Làn sóng chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của nhiều doanh nghiệp lớn đang góp phần đưa thị trường chứng khoán Việt Nam trở nên sôi động hơn sau nhiều năm vắng bóng các thương vụ quy mô lớn.
Theo nhận định của Dragon Capital, xu hướng doanh nghiệp tư nhân đẩy mạnh niêm yết đã bắt đầu hình thành từ năm 2025, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp đầu ngành trong các lĩnh vực tiêu dùng, tài chính, sản xuất và dịch vụ. Quỹ này ước tính tổng giá trị các thương vụ IPO tại Việt Nam có thể đạt khoảng 47,5 tỷ USD trong ba năm tới.
Đây cũng là nhận định của nhiều tổ chức, chuyên gia tài chính, khi dự báo Việt Nam có thể đón nhận khoảng 50 tỷ USD giá trị IPO trong giai đoạn 2026-2028.
Thời điểm vàng doanh nghiệp lên sàn
Tâm điểm của làn sóng IPO hiện nay là Công ty CP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX). Theo phương án đã công bố, doanh nghiệp dự kiến chào bán hơn 179,5 triệu cổ phiếu ra công chúng với mức giá cố định 80.000 đồng/cổ phiếu.
Nếu đợt chào bán thành công, DMX có thể huy động khoảng 14.360 tỷ đồng, qua đó đưa giá trị vốn hóa doanh nghiệp lên gần 4 tỷ USD.
Điện Máy Xanh đang thu hút nhiều quỹ ngoại rót vốn, được xem là một trong những đợt IPO có quy mô lớn nhất trên thị trường trong khoảng 5 năm trở lại đây. (Ảnh: ĐMX)
Đây được đánh giá là một trong những thương vụ IPO có quy mô lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong khoảng 5 năm trở lại đây.
Bên cạnh Điện Máy Xanh, hàng loạt doanh nghiệp tên tuổi cũng đang lên kế hoạch niêm yết hoặc chào bán cổ phiếu ra công chúng, như Long Châu, Misa, Highlands Coffee, Thaco, C.P. Vietnam, VNLife, Galaxy Media và DatVietVAC, góp phần gia tăng kỳ vọng về một làn sóng IPO mới trên thị trường.
Lý giải việc nhiều doanh nghiệp đồng loạt lên kế hoạch niêm yết, ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam, cho rằng đây là "thời điểm vàng" để doanh nghiệp huy động vốn, đặc biệt là các nguồn vốn quy mô lớn.
Theo ông Phương, trong khoảng 5 năm trở lại đây, thị trường chứng khoán Việt Nam thiếu vắng những cú hích đủ mạnh để thu hút dòng tiền lớn và tạo ra các bước đột phá đáng kể.
Theo ông Phương, đây được xem là giai đoạn thuận lợi để doanh nghiệp lên sàn khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.
Việc nâng hạng được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong huy động vốn, đặc biệt từ các định chế tài chính quốc tế và các quỹ đầu tư quy mô lớn.
Theo ước tính, riêng trong giai đoạn đầu sau khi nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút khoảng 1-1,5 tỷ USD vốn ngoại. Trong những năm tiếp theo, dòng vốn này có thể tiếp tục gia tăng, đạt từ 5 tỷ USD trở lên trong vòng 5 năm.
“Tôi nghĩ đầu tiên doanh nghiệp muốn tận dụng cơ hội này để huy động được vốn tốt nhất và nhiều nhất có thể", ông Phương nói.
Nhiều tên tuổi đang và chuẩn bị lên sàn thu hút sự quan tâm lớn.
Thứ 2 là khi thị trường nâng hạng, Việt Nam bước lên sân chơi lớn hơn, đòi hỏi có những sản phẩm tốt, chất lượng để thu hút các nhà đầu tư lớn, các tổ chức chuyên nghiệp với dòng vốn lớn. Các doanh nghiệp đang được sự động viên lớn của cơ quan quản lý Nhà nước, mạnh dạn đẩy mạnh IPO, đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường.
Mục đích cuối cùng là có sản phẩm chất lượng thu hút nhiều dòng vốn ngoại, vốn chuyên nghiệp, nâng cao vị thế không những của thị trường chứng khoán Việt Nam mà còn nâng giá trị doanh nghiệp, nâng cao hình ảnh Việt Nam với bạn bè thế giới.
Ông Huỳnh Minh Tuấn, Nhà sáng lập FIDT, nhận định các doanh nghiệp đang nắm bắt khá tốt cơ hội từ làn sóng IPO diễn ra từ cuối năm 2025 đến nay.
Theo ông Tuấn, thị trường từng chứng kiến một giai đoạn IPO sôi động trong giai đoạn 2016-2018. Tuy nhiên, nếu làn sóng cách đây khoảng 10 năm chủ yếu gắn với các tập đoàn lớn và doanh nghiệp Nhà nước, thì đợt IPO hiện nay lại được dẫn dắt bởi khối doanh nghiệp tư nhân.
