Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas
Cần thời gian “quá độ” dài hơn
Từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán được xóa bỏ, 100% hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế. Tuy nhiên, mới đây, một số chuyên gia, hiệp hội đã đề nghị nghiên cứu cho thực hiện chính sách thuế khoán đối với hộ kinh doanh có mức doanh thu năm dưới 5 tỉ đồng.
Mỗi khi có đề xuất cho phép áp dụng thuế khoán thì đều nhận được sự đồng tình và quan tâm từ hộ kinh doanh. Điều này phản ánh những khó khăn mà hộ kinh doanh đang phải đối mặt khi áp dụng một chính sách thuế mới.
Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas chính sách thuế khoán dù giúp hộ kinh doanh giảm chi phí tuân thủ nhưng bộc lộ nhiều hạn chế như thiếu minh bạch, khó khăn trong quản lý nên việc bỏ chính sách thuế khoán là phù hợp với thực tế hiện nay. Các nước trên thế giới, cũng rất ít quốc gia còn thực hiện chính sách thuế khoán.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, vấn đề không phải là quay lại thuế khoán, hay bỏ thuế khoán. Vấn đề thực sự nằm ở lộ trình thích nghi của người dân khi thực hiện chính sách thuế mới.
“Khi thực hiện một chính sách thuế mới, họ cần thời gian để thích nghi. Thông thường, giai đoạn thích nghi và chuyển tiếp diễn ra trong khoảng 1,5 - 2 năm. Tuy nhiên, hiện nay, thời gian thích nghi đối với hộ kinh doanh là quá ngắn”, ông nói.
Ngoài ra, có những ngành nghề kinh doanh, việc thực hiện thuế kê khai có thể tạo ra khó khăn, thậm chí khó thực hiện, như bán hàng rong, tiểu thương bán ở chợ cá, chợ rau, chợ dân sinh… những trường hợp này, theo ông Tuấn, phải chấp nhận thu thuế khoán để đảm bảo kế sinh nhai và giữ vững tấm đệm an sinh cho người dân.
“Chúng ta cần thời gian để người dân và người kinh doanh thích nghi với việc sử dụng hóa đơn điện tử . Về cơ bản, khi điều kiện chưa chín muồi, chúng ta có thể thực hiện bỏ chính sách thuế khoán theo lộ trình và theo ngành nghề, thay vì xóa bỏ hoàn toàn thuế khoán như hiện nay”, ông nhấn mạnh.
Cân nhắc ngưỡng thuế khoán 5 tỷ đồng
Theo quan điểm cá nhân của ông Lê Văn Tuấn, điều kiện xác định cho phép áp dụng thuế khoán theo lộ trình, đó là ngưỡng doanh thu áp dụng thuế khoán và ngành nghề được áp dụng thuế khoán.
Thứ nhất, ngưỡng doanh thu áp dụng thuế khoán 5 tỷ đồng có thể được cân nhắc. Đây là ngưỡng doanh thu được nhiều hiệp hội đề xuất và có thể phù hợp cho giai đoạn hiện nay. Khi các điều kiện được thuận lợi, có thể hạ dần ngưỡng doanh thu này, như cách chúng ta đã làm cho điều kiện thanh toán để khấu trừ thuế từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng.
Thứ hai, xác định ngành nghề được áp dụng thuế khoán. Một số ngành nghề đặc thù như bán hàng rong, tiểu thương bán ở chợ cá, chợ rau, chợ dân sinh, tạp hóa gia đình…
Khi thỏa mãn cả 2 điều kiện này, có thể cân nhắc cho phép hộ kinh doanh được áp dụng thuế khoán. Khi điều kiện thuận lợi hơn (tỷ lệ người dân sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt và tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử cao trong nền kinh tế), sẽ siết chặt điều kiện áp dụng thuế khoán bằng cách hạ ngưỡng doanh thu và thu hẹp phạm vi ngành nghề áp dụng.
Với các nhóm ngành nghề còn lại, theo ông Tuấn, có thể thực hiện chính sách thuế kê khai, tuy nhiên cũng cần có giai đoạn thích nghi cho hộ, cá nhân kinh doanh. Năm 2026, thậm chí là năm 2027, hộ kinh doanh có thể tự lựa chọn tính thuế theo % doanh thu hoặc % lợi nhuận, trước khi bắt buộc áp dụng tính thuế theo lợi nhuận đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên.
“Về lâu dài, chúng ta cần xây dựng chính sách để hộ kinh doanh tự nguyện chuyển đổi lên doanh nghiệp, thay vì khuyến khích như hiện nay. Để thực hiện điều này, chúng ta nên cân nhắc áp dụng giảm trừ gia cảnh cho hộ kinh doanh và lợi nhuận tạo ra thực hiện tính thuế theo bậc lũy tiến từng phần 5- 35%. Điều này có thể giúp nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh công bằng hơn khi thực hiện chính sách thuế, cũng như giúp hộ kinh doanh tự động chuyển đổi lên doanh nghiệp khi lợi nhuận tạo ra có bậc thuế suất tính lũy tiến cao hơn bậc thuế thu nhập doanh nghiệp”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Tại họp báo thường kỳ quý 2 của Bộ Tài chính hôm 17/6, ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, việc bỏ thuế khoán, chuyển sang cơ chếhộ kinh doanh tự kê khai, tự xác định doanh thu để thực hiện nghĩa vụ thuế là nội dung được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Chính phủ.
Điểm thay đổi lớn nhất hiện nay không nằm ở thuế suất mà ở phương thức quản lý. Trước đây, hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống được miễn thuế, còn hiện nay ngưỡng doanh thu miễn thuế được nâng lên 1 tỉ đồng/năm.
Đối với nhóm hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, mức thuế suất cơ bản không thay đổi. Người nộp thuế sẽ tự xác định doanh thu theo tháng hoặc quý để kê khai.
Hiện đã có khoảng 98% hộ kinh doanh thuộc diện kê khai đã thực hiện đúng và kịp thời.
Lãnh đạo Cục Thuế đánh giá, việc kê khai doanh thu theo thực tế cũng giúp hạn chế tình trạng doanh thu thay đổi nhưng không được điều chỉnh kịp thời như trước đây, từ đó giảm nguy cơ thất thu thuế.
Lãnh đạo Cục Thuế nhấn mạnh với những đề xuất thực sự giúp tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp, cơ quan thuế ghi nhận, sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Bộ Tài chính và các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.