Cải tạo chung cư cũ: Linh hoạt cơ chế đền bù, hỗ trợ

Sống bất an, nhưng vẫn bám trụ

TPHCM hiện có khoảng 16 chung cư cấp D (thuộc diện hư hỏng nặng, nguy hiểm) cần được cải tạo, tháo gỡ xây dựng lại. Trong đó, chung cư Vĩnh Hội (phường Khánh Hội) được xây trước năm 1975, có quy mô 4 tầng với 244 căn hộ. Từ cuối năm 2019, địa phương đã có kế hoạch di dời người dân ra khỏi chung cư, nhưng cho đến nay vẫn chưa thực hiện xong.

Theo ghi nhận của phóng viên, chung cư đã xuống cấp trầm trọng, một số nơi bê tông bong tróc, rơi xuống mái tôn tầng trệt thành đống. Tại các khu vực có kết cấu yếu được chống đỡ bằng thanh sắt và treo bảng cảnh báo. Khoảng 50% căn hộ đã được di dời đi nơi khác và còn hơn 100 hộ dân vẫn bám trụ. Ông Huỳnh Văn Út, sống ở tầng trệt lô C, than thở: “Dù sống trong nguy hiểm nhưng gia đình chúng tôi chưa thể rời đi vì căn hộ bố trí tạm cư vẫn chưa sửa chữa xong”.

Còn tại chung cư Trúc Giang, phường Xóm Chiếu, hơn 4 năm qua, người dân đã được bố trí tạm cư nơi khác. Thế nhưng, hộ ông Đào Duy Đát (phòng 1) vẫn bám trụ, ông cho biết, gia đình ông được bố trí căn nhà này vào năm 2005. Năm 2015, thành phố ký quyết định bán nhà, nhưng giá bán quá cao, ông đã làm đơn kiến nghị xin được mua nhà với giá trước đó và giảm giá theo diện chính sách. Đến năm 2017, chung cư bị xếp vào nhóm D sau đợt kiểm định, gia đình buộc phải di dời. “Chính quyền địa phương nhiều lần tiếp xúc và đưa ra phương án hỗ trợ nhưng chưa có cam kết cụ thể nào nên gia đình chưa thể di dời”, ông Đát chia sẻ.

Trong khi đó, từ năm 2010, chung cư 350 Hoàng Văn Thụ (phường Tân Sơn Nhất) đã được UBND TPHCM giao cho Công ty CP Đức Khải Tân Bình làm chủ đầu tư xây dựng mới. Chủ đầu tư đã bồi thường cho 137 hộ dân và bố trí tạm cư cho 20 hộ dân. Đến nay dự án vẫn chưa xây dựng do chưa được phê duyệt phương án bồi thường, tái định cư bổ sung. Mới đây, UBND TPHCM giao UBND phường khẩn trương thực hiện.

Giải quyết gánh nặng tài chính

Ông Hà Tuấn Thành, cư dân tái định cư tại khu B chung cư Nguyễn Kim (đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng) cho biết, gia đình ông trước đây sinh sống trong căn hộ rộng khoảng 30m 2 tại cao ốc. Khi thực hiện dự án cải tạo, căn hộ được bồi thường gần 900 triệu đồng. Sau khi chung cư mới hoàn thành, gia đình được bố trí tái định cư tại chỗ với căn hộ rộng khoảng 60m 2 , trị giá gần 2,5 tỷ đồng. Để nhận nhà mới, gia đình phải bù thêm khoảng 1,6 tỷ đồng. Theo ông Thành, người dân được tạo điều kiện thanh toán phần chênh lệch theo hình thức trả góp trong thời gian từ 10-15 năm.

Thực tế cho thấy, người dân hoàn toàn đồng thuận với chủ trương xây dựng lại các chung cư xuống cấp để bảo đảm an toàn và làm mới diện mạo đô thị. Tuy nhiên, phần lớn người dân sống tại các chung cư cũ là lao động phổ thông, người có thu nhập thấp hoặc trung bình. Việc tích lũy được vài chục triệu đồng mỗi năm đã là rất khó khăn, chưa nói đến khoản tiền từ 1,6-2 tỷ đồng để bù chênh lệch nhận căn hộ mới. Không ít trường hợp vì không đủ khả năng tài chính đã phải bán lại suất tái định cư hoặc chuyển đến những khu vực xa trung tâm, thậm chí trở về quê sinh sống.

Kiến trúc sư Ngô Viết Sơn Nam cho rằng, sau khi xây dựng mới, giá trị căn hộ thường tăng lên nhiều lần do diện tích lớn hơn, chất lượng công trình tốt hơn và giá đất khu vực ngày càng tăng. Điều này khiến nhiều hộ dân phải bù thêm từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mới có thể nhận căn hộ tái định cư tại chỗ. Để giải quyết bài toán này, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ tài chính linh hoạt. Chẳng hạn, có thể áp dụng chính sách tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp, kéo dài thời gian trả góp; có chính sách riêng đối với hộ có hoàn cảnh khó khăn nhằm bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp tục sinh sống tại nơi ở cũ sau khi dự án hoàn thành.