Sáng nay (27/1), Hà Nội và nhiều tỉnh/thành phố lân cận bị bao phủ một bầu không khí mù mịt. Theo ứng dụng quan trắc không khí của Cục Môi trường, chỉ số chất lượng không khí phổ biến ở ngưỡng đỏ từ 151-200 – ngưỡng xấu, có hại cho sức khỏe mọi người.
Phạm vi ô nhiễm rất rộng, bao gồm các tỉnh/thành phố: Hà Nội, Hưng Yên, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Ninh Bình và Hải Phòng.
Tại ứng dụng Air Visual với số điểm đo lớn hơn cũng ghi nhận tình trạng ô nhiễm không khí bao phủ khắp khu vực đồng bằng Bắc Bộ và một số tỉnh trung du như Phú Thọ, Thái Nguyên. Mức độ ô nhiễm phổ biến từ đỏ đến tím (ngưỡng rất xấu – rất có hại cho sức khoẻ mọi người).
Trên bảng xếp hạng thế giới của Air Visual trong sáng nay, Hà Nội liên tục nằm trong Top 5 thành phố ô nhiễm nhất thế giới, đứng chung với các điểm nóng ô nhiễm không khí toàn cầu gồm Delhi của Ấn Độ, Dakar của Senegal, Dkaha của Bangladesh, Cairo của Ai Cập.
Không khí tại các địa phương trong ngày hôm nay chủ yếu ở ngưỡng đỏ (có hại cho sức khỏe mọi người) và ngưỡng tím (rất có hại cho sức khỏe mọi người), nhất là người già, trẻ em, người mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch. Ảnh minh họa. Ảnh minh họa.
Theo các chuyên gia, miền Bắc đang trong giai đoạn không khí lạnh suy yếu, điều kiện lặng gió kết hợp với hiện tượng nghịch nhiệt khiến các chất ô nhiễm không khí, chủ yếu là bụi mịn PM2.5 không khuếch tán được, gây ra tình trạng ô nhiễm không khí.
Hệ thống dự báo chất lượng không khí Hà Nội nhận định, ô nhiễm sẽ kéo dài đến khoảng thứ 5, phạm vi ô nhiễm tiếp tục bao trùm khu vực đồng bằng sông Hồng và một số tỉnh trung du như Thái Nguyên, Phú Thọ.
Ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, theo số liệu quan trắc hiện nay, tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam chủ yếu xuất phát từ bụi mịn PM2.5. Tại Hà Nội cùng một số tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng, nồng độ bụi mịn đang ở mức cao và diễn biến khá phức tạp.
Đáng chú ý, trong giai đoạn cuối năm 2024, Hà Nội đã trải qua 4 đợt ô nhiễm kéo dài, với mức PM2.5 trung bình vượt gần gấp đôi ngưỡng khuyến cáo, đồng thời số ngày có chất lượng không khí ở mức xấu khá nhiều.
Trong khi đó, theo quan trắc đến thời điểm hiện tại năm 2025, chất lượng không khí tại thành phố chưa nghiêm trọng như năm trước do chưa xuất hiện các điều kiện thời tiết cực đoan.
Về nguyên nhân, ông Nam cho biết ô nhiễm bắt nguồn từ nhiều nguồn phát thải, trong đó giao thông vận tải chiếm khoảng 12-15% lượng bụi mịn, còn bụi phát sinh từ đường phố đóng góp thêm 20-30%.
Bên cạnh đó, các hoạt động nông nghiệp, đặc biệt là việc đốt và xử lý phụ phẩm nông nghiệp chưa hiệu quả, cũng là một trong những yếu tố khiến bụi mịn tích tụ trong không khí.
TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết ô nhiễm không khí là vấn đề đã được cảnh báo từ hơn 10 năm trước. Hiện nay, tình trạng này được quan tâm nhiều hơn, với mức độ báo động ngày càng gia tăng.
Ông Tùng cũng cảnh báo, không khí mà chúng ta hít thở hàng ngày đang âm thầm trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng.
"Chúng ta vừa là nạn nhân, đồng thời cũng là thủ phạm gây ô nhiễm không khí", ông Tùng nhấn mạnh.
Ô nhiễm không khí thường xuyên xảy ra vào mùa đông, từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau, do điều kiện thời tiết bất lợi. Thời điểm áp Tết Nguyên đán hằng năm cũng là thời gian thường xuyên xảy ra các đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng, do việc gia tăng hoạt động giao thông, hoạt động sản xuất và hoạt động đốt mở.
Ô nhiễm không khí, nên làm gì để tự bảo vệ mình?Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiếp xúc với các chất ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp cấp, viêm phổi tắc nghẽn mãn tính, hen suyễn, bệnh tim mạch, đột quỵ, tổn thương da, bệnh về mắt, đồng thời tác động đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch và sức khỏe tâm thần.
Để bảo vệ sức khỏe người dân, nhất là nhóm đối tượng nhạy cảm như trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người mắc bệnh hô hấp và tim mạch, Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế đã ban hành các khuyến cáo phòng chống tác động của ô nhiễm không khí.
Dưới đây là những biện pháp phòng tránh dễ thực hiện để bảo vệ sức khỏe của bạn và gia đình.
- Cập nhật thông tin ô nhiễm không khí hàng ngày: Khi chỉ số AQI ở mức "Không lành mạnh" (Unhealthy), bạn nên hạn chế ra ngoài và nếu có việc cần thiết, hãy chuẩn bị những biện pháp bảo vệ cơ thể.
- Hãy deo khẩu trang: Khi ra ngoài trong những ngày không khí ô nhiễm, việc đeo khẩu trang lọc bụi là điều cần thiết. Bên cạnh đó, việc sử dụng máy lọc không khí trong nhà cũng giúp làm sạch không gian sống, loại bỏ bụi mịn và các chất ô nhiễm trong không khí.
- Nên hạn chế hoạt động ngoài trời trong những ngày ô nhiễm.
- Biết cách giữ không gian sống sạch sẽ và thoáng mát: Trong những ngày không khí ô nhiễm, giữ không gian sống sạch sẽ giúp giảm bụi bẩn trong nhà. Lau chùi bề mặt, sàn nhà và đồ đạc thường xuyên sẽ giúp giảm lượng bụi. Ngoài ra, bạn cũng cần lưu ý đóng cửa sổ khi không khí ngoài trời ô nhiễm, để bụi và khí độc không lọt vào nhà.
- Uống đủ nước và bổ sung dinh dưỡng phù hợp.
Trúc Chi (t/h Tiền Phong, Sức khỏe & Đời sống)