Theo UBND TP Hà Nội, từ cuối năm 2025 đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Nhiều dự án tồn đọng kéo dài được thúc đẩy tiến độ, đặc biệt là các công trình hạ tầng chiến lược như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, các tuyến Vành đai 2,5; 3; 3,5 cùng loạt cây cầu vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Hồng Hà và Ngọc Hồi.
Công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều đoạn thuộc tuyến Vành đai 2,5 đang được đẩy nhanh để trước 30/6 bàn giao mặt bằng sạch phục vụ thi công.
Cùng với đó, tiến độ giải ngân đầu tư công của Hà Nội hiện cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung cả nước. Theo thông tin tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 ngày 24/4, tính đến ngày 23/4, Hà Nội đã giải ngân khoảng 31.000 tỷ đồng, tương đương 25,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, trong khi tỷ lệ giải ngân bình quân cả nước theo Bộ Tài chính ghi nhận khoảng 12,6%.
Việc triển khai đồng thời hàng loạt dự án lớn cho thấy Hà Nội đang bước vào một chu kỳ phát triển hạ tầng mang tính tập trung và chiến lược rõ nét.
Hạ tầng đang tái định hình cấu trúc vùng đô thị Hà Nội theo mô hình đa cực
Quá trình tái cấu trúc hiện nay không đơn thuần là thay thế các công trình cũ, mà là thay đổi mô hình sử dụng đất và chức năng đô thị.
Các khu tập thể cũ là ví dụ rõ nét nhất. Đây là lớp cấu trúc đô thị hình thành trong giai đoạn hậu bao cấp với hiệu quả sử dụng đất thấp, hạ tầng xuống cấp và không còn phù hợp với áp lực dân số hiện đại. Việc cải tạo chung cư cũ vì thế không chỉ là bài toán nhà ở, mà còn là quá trình tái cấu trúc giá trị đất nội đô.
Song song với đó, nhiều nhà máy, kho bãi và cơ sở sản xuất trong nội thành cũng đang dần được dịch chuyển ra ngoài khu vực trung tâm. Xu hướng này từng diễn ra tại Seoul, Shanghai hay Singapore khi giá trị đất đô thị tăng lên và cấu trúc kinh tế chuyển dịch sang dịch vụ, tài chính và công nghệ.
Những nhà máy lớn như Cao su Sao Vàng, Xà phòng Hà Nội, Thuốc lá Thăng Long và Giầy Thượng Đình từng là biểu tượng công nghiệp của Thủ đô nay đã, đang và sẽ di dời, nhường chỗ cho loạt dự án chung cư, thương mại. (Ảnh: Văn Đoan)
Tại các đô thị lớn, đất sản xuất nội đô thường được thay thế bằng các tổ hợp hỗn hợp gồm nhà ở, thương mại, văn phòng và dịch vụ. Hà Nội hiện cũng đang đi theo xu hướng này.
Các dự án hạ tầng hiện nay không chỉ có vai trò kết nối giao thông mà còn đóng vai trò tái phân bổ không gian phát triển của toàn vùng đô thị.
Vành đai 4 là ví dụ rõ nét nhất. Tuyến đường này không đơn thuần là một công trình giao thông liên vùng, mà là hạ tầng tái cấu trúc không gian phát triển của toàn vùng Thủ đô. Khi các tuyến vành đai hình thành, cùng với các dự án hạ tầng khác, khả năng kết nối giữa các khu vực thay đổi, kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn và giá trị đất đai.
Những khu vực từng ở vị trí ngoại vi đang dần trở thành các cực phát triển mới về logistics, công nghiệp công nghệ cao, đô thị dịch vụ và nhà ở quy mô lớn.
Xu hướng này cũng đang diễn ra rõ nét ở khu vực phía Bắc Hà Nội và trục sân bay Nội Bài. Nếu trong mô hình đô thị cũ, khu vực Hồ Gươm và khu vực lõi Thủ Đô gần như là trung tâm tuyệt đối về giá trị vị trí, thì trong mô hình đa cực, thời gian kết nối tới sân bay, trung tâm logistics và các hành lang giao thương quốc tế đang trở thành yếu tố định giá ngày càng quan trọng.
