Theo nền tảng Sohu, những tranh cãi xoay quanh nghi vấn “khóa dung lượng pin” thời gian gần đây ở Trung Quốc không chỉ tạo ra một làn sóng xôn xao trong dư luận, mà còn phơi bày rõ ràng một thực tế sâu xa hơn.
Đó là sau hơn một thập kỷ tăng trưởng mạnh mẽ, ngành xe năng lượng mới của Trung Quốc dường như vẫn chưa hoàn toàn giải quyết được bài toán niềm tin của người tiêu dùng.
Dựa trên phản ánh của China Central Television (CCTV News), trong tháng 3/2026, nền tảng 12315 trêntoàn quốc của Trung Quốc (cổng tiếp nhận khiếu nại tiêu dùng của người dân) đã ghi nhận hơn 12.000 đơn phản ánh liên quan đến việc một số hãng xe bị nghi tự ý điều chỉnh, hay còn được gọi là “khóa dung lượng pin”, thông qua các bản cập nhật phần mềm từ xa (OTA). Con số này tăng tới 273% so với cùng kỳ năm trước.
Phản ánh của người dân cho rằng, sau khi phương tiện bị “khóa pin”, nhiều xe xuất hiện hiện tượng suy giảm quãng đường vận hành cũng như tốc độ sạc chậm đáng kể.
Thông tin ban đầu còn cho biết cơ quan quản lý đã mời 8 hãng xe lên làm việc, lập hồ sơ điều tra đối với 3 doanh nghiệp, đồng thời có 2 hãng được cho là đã chủ động rút lại gói cập nhật gây tranh cãi và cam kết khôi phục hiệu suất ban đầu cho phương tiện.
Tuy nhiên, cơ quan chức năng của Trung Quốc không công bố danh sách cụ thể những doanh nghiệp liên quan. Chính khoảng trống thông tin này đã nhanh chóng đẩy sự việc vào vùng tranh cãi.
Ngày 9/5, hàng loạt hãng xe lớn như BYD, XPeng, NIO, Zeekr và GAC Aion đồng loạt phát đi tuyên bố phủ nhận việc bị mời làm việc, đồng thời khẳng định sẽ tiến hành các biện pháp pháp lý nhằm truy cứu trách nhiệm đối với các cá nhân hoặc tổ chức phát tán thông tin sai lệch.
Cùng ngày, Hiệp hội Công nghiệp ô tô Trung Quốc (CAAM) cũng công bố văn bản chính thức, khẳng định các thông tin như “8 hãng xe năng lượng mới bị mời làm việc vì vấn đề khóa pin” hay “3 hãng bị lập án điều tra” là hoàn toàn không phù hợp với thực tế.
Hiệp hội đồng thời kêu gọi dư luận chỉ nên căn cứ vào các thông tin chính thức từ cơ quan quản lý khi tiếp cận những vấn đề liên quan đến giám sát ngành và thực thi pháp luật.
Động thái này về thực chất đã phủ nhận trực tiếp các nội dung phản ánh trước đó từ một số kênh truyền thông, khiến vụ việc trở nên phức tạp hơn thay vì khép lại.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự quan tâm của công chúng nhanh chóng dịch chuyển khỏi câu hỏi “hãng nào đã bị điều tra” sang một vấn đề căn bản hơn: liệu các hãng xe có thực sự đủ khả năng điều chỉnh các thông số vận hành của bộ pin chỉ thông qua một bản cập nhật phần mềm từ xa hay không?
Theo xác minh của truyền thông công nghiệp ô tô Trung Quốc, với nhiều chuyên gia trong lĩnh vực xe năng lượng mới, câu trả lời là có cơ sở.
Trên các mẫu xe điện hiện đại được xây dựng trên nền tảng kiến trúc điện, điện tử (E/E Architecture), phần cứng ngày càng được kiểm soát bởi hệ thống phần mềm trung tâm.
Điều đó đồng nghĩa, về mặt kỹ thuật, khoảng cách giữa nhà sản xuất và bộ pin của người dùng đôi khi chỉ còn là một dòng mã lệnh.
Chính thực tế ấy lý giải vì sao một thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ vẫn đủ sức tạo ra phản ứng dây chuyền mạnh mẽ trong toàn ngành.
Bài đăng CCTV về tin đồn "khoá pin"của ngành xe điện Trung Quốc
Nếu xét thuần túy ở khía cạnh phát triển thị trường, xe năng lượng mới của Trung Quốc đã bước qua giai đoạn sơ khai.
