Hàng chục tàu chở phân bón với tổng khối lượng gần 1 triệu tấn đang bị mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư sau khi Iran trên thực tế đóng cửa tuyến vận tải chiến lược qua Eo biển Hormuz. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung phân bón toàn cầu, đặc biệt đối với các quốc gia châu Á vốn phụ thuộc lớn vào nguồn hàng từ Trung Đông.
Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường hàng hóa Kpler, tính đến ngày thứ Ba có 21 tàu chở hàng rời đang mắc kẹt trong khu vực, vận chuyển nhiều loại nguyên liệu và sản phẩm phân bón khác nhau như urê, lưu huỳnh và phốt phát. Tổng khối lượng hàng hóa trên các tàu này ước tính khoảng 980.000 tấn.
Một số tàu đáng chú ý bao gồm tàu African Lorikeet treo cờ Panama và tàu Kiran China treo cờ Malta. Trong số các tàu bị mắc kẹt, khoảng một nửa được cho là đang trên hành trình tới các thị trường châu Á, trong khi bốn tàu chưa xác định rõ điểm đến.
Phân tích chi tiết cho thấy 9 tàu đang chở khoảng 463.000 tấn urê, loại phân bón gốc nitơ được sử dụng rộng rãi để tăng năng suất cây trồng. Ngoài ra còn có 8 tàu chở khoảng 303.000 tấn lưu huỳnh và 2 tàu vận chuyển 105.000 tấn phốt phát. Một tàu khác chở kết hợp urê và phốt phát, trong khi một tàu nữa đang chở loại phân bón chưa được phân loại.
Mặc dù không phải toàn bộ lưu huỳnh được sử dụng trong nông nghiệp, phần lớn nguồn lưu huỳnh sản xuất tại Trung Đông được dùng làm nguyên liệu cho phân bón. Điều này khiến sự gián đoạn vận chuyển tại khu vực trở thành vấn đề đáng lo ngại đối với chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu.
Các quốc gia vùng Vịnh hiện là những nhà cung cấp quan trọng đối với thị trường phân bón hóa học thế giới. Khu vực này mỗi năm sản xuất ước tính từ 22 đến 30 triệu tấn lưu huỳnh và từ 30 đến 38 triệu tấn urê, chủ yếu được sản xuất từ khí tự nhiên và dầu mỏ. Hơn một nửa lượng lưu huỳnh toàn cầu và trên 30% lượng urê xuất khẩu được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Dù tình hình vẫn còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng, dữ liệu cho thấy chỉ có một tàu chở phân bón thuộc sở hữu của một công ty Trung Quốc đi qua được eo biển kể từ khi khu vực này bị đóng cửa trên thực tế. Theo ước tính của Kpler, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguồn cung nguyên liệu phân bón toàn cầu có thể giảm từ 30% đến 50% trong năm.
Bà Madeleine Overgaard, quản lý cấp cao phụ trách dữ liệu thị trường hàng khô, cho biết các chuyến hàng lưu huỳnh tới Indonesia, Trung Quốc, Morocco và Ấn Độ đã bị gián đoạn, trong khi nguồn cung urê cho Ấn Độ, Mỹ và Australia cũng đang chịu ảnh hưởng.
Châu Á được đánh giá là khu vực chịu tác động lớn nhất do phụ thuộc mạnh vào nguồn phân bón từ Trung Đông. Theo số liệu thị trường, khu vực này nhập khẩu khoảng 40% urê, 54% lưu huỳnh và tới 71% amoniac từ vùng Vịnh. Trong bối cảnh vận chuyển đường bộ hạn chế và tàu biển gần như không có tuyến thay thế cho eo biển Hormuz, việc đóng cửa tuyến hàng hải này có thể làm gia tăng áp lực tăng giá và đặt ra rủi ro đối với an ninh lương thực.
Tại Nhật Bản, dù phần lớn phân bón hóa học được nhập khẩu từ các khu vực ngoài Trung Đông, quốc gia này vẫn có thể chịu tác động gián tiếp. Nhật Bản phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu đối với urê và amoni photphat, do đó chi phí vận chuyển tăng và biến động giá toàn cầu có thể khiến thị trường trong nước chịu áp lực.
Theo Nikkei Asia