Cảm giác ám ảnh đó đọng lại với nhiều khán giả sau khi bộ phim Hàn đang gây bão đầu năm 2026 - The Art of Sarah (Nghệ Thuật Lừa Dối Của Sarah) khép lại. Ở cảnh cuối, nhân vật nữ chính không đưa ra bất kỳ câu trả lời nào cho câu hỏi tưởng như đơn giản: “Sarah thực sự là ai?”. Một nụ cười, một khung hình chuyển cảnh, và mọi định danh đều bỏ ngỏ.
Không ít người xem cho rằng, đến cuối cùng, điều đáng sợ nhất không phải là việc Sarah che giấu thân phận với thế giới, mà là khả năng chính cô cũng không còn biết đâu mới là con người thật của mình, sau quá nhiều năm sống trong những chiếc mặt nạ được dựng lên cẩn thận.
Cô ta thực sự là ai khi lúc nào cũng sống trong chiếc mặt nạ và những vai diễn?
Từ tình tiết ấy, câu chuyện về cái giá của việc “giàu giả” cũng được nhắc tới nhiều hơn trong đời sống đương đại. Trên mạng xã hội Douyin (Trung Quốc), chủ đề xoay quanh hệ quả của việc khoác lên mình hình ảnh giàu có thu hút lượng lớn thảo luận.
Nhiều câu hỏi được đặt ra: bạn thực sự nhận lại điều gì khi dành phần lớn thời gian để duy trì một hình ảnh không thuộc về mình? Việc gồng lên để chứng minh đẳng cấp, tiêu tiền để giữ thể diện, liệu có giúp cuộc sống tốt hơn hay chỉ khiến khoảng cách giữa hình ảnh bên ngoài và thực lực bên trong ngày càng lớn?
Không ít ý kiến cho rằng, khi một con người sống quá lâu trong những “vai diễn” được thiết kế cho ánh nhìn của người khác, ranh giới giữa việc đang thể hiện bản thân và đang đóng một vai xã hội dần trở nên mờ nhạt. Lúc ấy, áp lực không còn đến từ bên ngoài, mà đến từ chính việc phải liên tục duy trì một hình ảnh không cho phép sai sót hay lùi bước.
Giàu giả, vì thế, không chỉ là câu chuyện về tiền bạc hay tiêu dùng phô trương, mà là một trạng thái tâm lý kéo dài - nơi con người tự đặt mình vào vòng xoáy phải chứng minh, phải hơn người, và phải giữ cho chiếc mặt nạ ấy không rơi xuống, dù cái giá phải trả ngày càng đắt đỏ.
1/ Giàu giả - chiếc mặt nạ nuốt chửng con người thật
Trong đời thực, “giàu giả” không nhất thiết là một cú lừa ngoạn mục. Nó thường bắt đầu bằng những lựa chọn rất nhỏ: chi tiêu vượt khả năng để giữ hình ảnh, vay mượn để duy trì phong cách sống, hoặc cố gắng trông “ổn” trong mắt người khác dù bên trong đầy áp lực.
Khi hình ảnh trở thành thước đo giá trị, cuộc sống cá nhân dần chuyển sang chế độ “trình diễn”. Những chuyến du lịch, món đồ xa xỉ hay không gian sống sang trọng không còn là trải nghiệm riêng, mà là bằng chứng cho một vị thế được mong muốn.
Ảnh minh họa.
Mọi quyết định được dẫn dắt bởi ánh nhìn bên ngoài thay vì nhu cầu bên trong. Lâu dần, bản thân không còn được định nghĩa bởi giá trị, năng lực hay mục tiêu sống, mà bởi những thứ đang sở hữu hoặc đang cố tỏ ra sở hữu.
Khi việc thể hiện "trở thành một ai đó/một hình mẫu giàu sang" trở thành ưu tiên hàng đầu, con người dần đánh mất thói quen tự hỏi: mình thực sự cần gì. Khi hình ảnh ấy được duy trì đủ lâu, con người bắt đầu đồng nhất bản thân với vai diễn
Chiếc mặt nạ ban đầu giúp người ta tự tin hơn, nhưng về sau lại trở thành thứ không thể tháo xuống. Và khi tháo bỏ chiếc mặt nạ không chỉ khiến họ mất đi sự chú ý, mà còn làm lộ ra một khoảng trống về bản sắc, nơi chính họ cũng không còn chắc chắn mình thực sự là ai.
2/ Càng cố giả giàu thì càng nghèo
Một trong những biểu hiện rõ nhất của “giàu giả” nằm ở cách con người tiêu tiền cho những thứ không thực sự cần thiết, chỉ để phục vụ hình ảnh. Có quan điểm cho rằng: giả vờ là người giàu chỉ khiến ta ngày càng rời xa sự giàu có. Bởi mỗi khoản chi không cần thiết, xét cho cùng, đều là hành động tự bào mòn nền tảng tài chính của chính mình.