Sau hơn mười năm tăng trưởng, doanh số toàn ngành đã đạt quy mô hàng chục triệu xe, tỷ lệ thâm nhập thị trường vượt 60%, công nghệ ngày càng trưởng thành, năng lực cạnh tranh sản phẩm không ngừng được cải thiện.
Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ, cùng với sự trưởng thành của công nghệ, niềm tin của người tiêu dùng dường như vẫn chưa được củng cố tương xứng.
Hơn nữa, nguyên nhân không chỉ nằm ở sự cố lần này. Trong suốt quá trình phát triển của ngành, người tiêu dùng đã nhiều lần chứng kiến những tranh cãi liên quan đến sai lệch thông số pin, nguy cơ cháy nổ, hệ thống hỗ trợ lái hoạt động ngoài kỳ vọng, giá bán biến động mạnh dưới mô hình phân phối trực tiếp, hay những cam kết cập nhật phần mềm điều khiển (OTA) cũng không được thực hiện như quảng bá.
Có lẽ, mỗi sự kiện riêng lẻ có thể chỉ là một khủng hoảng cục bộ. Nhưng khi tích tụ qua nhiều năm, chúng dần hình thành một “khoảng trống niềm tin”.
Khi khoảng trống ấy đủ lớn, bất kỳ tin đồn nào chạm đúng nỗi lo cốt lõi của người dùng cũng có thể nhanh chóng được tiếp nhận như một khả năng có thật. Đó là lý do các hãng xe buộc phải phản ứng tức thì.
Nếu trong ngành ô tô truyền thống, những bê bối từng xảy ra với Volkswagen hay các tranh cãi kỹ thuật liên quan đến Toyota không đủ sức làm lung lay tận gốc nền tảng thương hiệu, thì với các doanh nghiệp xe năng lượng mới của Trung Quốc, chỉ một tin đồn lan truyền được xử lý chậm cũng có thể trực tiếp ảnh hưởng đến đơn hàng.
Điều này phản ánh sự khác biệt căn bản về “tài sản niềm tin”.
Các thương hiệu truyền thống sở hữu lịch sử tích lũy hàng chục, thậm chí hàng trăm năm, cùng những biểu tượng sản phẩm đủ mạnh để tạo ra độ bao dung nhất định từ phía thị trường.
Ngược lại, phần lớn thương hiệu xe năng lượng mới vẫn chủ yếu cạnh tranh bằng cấu hình, giá bán và tốc độ đổi mới công nghệ. Đây là những lợi thế có thể bị thay thế rất nhanh trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt.
Trong quý I năm nay, doanh số xe năng lượng mới nội địa Trung Quốc đạt 2,96 triệu xe, giảm 3,7% so với cùng kỳ; sản lượng đạt 2,965 triệu xe, giảm 6,8%.
Khi động lực tăng trưởng từ chính sách ưu đãi thuế không còn mạnh như trước, dư địa chịu đựng rủi ro của các hãng xe cũng trở nên hạn chế hơn.
Trong bối cảnh ấy, chỉ một khủng hoảng truyền thông cũng có thể kéo theo tổn thất trực tiếp về doanh số.
Suy cho cùng, thị trường xe điện Trung Quốc hiện nay không còn thiếu sản phẩm tốt. Điều khan hiếm hơn cả là cảm giác an tâm mà doanh nghiệp có thể mang lại cho khách hàng.
Vì vậy, bài toán mà ngành xe năng lượng mới của Trung Quốc cần giải quyết không chỉ là tiếp tục nâng cấp công nghệ hay cạnh tranh giá bán, mà còn là biến niềm tin thành một phần hữu hình của sản phẩm.
Điều đó đồng nghĩa với việc minh bạch hóa toàn diện tình trạng pin để người dùng có thể kiểm tra bất cứ lúc nào, công khai rõ giới hạn kỹ thuật của các hệ thống lái thông minh thay vì quảng bá vượt khả năng thực tế.
Đồng thời xây dựng cơ chế giá ổn định hơn nhằm giảm cảm giác bị thiệt thòi của khách hàng cũ.
Những thay đổi ấy có thể không tạo hiệu ứng tức thời như một cuộc đua giảm giá hay nâng cấu hình, nhưng lại là điều kiện tiên quyết để thương hiệu tồn tại lâu dài.
Bởi xét đến cùng, tin đồn có thể bị bác bỏ bằng thông cáo, nhưng niềm tin chỉ có thể được xây dựng bằng sự minh bạch được duy trì trong thời gian đủ dài.
Và đó mới là bài kiểm tra thực sự của ngành xe năng lượng mới của Trung Quốc trong giai đoạn trưởng thành hiện nay.
* Theo Sohu.