Định vị chính xác địa chỉ nhà

Tình trạng tên đường trùng lặp, nhà "siêu xuyệt"… ảnh hưởng đến cuộc sống người dân, sự vận hành xã hội và quản trị đô thị, đặc biệt trong bối cảnh siêu đô thị như TP HCM.

Nỗi khổ "lạc giữa phố quen"

Thực tế, việc nhiều trường hợp đi tìm nhà bà con, giao hàng, đến điểm hẹn, đến công ty, thậm chí về nhà… vẫn nhầm địa chỉ là điều không có gì lạ. Đơn cử, cách đây không lâu, do không để ý kỹ thông tin trên ứng dụng đặt xe mà anh Tăng Phương Anh (ngụ phường Linh Xuân) đến nhầm nơi. Theo thói quen, anh nhập địa chỉ và tên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm (quận 1 cũ) thì chuyến xe đến đúng nơi. Tuy vậy, hôm đó anh nhập đúng địa chỉ, tên đường nhưng đích đến lại là Nguyễn Bỉnh Khiêm (quận Gò Vấp cũ). Anh có dịp "cười ra nước mắt" cùng tài xế vì sự cố này, tốn thêm thời gian, chi phí và ảnh hưởng đến giờ giấc công việc.

Đi sâu hơn, bất cập nữa là nhà "siêu xuyệt" ở một số quận, huyện cũ có tốc độ đô thị hóa nhanh. Tình trạng này gây nhiều khó khăn trong đời sống kinh tế - xã hội, quản lý đô thị.

Thời gian qua, TP HCM tích cực triển khai Thông tư 08/2024 của Bộ Xây dựng về quy định đánh số và gắn biển số nhà, công trình xây dựng. Bên cạnh việc điều chỉnh những bất cập, vướng mắc do yếu tố lịch sử phát triển đô thị, công tác quản lý đô thị qua các thời kỳ, thì việc chuẩn hóa để "định vị" chính xác địa chỉ nhà trong bối cảnh không gian đô thị mở rộng của siêu đô thị hiện nay là việc làm cấp thiết, đòi hỏi cao.

Theo khảo sát của cơ quan chức năng tại phường An Phú Đông, trên cơ sở bản đồ số nhà đã được UBND quận 12 cũ phê duyệt, tổng số nhà cần cấp là 18.431, trong đó cấp mới 6.527 và điều chỉnh 11.904 số nhà. Ngoài ra, trên địa bàn còn dự trữ 22.284 số nhà cho khu đất trống, khu đất xen cài.

Hiện nay, việc tra cứu số nhà được thực hiện thông qua ID, bao gồm các thông tin: số nhà, tên đường, thửa đất và tọa độ. Công tác cấp chứng nhận số nhà chưa áp dụng phần mềm ứng dụng (đang cấp thủ công). Phường đang xây dựng hoàn chỉnh phần mềm ứng dụng trong công tác cấp chứng nhận số nhà, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm nay.

Trong khi đó, phường An Khánh kế thừa và sử dụng phần mềm ứng dụng do UBND TP Thủ Đức cũ đã xây dựng và triển khai thực hiện từ năm 2024. Trong đó, phần mềm ứng dụng phục vụ công tác cấp chứng nhận số nhà có tính liên thông với các hệ thống liên quan (cấp giấy phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, quản lý trật tự đô thị) và được kết nối với phần mềm quản lý văn bản và hệ thống giải quyết thủ tục hành chính. Phần mềm có tính liên thông, có khả năng mở rộng.

Trước đây, UBND TP Thủ Đức cũ đã hoàn thành công tác chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu số nhà tại 34/34 phường, với tổng số 343.399 số nhà được cập nhật. Dữ liệu bao gồm các trường thông tin cơ bản như: tên chủ hộ, số nhà, tên đường, khu phố, số tờ bản đồ, số thửa đất, tọa độ vị trí... Hiện nay, khoảng 80% dữ liệu trên toàn địa bàn đã được gắn và hiển thị tọa độ số nhà trên không gian địa lý (GIS).

Công tác cấp chứng nhận số nhà được thực hiện trên phần mềm ứng dụng thông qua môi trường mạng, áp dụng ký số. Tuy nhiên, việc triển khai đang tạm ngưng do chưa hoàn thành việc tách ranh địa giới hành chính, ranh quy hoạch và chưa bảo đảm kinh phí thực hiện.

Việc chuẩn hóa để “định vị” chính xác địa chỉ nhà trong bối cảnh không gian đô thị mở rộng của siêu đô thị hiện nay là việc làm cấp thiết

Liên thông dữ liệu số

Từ thực tế triển khai tại 2 phường, Trung tâm Chuyển đổi số thành phố cho rằng công tác ứng dụng phần mềm công nghệ GIS trong đánh số và gắn biển số nhà bước đầu đã được triển khai với các mức độ khác nhau. Tuy nhiên, việc triển khai hiện còn mang tính cục bộ, chưa được điều phối, chuẩn hóa thống nhất trên phạm vi toàn thành phố.

Dưới góc độ cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực đô thị, khi đề xuất giải pháp lên UBND TP HCM, Sở Xây dựng cho biết sẽ phối hợp với Trung tâm Chuyển đổi số trong quá trình nghiên cứu, xây dựng, lựa chọn và hoàn thiện phần mềm ứng dụng dùng chung phục vụ công tác đánh số và gắn biển số nhà trên toàn địa bàn thành phố.

Từ thực tiễn thành phố, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Bùi Xuân Cường giao Trung tâm Chuyển đổi số thành phố là cơ quan chuyên môn chủ trì tổ chức nghiên cứu, đánh giá, xây dựng, lựa chọn và hoàn thiện phần mềm ứng dụng công nghệ GIS dùng chung cho công tác này trên toàn địa bàn thành phố. Trung tâm chịu trách nhiệm điều phối chung, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị theo quy định.

Trong quý I/2026, Trung tâm Chuyển đổi số thành phố chủ trì đánh giá toàn diện hiện trạng các mô hình đã triển khai. Nếu phần mềm ứng dụng công nghệ GIS đang được triển khai tại phường An Khánh được đánh giá đáp ứng đầy đủ yêu cầu về nghiệp vụ, kỹ thuật, tính thống nhất, đồng bộ, khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và có thể rút ngắn thời gian triển khai, thì đề nghị ưu tiên phương án nâng cấp, hoàn thiện phần mềm này để sử dụng chung trên toàn địa bàn thành phố; ngược lại, nếu không đáp ứng yêu cầu thì tổ chức xây dựng mới phần mềm theo quy định.

Sở Xây dựng phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Chuyển đổi số thành phố trong việc rà soát, chuẩn hóa quy trình nội bộ và thủ tục hành chính "Cấp giấy chứng nhận số nhà"; hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ, tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời cung cấp, rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành về nhà ở, bảo đảm phần mềm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước theo quy định tại Thông tư số 08/2024.

UBND các phường, xã, đặc khu phối hợp cung cấp thông tin, dữ liệu hiện trạng, tham gia rà soát, đánh giá thực tế triển khai tại địa phương. Đồng thời, các địa phương bố trí nhân sự phối hợp trong quá trình khảo sát, xây dựng, thử nghiệm và vận hành phần mềm; tổ chức triển khai, cập nhật, khai thác và sử dụng phần mềm sau khi được đưa vào vận hành chính thức, bảo đảm dữ liệu được cập nhật thường xuyên, liên tục.