Ngày 2/6, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hồ Chí Minh cho biết đã có văn bản gửi UBND Thành phố góp ý sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật BHXH, Luật Bảo hiểm y tế, các chính sách liên quan nhằm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, mở rộng diện bao phủ, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người dân.
Tài xế công nghệ, người bán hàng online có thể phải đóng BHXH bắt buộc. (Ảnh minh họa - Ảnh: NLĐ)
BHXH TP Hồ Chí Minh kiến nghị sửa đổi, bổ sung đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại Điều 2 Luật BHXH; trong đó, đề xuất bổ sung nhóm tài xế công nghệ và người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử.
Theo cơ quan này, đây là những nhóm lao động có việc làm, có thu nhập ổn định, thường xuyên, phát triển nhanh trong nền kinh tế số, nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
Về phương thức tổ chức thu nộp, BHXH TP Hồ Chí Minh đưa ra giải pháp công nghệ là triển khai thu đóng bảo hiểm thông qua các tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, các đơn vị quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử hoặc các nhà quản lý nền tảng số sở hữu chức năng thanh toán trực tuyến.
Bổ sung lao động hợp đồng dưới 1 tháng tham gia BHXH bắt buộc
BHXH TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị bổ sung nhóm lao động làm việc theo các hình thức hợp đồng lao động dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo đánh giá của cơ quan bảo hiểm, thực tế thanh tra, kiểm tra cho thấy một số doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề như xây dựng, vận tải, dịch vụ bảo vệ... cố tình xé nhỏ thời hạn, ký loại hợp đồng dưới 1 tháng nhằm né tránh trách nhiệm đóng BHXH cho nhân sự.
Dữ liệu khảo sát trích xuất từ nguồn quyết toán thuế thu nhập cá nhân trong hai năm 2024 và 2025 trên địa bàn TP Hồ Chí Minh cho thấy, có khoảng hơn 350.000 lao động đang rơi vào nhóm hợp đồng ngắn hạn này.
Việc đưa nhóm này vào diện bắt buộc sẽ hạn chế triệt để tình trạng lách luật, đồng thời xác lập sự công bằng về quyền lợi an sinh giữa các nhóm lao động trong xã hội.
Siết trách nhiệm BHXH đối với doanh nghiệp
Bên cạnh đó, BHXH TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị sửa đổi Luật BHXH năm 2024 theo hướng tăng cường ràng buộc trách nhiệm của các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động đặc thù tại các công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công và vận tải.
Riêng đối với khối doanh nghiệp sử dụng lao động tại các công trình xây dựng, cơ quan bảo hiểm đề xuất giải pháp mạnh tay: Nếu đơn vị không thực hiện tham gia BHXH bắt buộc cho công nhân, cơ quan thuế sẽ từ chối quyết toán các khoản chi phí tiền lương và BHXH khi xác định thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp.
Biện pháp này nhằm giải quyết dứt điểm thực trạng nhiều nhà thầu xây dựng chi trả lương công nhân theo ngày công, không giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản hoặc liên tục luân chuyển người lao động qua nhiều công trình khác nhau để trốn đóng bảo hiểm.
Khảo sát thực tế trong giai đoạn 2024-2025 xác định, thành phố có khoảng hơn 50.000 lao động đang bị ảnh hưởng bởi chiêu trò né nghĩa vụ này. Việc thiết lập cơ chế kiểm soát chéo giữa hạch toán chi phí tiền lương, sử dụng lao động và nghĩa vụ an sinh sẽ buộc các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm túc trách nhiệm pháp lý đối với lực lượng lao động thực tế.
Bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động
Ngoài ra, BHXH TP Hồ Chí Minh kiến nghị bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Việc này nhằm tạo cơ sở để cơ quan BHXH quản lý thu, kiểm tra tình hình tham gia BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của đơn vị sử dụng lao động; đồng thời hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng, đóng không đủ số người hoặc đóng không đúng mức lương thực tế chi trả.
BHXH TP Hồ Chí Minh cho biết, thực tế thanh tra, kiểm tra cho thấy có tình trạng số liệu lao động đơn vị kê khai với cơ quan BHXH khác với số lao động thực tế đang quản lý và trả lương. Vì vậy, việc minh bạch dữ liệu lao động, dữ liệu tài chính và tiền lương là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ quyền lợi người lao động.
Cơ quan này kiến nghị tổ chức thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh qua tổ chức dịch vụ thu.
Theo BHXH TP Hồ Chí Minh, trên địa bàn hiện có hơn 200.000 hộ kinh doanh cá thể, trong khi việc tổ chức thu BHXH bắt buộc đến từng chủ hộ đặt ra áp lực lớn về nhân lực và phương thức triển khai. Thực tế cho thấy các tổ chức hỗ trợ phát triển người tham gia đã có kinh nghiệm trong công tác thu, vận động người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình, BHXH tự nguyện và có thể hỗ trợ hiệu quả trong việc triển khai chính sách đối với nhóm chủ hộ kinh doanh.
Đề xuất người từ đủ 75 tuổi có thẻ BHYT được miễn 100% chi phí khám, chữa bệnh
Liên quan đến chính sách Bảo hiểm y tế, BHXH TP Hồ Chí Minh cũng kiến nghị bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ bảo hiểm y tế sẽ được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế.
Theo BHXH TP Hồ Chí Minh, hiện nay Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia Bảo hiểm y tế thuộc hộ cận nghèo và người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu và có thẻ bảo hiểm y tế lại chưa thuộc diện được hưởng mức thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh.
BHXH TP Hồ Chí Minh cho rằng, chính sách này sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách.