"Có những tháng tôi mở app ngân hàng ra mới giật mình: Riêng tiền đi siêu thị đã ngốn gần bằng tiền học thêm của con". Đó là điều chị Minh Anh (42 tuổi, Hà Nội) nhận ra sau nhiều tháng than "giá gì cũng tăng" nhưng chưa từng thật sự nhìn lại cách mình mua sắm.
Sau gần 3 tháng thay đổi thói quen đi siêu thị, gia đình 4 người của chị giảm được khoảng 1,8–2 triệu đồng/tháng tiền ăn uống mà bữa cơm vẫn đủ món, cuối tuần vẫn có đồ ăn vặt cho con, thậm chí tủ lạnh còn gọn gàng hơn trước.
"Tôi từng đi siêu thị như một cách xả stress"
Chị Minh Anh sống cùng chồng và hai con tại Hà Nội. Thu nhập gia đình khoảng 35 triệu đồng/tháng, không phải quá chật vật nhưng cũng luôn trong trạng thái "cuối tháng khó thở".
"Ngày trước tôi nghĩ nhà có con nhỏ thì tốn là chuyện bình thường. Nhưng càng về sau, tôi càng thấy tiền chợ bị đội lên rất nhanh mà không hiểu vì sao", chị kể.
Ban đầu, chị cho rằng nguyên nhân là giá thực phẩm tăng. Nhưng sau một lần ngồi tổng hợp chi tiêu trong 3 tháng liên tiếp, chị nhận ra riêng khoản đi siêu thị và mua đồ ăn đã vượt quá 11 triệu đồng/tháng — chưa tính các bữa ăn ngoài.
Điều đáng nói là tủ lạnh lúc nào cũng đầy.
"Có tuần tôi bỏ đi gần nửa túi rau vì héo, trái cây ăn không kịp, thịt đông lạnh mua nhiều rồi quên mất. Nhiều món cứ thấy giảm giá là bỏ xe đẩy, nhưng về nhà lại không dùng tới".
Thậm chí, chị nhận ra mình có thói quen đi siêu thị khi mệt hoặc căng thẳng.
"Đi một vòng siêu thị rất dễ có cảm giác 'mua thêm chút cũng không sao'. Một gói bánh, một chai nước, vài món giảm giá… cộng lại thành cả triệu lúc nào không biết".
Thay đổi nhỏ nhất: Không đẩy xe ngay khi bước vào siêu thị
Sau khi xem một video chia sẻ về tâm lý tiêu dùng, chị Minh Anh bắt đầu thử thay đổi cách mua sắm.
Việc đầu tiên chị làm là… không lấy xe đẩy nếu chỉ mua ít đồ.
"Nghe rất buồn cười nhưng cực kỳ hiệu quả. Khi không có xe đẩy rộng rãi trước mặt, mình tự nhiên cân nhắc kỹ hơn rất nhiều".
Chị cũng đổi từ kiểu "thiếu gì mua nấy" sang lập thực đơn trước 4–5 ngày.
Ví dụ:
Thứ 2 ăn cá.
Thứ 3 ăn gà.
Thứ 4 món nước.
Thứ 5 đồ luộc.
Cuối tuần linh hoạt.
Nhờ đó, chị biết chính xác cần mua gì thay vì đi lòng vòng rồi mua theo cảm hứng.
"Một thay đổi nữa rất quan trọng là tôi không đi siêu thị lúc đói hoặc buổi tối muộn nữa. Hai khung giờ đó cực dễ mua quá tay".
Bảng chi tiêu thay đổi rõ rệt chỉ sau 1 tháng
Dưới đây là bảng chi tiêu tiền ăn của gia đình chị Minh Anh trước và sau khi thay đổi cách mua sắm:
| Khoản chi | Trước đây | Sau thay đổi |
|---|---|---|
| Thực phẩm tươi | 5,2 triệu | 4,3 triệu |
| Đồ ăn vặt, nước uống | 2,1 triệu | 1,2 triệu |
| Đồ đông lạnh mua dư | 1,5 triệu | 700.000 đồng |
| Rau củ, trái cây bỏ phí | Khoảng 800.000 đồng | Khoảng 300.000 đồng |
| Tổng tiền chợ/tháng | Khoảng 11,3 triệu | Khoảng 9,4 triệu |
Điều khiến chị bất ngờ nhất là cả nhà gần như không cảm thấy bị "thắt lưng buộc bụng".
"Trước đây tôi cứ nghĩ tiết kiệm là phải ăn ít đi, mua đồ rẻ hơn hoặc cắt hẳn những món mình thích. Nhưng thật ra vấn đề lớn nhất lại nằm ở việc mua thiếu kế hoạch".
Nhiều gia đình đang mất tiền vì "chi tiêu vô thức"
Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, tiền chợ là khoản rất khó kiểm soát vì thường được chia nhỏ mỗi ngày. Một lần phát sinh vài chục đến vài trăm nghìn đồng không tạo cảm giác "hao tiền" ngay lập tức.
Tuy nhiên, khi cộng dồn theo tháng, đây lại là một trong những khoản dễ đội ngân sách nhất ở các gia đình thành thị.
Đặc biệt, siêu thị hiện đại được thiết kế để kích thích mua thêm:
- Hàng giảm giá đặt ở vị trí dễ thấy.
- Đồ ăn vặt nằm gần quầy thanh toán.
- Combo mua nhiều giá tốt khiến người mua có cảm giác "lời".
Trong khi đó, nhiều gia đình hiện nay có xu hướng tích trữ quá mức vì sợ thiếu đồ hoặc muốn tiết kiệm thời gian đi chợ. Kết quả là thực phẩm hỏng, quên dùng hoặc mua trùng lặp.
"Tôi không còn thấy áp lực mỗi lần mở app ngân hàng cuối tháng"
Sau vài tháng duy trì cách mua sắm mới, chị Minh Anh cho biết điều thay đổi lớn nhất không chỉ là số tiền tiết kiệm được.
"Mình thấy đầu óc nhẹ hơn rất nhiều. Tủ lạnh gọn hơn, ít đồ thừa hơn, bữa cơm cũng rõ ràng hơn".
Khoản gần 2 triệu đồng tiết kiệm mỗi tháng hiện được chị chuyển sang quỹ dự phòng gia đình và tiền học cho con.
"Ngày trước tôi luôn nghĩ phải kiếm thêm mới khá lên được. Nhưng nhiều khi, chỉ cần thay đổi cách tiêu tiền thôi cũng đã khác rất nhiều rồi".
Với chị, việc giảm tiền chợ không phải sống kham khổ, mà là hiểu rõ gia đình mình thực sự cần gì — trước khi để chiếc xe đẩy trong siêu thị quyết định thay mình.