Dịch Ebola đang bùng phát tại CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN.
Trước nguy cơ dịch bệnh diễn biến khó lường, Bộ Y tế vừa công bố Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do Ebola với nhiều cập nhật quan trọng đang thu hút sự chú ý của giới y tế. Đáng chú ý, tài liệu lần này ghi nhận việc bổ sung thêm 6 chủng virus mới cùng hàng loạt điều chỉnh trong quy trình xử lý ca bệnh, từ khâu phát hiện sớm, phân luồng điều trị cho đến các biện pháp cách ly nghiêm ngặt hơn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Những thay đổi này được đánh giá là bước siết chặt đáng kể trong chiến lược ứng phó với các biến thể virus có mức độ nguy hiểm cao.
Bộ Y tế vừa ra Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola; trong đó cập nhật mới, bổ sung thêm một số nội dung so với Hướng dẫn được ban hành năm 2014.
Cụ thể, Hướng dẫn mới đã cập nhật một số căn cứ pháp lý đã được thay đổi.
Về tác nhân gây bệnh, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 bổ sung thêm 6 chủng mới, trong đó thêm chủng Bombali ebolavirus (phát hiện 2018), và nhấn mạnh loài Zaire là loài duy nhất hiện có vaccine và thuốc đặc hiệu.
Về phương pháp xét nghiệm, Hướng dẫn mới bổ sung các kỹ thuật dùng trong phát hiện virus gây bệnh gồm: Test nhanh tìm kháng nguyên hoặc kháng thể để sàng lọc; xác định rõ kỹ thuật RT-PCR là tiêu chuẩn vàng; bổ sung phương pháp giải trình tự gen.
Về tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, Hướng dẫn cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn như: Bắt buộc có sốt 38 độ C và ít nhất 1 triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.
Về điều trị, bổ sung các biện pháp điều trị hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh. Đặc biệt lưu ý điều trị theo dõi cho người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Bổ sung các kháng thể đơn dòng (INMAZEB, EBANGA) áp dụng cho chủng Zaire. Không có chống chỉ định do rủi ro sinh mạng vượt qua rủi ro tác dụng phụ.
Về vaccine phòng bệnh, cập nhật vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được FDA và WHO phê duyệt năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire.
Hướng dẫn cũng bổ sung việc quản lý người tiếp xúc gần; bổ sung quy định cấm khắt khe như: Không được cho con bú sữa mẹ; không hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối với các trường hợp tiếp xúc gần.
Với người mắc, sau xuất viện bắt buộc bệnh viện phải thông báo cho CDC địa phương để quản lý ca bệnh sau xuất viện.
Với xử lý tử thi mắc bệnh, bắt buộc hỏa táng theo hướng dẫn tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT về quản lý bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định Luật.
Theo Bộ Y tế, việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỉ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng. Sự ra đời của phác đồ này khẳng định năng lực hội nhập và sự sẵn sàng của ngành Y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.
Bộ Y tế cũng khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới. Đồng thời, yêu cầu các Sở Y tế, các bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc Hướng dẫn chuyên môn mới này.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ ngày 5/5 đến 20/5/2026 tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola trong đó có 139 ca tử vong, hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm Bundibugyo – một trong 6 chủng của virus Ebola.
Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã tổ chức họp Hội đồng chuyên môn để cập nhật hướng dẫn quốc gia chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.
Trong công tác phòng chống lây nhiễm, Bộ Y tế yêu cầu tất cả các ca nghi ngờ hoặc xác định phải được cách ly và điều trị tại cơ sở y tế, tuyệt đối không điều trị tại nhà. Các cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện nghiêm ngặt biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và người chăm sóc.
Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần báo ngay cho cơ sở y tế để được cách ly và điều trị kịp thời.
Bộ Y tế cũng cho biết vaccine Ervebo đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt từ năm 2019 để phòng bệnh do chủng Zaire ebolavirus. Tuy nhiên, hiện chưa có vaccine hiệu quả cho các chủng Ebola khác.
Đối với các trường hợp tử vong do Ebola, thi thể phải được xử lý theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A và thực hiện hỏa táng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Trúc Chi (t/h TTXVN, Lao Động)