Đây là logic từng xuất hiện tại Seoul, Dubai hay Singapore khi nền kinh tế đô thị chuyển mạnh sang mô hình dịch vụ, logistics và thương mại quốc tế.
Trong dài hạn, metro có thể trở thành yếu tố tác động lớn nhất tới cấu trúc đô thị Hà Nội. Nếu vận hành hiệu quả, hệ thống metro sẽ không chỉ thay đổi hành vi di chuyển mà còn tái cấu trúc lại mật độ dân cư, phân bổ chức năng đô thị và mặt bằng giá bất động sản.
Metro có thể trở thành yếu tố tác động lớn nhất tới cấu trúc đô thị Hà Nội.
Các khu vực vệ tinh có khả năng kết nối trực tiếp với metro, vành đai hoặc các trục giao thông lớn sẽ có lợi thế lớn hơn trong thu hút dân cư và dòng vốn đầu tư. Ngược lại, các khu vực chỉ tăng giá dựa trên kỳ vọng hạ tầng nhưng thiếu động lực dân cư và hoạt động kinh tế thực có thể đối mặt với rủi ro thanh khoản trong dài hạn.
Hiện tượng này từng xuất hiện tại nhiều thành phố lớn trên thế giới như Seoul trong giai đoạn tái thiết đô thị, Shanghai khi Pudong hình thành, Singapore khi hệ thống MRT (Mass Rapid Transit - mạng lưới đường sắt đô thị cao tốc hiện đại) mở rộng lõi đô thị hay Tokyo trong các chu kỳ đô thị hóa gắn với phát triển đường sắt. Khi hạ tầng thay đổi, dòng vốn, việc làm và dân cư cũng dịch chuyển theo, kéo theo sự tái định giá mạnh của bất động sản.
Chu kỳ mới của thị trường bất động sản Hà Nội sẽ không còn tăng giá đồng loạt
Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), sau khi công tác giải phóng mặt bằng và triển khai quy hoạch được đẩy mạnh, thị trường nhà đất trong dân tại nhiều khu vực Hà Nội đã bắt đầu xuất hiện xu hướng phân hóa rõ nét hơn.
Đặc biệt tại các khu vực nằm trong diện quy hoạch, các khu dân cư cũ, nhà trong ngõ nhỏ, ngách hẹp hoặc khu vực hạ tầng hạn chế, giá giao dịch thực tế và thanh khoản đã có dấu hiệu sụt giảm. Nguyên nhân không chỉ đến từ việc mặt bằng giá đã tăng cao trong nhiều năm qua, mà còn xuất phát từ tâm lý lo ngại liên quan đến quy hoạch, khả năng mở đường, cải tạo đô thị và thay đổi cấu trúc dân cư tại khu vực nội đô cũ.
Trong bối cảnh Hà Nội bước vào chu kỳ tái cấu trúc mạnh, các hạn chế cố hữu của mô hình nhà ở trong ngõ nhỏ bắt đầu bộc lộ rõ hơn như áp lực giao thông, thiếu chỗ đỗ xe, hạn chế không gian sống, cây xanh, phòng cháy chữa cháy và khả năng tiếp cận hạ tầng đô thị hiện đại.
Nhu cầu thị trường đang có xu hướng dịch chuyển mạnh hơn sang căn hộ chung cư, nhà thấp tầng trong các khu đô thị mới và các đại đô thị vệ tinh tích hợp có hạ tầng đồng bộ.
Ngược lại, nhu cầu thị trường đang có xu hướng dịch chuyển mạnh hơn sang các sản phẩm được quy hoạch bài bản như căn hộ chung cư, nhà thấp tầng trong các khu đô thị mới và các đại đô thị vệ tinh tích hợp có hạ tầng đồng bộ. Các dự án này được hưởng lợi từ không gian sống hiện đại, hệ thống tiện ích đầy đủ, khả năng kết nối tốt hơn và tính ổn định cao về quy hoạch.
Điều này cho thấy chu kỳ mới của thị trường Hà Nội sẽ không còn là giai đoạn tăng giá đồng loạt như trước, mà là giai đoạn phân hóa mạnh theo chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối và năng lực hình thành hệ sinh thái kinh tế.