Phát hiện dấu vết của gấu ngựa tại nhiều nơi ở Khu BTTN Pù Hu
Trao đổi với PV Người Đưa Tin, ông Đỗ Ngọc Dương, Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Pù Hu (Thanh Hóa), cho biết đơn vị đang triển khai đề án điều tra, đánh giá hiện trạng và bảo tồn các loài gấu trong giai đoạn 2023-2025. Theo đó, khu bảo tồn đã phối hợp với đơn vị tư vấn thực hiện giám sát loài gấu bằng hệ thống bẫy ảnh.
Qua kiểm tra, tại khu vực xã Trung Thành, huyện Quan Hóa (cũ), bẫy ảnh đã ghi nhận tổng cộng 209 bức ảnh về 3 cá thể gấu ngựa sống theo đàn, xuất hiện và nô đùa tại cùng một vị trí. Sau khi phát hiện, đơn vị đã triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm bảo vệ, bảo tồn loài động vật quý hiếm này cũng như các loài hoang dã khác.
Một "gia đình" gấu ngựa gồm 3 cá thể được phát hiện qua công tác đặt bẫy ảnh tại Khu BTTN Pù Hu.
Cá thể gấu ngựa con đang leo trèo trong khu bảo tồn.
"Đây là loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao, vì vậy cần sự chung tay bảo vệ từ chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và người dân", ông Đỗ Ngọc Dương cho hay.
Theo ông Dương, ngoài 209 bức ảnh ghi nhận ban đầu, thời gian sau đó, đơn vị tiếp tục phát hiện gấu ngựa xuất hiện ở nhiều khu vực khác trong khu bảo tồn. Điều này cho thấy phạm vi phân bố của loài khá rộng và nhiều khả năng, ngoài quần thể đã được ghi nhận, tại Khu BTTN Pù Hu còn tồn tại thêm các quần thể gấu ngựa khác.
Kết quả từ hệ thống bẫy ảnh kỹ thuật số cũng ghi nhận nhiều loài động vật hoang dã như mèo rừng, mang thường (hoẵng), chồn bạc má, chồn họng vàng, gà rừng, gà mặt đỏ, lửng lợn, lợn rừng...
Theo thống kê, khu hệ động vật tại đây có 1.631 loài, trong đó có 80 loài thú. Đáng chú ý, 23 loài nằm trong Sách Đỏ Việt Nam (chiếm 26,74%), 16 loài được ghi nhận trong Danh lục đỏ IUCN (chiếm 21,33% tổng số loài thú của Việt Nam).
Ngoài ra, có 27 loài tiêu biểu thuộc Sách Đỏ Việt Nam như gấu chó, gấu ngựa, bò tót, sơn dương và các loài linh trưởng như vượn đen má trắng, voọc xám, các loài khỉ...
Sơn Dương được phát hiện trong Khu BTTN Pù Hu.
Lửng lợn tại Khu BTTN Pù Hu.
Hình ảnh về gà lôi trắng và gà rừng.
Về khu hệ chim ghi nhận 252 loài chim ở Khu BTTN Pù Hu, trong đó có 5 loài trong sách đỏ Việt Nam (2007), có 2 loài trong danh lục đỏ IUCN.
Khu hệ bò sát ghi nhận 77 loài, trong đó có 17 loài trong sách đỏ Việt Nam (2007); 11 loài trong danh mục đỏ IUCN.
Bảo vệ gấu ngựa và động vật quý hiếm trước sự săn bắt của con người
Chia sẻ với PV, ông Đỗ Ngọc Dương, Giám đốc Khu BTTN Pù Hu, cho biết việc phát hiện và công bố thông tin về quần thể gấu ngựa là tín hiệu đáng mừng về mặt chuyên môn. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra áp lực lớn hơn trong công tác bảo vệ đàn gấu và các loài động vật quý hiếm tại khu bảo tồn.
Theo ông Dương, Khu BTTN Pù Hu có diện tích 23.815,5 ha, trong đó gần 4.000 ha là rừng nguyên sinh. Phần lớn diện tích rừng của khu bảo tồn là nơi sinh sống của nhiều loài động vật quý hiếm, lại nằm gần khu dân cư của đồng bào dân tộc thiểu số. Trước đây, người dân địa phương vẫn có tập quán vào rừng săn bắt.
Lực lượng kiểm lâm Khu BTTN Pù Hu cùng với chính quyền địa phương và cơ quan chức năng tăng cường tuần tra bảo vệ rừng và động vật hoang dã.
Tuy nhiên, những năm gần đây, đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng công an tăng cường tuần tra kiểm soát, tuyên truyền nên ý thức của người dân về việc bảo vệ động vật quý hiếm ngày càng nâng cao. Khu bảo tồn còn phối hợp với công các xã tiến hành tuyên truyền, vận động giao nộp súng săn nên việc người dân săn bắn gần như không xảy ra.
"Không chủ quan, nhưng nguy cơ đàn gấu và các loại động vật quý hiểm trung khu bảo tồn bị con người săn bắt, xâm hại là không lớn. Chúng tôi luôn nâng cao cảnh giác, liên tục tổ chức tuyên truyền, tăng cường tuần tra kiểm soát để bảo vệ chúng", ông Dương cho hay.
Ông T., một người dân trú tại xã Trung Thành cho hay, ngày xưa, người dân địa phương có tập tục vào rừng săn bắt động vật. Gần đây, được sư tuyên truyền của chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm; chế tài xử lý nghiêm khắc nên ông và đồng bào không còn vào rừng săn bắt động vật hoang dã.
Người dân giao nộp súng săn tự chế cho lực lượng kiểm lâm.
Ông Nguyễn Văn Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Thành, cho biết phần lớn người dân địa phương là đồng bào dân tộc Thái, Mường… Trước đây, người dân có tập quán vào rừng khai thác gỗ và săn bắt động vật. Tuy nhiên, hiện nay, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền và thu hồi súng săn, tình trạng này cơ bản đã được chấm dứt.
Gấu ngựa có tên khoa học là Ursus thibetanus (còn gọi là gấu đen châu Á, gấu đen Himalaya). Đây là loài thú cỡ lớn, nặng khoảng 80–180 kg (trong điều kiện nuôi nhốt có thể đạt tới 200 kg). Gấu có thân hình to, trán rộng, tai tròn; cả bốn chân đều có 5 ngón, móng vuốt khỏe, cong; đi bằng bàn chân, bàn chân sau dài với phần gót khá giống dấu chân người.
Tại Việt Nam, gấu ngựa là loài động vật quý hiếm, đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Quần thể ngoài tự nhiên đã suy giảm nghiêm trọng, chủ yếu do nạn săn bắt và buôn bán các bộ phận cơ thể, đặc biệt là túi mật phục vụ mục đích làm thuốc.