5 năm trước, khi lần đầu tiên chạm mốc thu nhập 50 triệu một tháng, tôi từng nghĩ mình “quá ổn”. Đương nhiên con số đó không thể gọi là cao, nhưng ít nhất cũng đủ để ăn uống thoải mái hơn một chút, đi du lịch mỗi năm một hai lần, tiết kiệm đầu tư đều đặn, và quan trọng nhất là không còn cảm giác cuối tháng phải nhìn số dư tài khoản với tâm trạng thấp thỏm. Tôi đã tin rằng đây là nền móng vững vàng.
Nhưng rồi năm năm trôi qua. Mọi thứ thay đổi, trừ thu nhập của tôi: Vẫn 50 triệu.
Con số ấy ngày xưa khiến tôi tự hào bao nhiêu, bây giờ lại khiến tôi suy nghĩ bấy nhiêu. Không phải vì nó quá thấp, mà vì nó đứng yên trong khi mọi thứ xung quanh đều chuyển động. Giá cả tăng, bạn bè xung quanh thăng tiến, có người chuyển hướng làm riêng, có người đầu tư thêm nguồn thu khác. Còn tôi, vẫn ở đó, trong một vòng tròn rất quen thuộc.
Tôi đã từng tự an ủi rằng mình ổn định. Có nhiều hơn 1 nguồn thu, môi trường quen lành mạnh, đồng nghiệp dễ chịu. Tôi làm tốt phần việc của mình, hiếm khi bị phàn nàn. Nhưng dường như sự “ổn định” ấy lại là rào cản lớn nhất của hành trình thăng tiến, mà cụ thể hơn là cải thiện thu nhập.
Ảnh minh họa. Nguồn: Pinterest
Sai lầm đầu tiên của tôi là đánh đồng sự ổn định với sự tiến bộ. Tôi cứ nghĩ chỉ cần đi làm chăm chỉ, mọi thứ sẽ tự tốt lên theo thời gian. Nhưng công việc không phải lãi suất tiết kiệm. Thời gian tự nó không làm giá trị của tôi tăng lên. Nếu kỹ năng, tư duy và mạng lưới quan hệ của tôi vẫn dậm chân tại chỗ, thì thu nhập đứng yên là điều hoàn toàn hợp lý.
Sai lầm thứ hai là tôi đã tiêu tiền như một người “đã ổn rồi”. Khi thu nhập lên 50 triệu, tôi nâng cấp cuộc sống khá nhanh: nhà rộng hơn, điện thoại xịn hơn, ăn uống thoải mái hơn. Những khoản chi ấy không quá phung phí, nhưng chúng khiến tôi quen với một mức sống cố định. Và khi đã quen, tôi bắt đầu sợ rủi ro. Sợ chuyển việc vì chưa chắc nơi mới đã tốt ngay. Sợ thử làm thêm vì lỡ thất bại thì vừa mất thời gian vừa mệt. Chính mức sống tưởng như là thành quả, lại trở thành sợi dây vô hình buộc tôi vào sự an toàn.
Sai lầm thứ ba là tôi để kỹ năng của mình trở nên “vừa đủ dùng”. Tôi không tụt hậu rõ ràng, nhưng cũng không còn là người nổi bật. Những kỹ năng từng giúp tôi đạt mức 50 triệu dần trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên thị trường. Người trẻ hơn, nhanh hơn, cập nhật hơn xuất hiện ngày càng nhiều. Tôi vẫn làm được việc, nhưng không còn ở vị thế có thể đòi hỏi mức đãi ngộ cao hơn. Khi giá trị của mình trên thị trường lao động không tăng, việc thu nhập đứng yên chỉ là hệ quả.
Ảnh minh họa. Nguồn: Pinterest
Có một điều tôi nhận ra khá muộn: thu nhập không tăng không phải lúc nào cũng vì thị trường khó, công ty kém hay vận may không tới. Đôi khi, lý do đơn giản là mình đã ngừng lớn lên từ lâu mà không để ý. Mỗi năm trôi qua, tôi vẫn bận rộn, vẫn thấy mình làm rất nhiều việc, nhưng phần lớn chỉ là lặp lại những gì mình đã giỏi sẵn. Sự bận rộn đó tạo cho tôi ảo giác rằng mình đang tiến về phía trước, trong khi thực tế chỉ là đang chạy trên máy chạy bộ.
Năm thứ tư, tôi bắt đầu cảm thấy hụt hơi khi nhìn những người từng ngang hàng với mình nay đã đi xa hơn. Có người lên quản lý, có người xây được nguồn thu phụ gần bằng lương chính. Cảm giác khó chịu đó ban đầu khiến tôi so sánh, rồi tự trách, rồi lại… bỏ qua để tiếp tục guồng quay cũ. Phải đến khi nhìn lại chặng đường năm năm với cùng một con số 50 triệu, tôi mới thật sự dừng lại và tự hỏi: nếu thêm năm năm nữa vẫn như vậy, mình có chấp nhận nổi không?
Câu trả lời là không.
Tôi không còn đổ lỗi cho hoàn cảnh nữa. Tôi bắt đầu nhìn thẳng vào những lựa chọn rất “dễ chịu” mà mình đã liên tục đưa ra: chọn việc quen thay vì việc khó, chọn giải trí thay vì học thêm, chọn an toàn thay vì thử nghiệm. Không lựa chọn nào sai hoàn toàn, nhưng khi cộng dồn lại trong nhiều năm, chúng tạo thành một quỹ đạo đi ngang.
Bây giờ, tôi không đặt mục tiêu phải tăng thu nhập thật nhanh, mà đặt mục tiêu trở lại trạng thái đang phát triển. Tôi dành thời gian học thêm những kỹ năng có thể mở ra hướng đi mới, chủ động nhận việc khó hơn trong công ty, và nghiêm túc nghĩ về một nguồn thu thứ hai thay vì chỉ nói cho vui. Quan trọng hơn, tôi chấp nhận cảm giác hơi chông chênh khi bước ra khỏi vùng quen thuộc.
Năm năm giữ nguyên một mức thu nhập không phải là thất bại thảm hại, nhưng nó là một lời nhắc rất rõ ràng: Nếu không chủ động thay đổi, tôi sẽ đi lùi thay vì đi lên. Và đôi khi, sai lầm lớn nhất không phải là quyết định sai, mà là không có quyết định gì mới suốt một thời gian quá dài.