Ảnh minh họa.
Ví dụ dễ thấy nhất nằm ở thói quen mua xe. Có người sống nhiều năm tại những đô thị có hệ thống giao thông công cộng phát triển, nhưng vẫn lựa chọn sở hữu ô tô không vì nhu cầu, mà vì cảm giác “phải có” để trông thành đạt hơn. Trong khi đó, xe hơi là tài sản bắt đầu mất giá ngay từ thời điểm lăn bánh, kéo theo hàng loạt chi phí duy trì như thuế, bảo hiểm, xăng xe, bảo dưỡng - một chuỗi chi tiêu âm thầm nhưng dai dẳng.
Không chỉ dừng lại ở phương tiện cá nhân, thói quen tiêu dùng phô trương còn thể hiện ở những chi tiết nhỏ trong đời sống hằng ngày: lái xe đến trung tâm thương mại chỉ để mua sắm ngắn hạn, chấp nhận tốn hàng giờ kẹt xe và tìm chỗ đậu; hay duy trì các khoản chi lặp lại cho cà phê đắt tiền, mỹ phẩm xa xỉ, đồ hiệu… tất cả nhằm giữ một hình ảnh nhất định trước người khác.
Nhiều người trẻ thậm chí tự thuyết phục mình rằng “không thể trở nên giàu có”, từ đó chọn cách tận hưởng hiện tại bằng việc chi tiêu mạnh tay, sống dựa vào thẻ tín dụng và trả góp. Nhưng chính lối sống ấy lại vô tình khóa chặt con đường tích lũy trong tương lai.
Ngược lại, những người thực sự giàu thường tiếp cận vấn đề theo hướng hoàn toàn khác. Warren Buffett - một trong những tỷ phú nổi tiếng nhất thế giới, vẫn duy trì lối sống giản dị và sử dụng những tài sản có tính thực dụng cao. Với họ, tiền không được dùng để chứng minh vị thế, mà để tạo ra sự tự do và bền vững lâu dài.
Khoảng cách giữa người tạo ra tài sản và người phá hủy tài sản, vì thế, không nằm ở thu nhập, mà ở cách chi tiêu. Giàu giả, suy cho cùng, là một vở diễn tốn kém. Và càng kéo dài vai diễn ấy, cái giá phải trả càng lớn, không chỉ bằng tiền, mà bằng cả cơ hội trở nên giàu có thật sự.
3. Chiếc bẫy tâm lý khiến bạn "tự hủy" cuộc đời mình
Ở một mức độ nhất định, việc xây dựng hình ảnh có thể được xem là chiến lược xã hội. Nhưng khi chiến lược ấy đòi hỏi phải tiêu nhiều hơn khả năng, sống vượt xa thực lực và liên tục vay mượn tương lai để trả cho hiện tại, nó bắt đầu chuyển hóa thành một cơ chế tự hủy.
Giàu giả không khiến cuộc đời sụp đổ trong một khoảnh khắc. Nó phá hoại chậm rãi và âm thầm. Mỗi quyết định chi tiêu để giữ thể diện, mỗi lần gồng mình duy trì hình ảnh, là một lần người trong cuộc tự cắt bớt lựa chọn của chính mình trong tương lai.
Ảnh minh họa.
Nguy hiểm nằm ở chỗ: khi đã đầu tư quá nhiều vào hình ảnh, người ta không còn dám lùi lại. Việc dừng cuộc chơi đồng nghĩa với việc phải đối diện hậu quả tài chính, áp lực xã hội và cảm giác “thua cuộc”. Thế là họ tiếp tục lao về phía trước, dù biết rõ con đường ấy đang đẩy mình vào bế tắc.
Chiếc bẫy này vận hành bằng tâm lý “đã lỡ rồi thì phải theo tới cùng”. Nhưng càng kéo dài vai diễn, chi phí để duy trì nó càng lớn: nợ nần, căng thẳng kéo dài, những quyết định tài chính ngắn hạn và thiếu kiểm soát. Đến một thời điểm, cuộc sống không còn được dẫn dắt bởi mục tiêu hay giá trị, mà chỉ xoay quanh việc vá víu những hệ quả do chính mình tạo ra.
Khi đó, cái giá phải trả không còn dừng lại ở tiền bạc. Người giàu giả tự hủy tương lai bằng cách đánh đổi sự an toàn, sự linh hoạt và khả năng làm lại từ đầu, những thứ đáng lẽ là nền tảng cho một cuộc sống bền vững.
Giàu giả, vì thế, không chỉ là một lựa chọn sai lầm, mà có thể trở thành một vòng lặp tự phá hủy. Nó không làm bạn giàu lên, cũng không cho bạn tự do, mà âm thầm bào mòn mọi đường lui cho đến khi không còn chỗ để quay đầu.
Nguồn: Sohu, Douyin, tổng hợp.