hơn. Kiểm soát được ham muốn mới là tự do.
Tự do với tôi bây giờ là:
- Dám nói “không” với những khoản chi không cần thiết
- Không hoảng loạn nếu thu nhập chững lại
- Có quyền lựa chọn thời gian và nhịp sống của mình
Khi tôi chi tiêu ít hơn, tôi không thấy mình khổ. Ngược lại, tôi thấy nhẹ đầu, nhẹ ví và chủ động hơn rất nhiều.
Cảm giác đó rất lạ. Nhưng một khi đã nếm thử, bạn sẽ không muốn quay lại cách tiêu tiền cũ nữa.