Vị chuyên gia cho rằng các doanh nghiệp tư nhân có lợi thế về sự chủ động và khả năng nắm bắt cơ hội nhanh. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh kế hoạch lên sàn, thậm chí phần nào thể hiện sự khẩn trương để tận dụng thời điểm thuận lợi của thị trường.
"Tôi nói gấp gáp và tranh thủ ngay lúc này, vì đơn giản chúng ta được nâng hạng lên thị trường mới nổi. Các ông chủ nhanh chóng bắt nhịp của dòng tiền và kỳ vọng đó. Theo tôi đánh giá đây là thời điểm phù hợp, có chút gấp gáp nhưng hợp lý, bởi nếu không bây giờ thì cũng chả bao giờ tốt như vậy", ông Tuấn khẳng định.
Với trạng thái thị trường như vậy, ông Tuấn đánh giá các thương vụ IPO xác xuất thành công rất cao.
Làn gió mới góp vào giỏ hàng cũ
Highlands Coffee IPO được đánh giá sẽ là thương vụ được chờ đợi nhất. (Ảnh: Highlands Coffee)
Đồng quan điểm, bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng phòng Nghiên cứu khách hàng tổ chức, Công ty Chứng khoán Maybank, cho rằng làn sóng IPO hiện nay có nhiều điểm khác biệt so với giai đoạn 2016-2019.
Theo bà Nhàn, ở giai đoạn trước, nguồn cung hàng hóa trên thị trường chủ yếu đến từ quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước và thoái vốn Nhà nước, trong khi cơ cấu doanh nghiệp niêm yết chưa thực sự đa dạng.
Hiện nay, trong bối cảnh dòng vốn ngoại ngày càng quan tâm đến Việt Nam, thị trường cần thêm nhiều doanh nghiệp có quy mô, năng lực cạnh tranh và hoạt động ở các lĩnh vực đa dạng. Vì vậy, làn sóng IPO lần này được kỳ vọng sẽ do các doanh nghiệp tư nhân đầu ngành dẫn dắt.
Theo bà Nhàn, quy mô và thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đã lớn hơn đáng kể so với 5-10 năm trước. Cùng với triển vọng nâng hạng thị trường, đây là những yếu tố thuận lợi giúp thu hút thêm dòng vốn mới và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp triển khai các thương vụ IPO quy mô lớn.
Bà cho rằng các doanh nghiệp đang và chuẩn bị IPO hiện nay có chất lượng cao hơn, đồng thời hoạt động trong nhiều lĩnh vực đa dạng như dịch vụ ăn uống (F&B), truyền thông, bán lẻ, công nghiệp và tài chính. Điều này góp phần làm phong phú hàng hóa trên thị trường, thay vì tập trung chủ yếu vào một số nhóm ngành truyền thống như trước đây.
"Thị trường sắp tới sẽ có nhiều vụ IPO lớn đến từ Highlands, DatViet DIC hay Điện Máy Xanh. Nhưng đáng chú nhất là việc C.P. Vietnam rục rịch lên sàn. Đây sẽ là một dấu mốc quan trọng, vì là doanh nghiệp FDI đầu tiên của Việt Nam niêm yết, mở cánh cửa đầu tiên cho nhiều doanh nghiệp FDI niêm yết tại thị trường Việt Nam giai đoạn tiếp theo", bà Nhàn cho biết.
Thaco Auto cũng là doanh nghiệp được chờ đợi trong cơn sóng IPO giai đoạn này. (Ảnh: Thaco Auto)
Trong năm 2026 và tiếp theo, dự kiến có 10-15 doanh nghiệp tư nhân IPO, đóng góp giỏ hàng hóa chất lượng cho thị trường. Trong đó có những ngành mới như truyền thông, F&B kỳ vọng tạo ra làn gió mới, hơn là nhóm truyền thống chứng khoán, bất động sản hay ngân hàng, vốn đã quá cũ.
"Đặc biệt với ngành F&B, tôi kỳ vọng vào 2 doanh nghiệp tóp đầu thị trường, là Golden Gate và Highlands Coffee. Hay nhóm chăm sóc sức khỏe có Long Châu, Hoàn Mỹ, manh nha đâu đó là Tâm Anh… Đó là những ngành tôi đánh giá thành công, sẽ đóng góp làn gió mới cho thị trường chứng khoán thời gian tới", ông Huỳnh Minh Tuấn nhận định.
Nhìn lại các thương vụ niêm yết thành công trong quá khứ, điểm chung của nhiều doanh nghiệp là sở hữu lợi thế cạnh tranh rõ rệt và mô hình kinh doanh khác biệt.
Gần đây, F88 được giới chuyên môn đánh giá cao nhờ định vị sản phẩm riêng trên thị trường. Trước đó, trong giai đoạn 2016-2017, nhiều doanh nghiệp như Petrolimex và Vietjet cũng tạo được sức hút lớn với nhà đầu tư nhờ lợi thế cạnh tranh và tiềm năng tăng trưởng.
Các chuyên gia cho rằng trong giai đoạn tới, những doanh nghiệp có quy mô lớn, năng lực cạnh tranh tốt và sở hữu sản phẩm, dịch vụ khác biệt sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc thu hút dòng vốn.