Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng...
0 giờ 15 phút. Cửa phòng Cấp cứu bật mở. Một bệnh nhân được đẩy vội vào, ngực trần, da tái nhợt, monitor phát ra những tiếng "bíp" dồn dập.
"Ngừng tuần hoàn!". Câu nói ngắn gọn vang lên, đủ để tất cả những người có mặt hiểu rằng một cuộc chạy đua vừa bắt đầu.
Ở Khoa Cấp cứu và Trung tâm Hồi sức tích cực, sự sống không đến từ những điều lớn lao. Nó được níu giữ bằng từng thao tác chuẩn xác, từng quyết định đưa ra trong vài giây ngắn ngủi. Và đôi khi, hạnh phúc chỉ là việc… tử thần bị từ chối.
Với bác sĩ Chu Thế Bảo, 31 tuổi, 6 năm gắn bó với Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương mỗi ca trực là một lần căng mình đối diện với ranh giới mong manh nhất của nghề y.
"Ở đây không có thời gian để suy nghĩ lâu. Khi bệnh nhân đến, việc đầu tiên là phải tiếp cận ngay, ổn định dấu hiệu sinh tồn. Mọi thứ phải nhanh – đúng – chính xác. Chỉ cần chậm vài phút, cơ hội có thể trôi đi mãi mãi", bác nói với Người Đưa Tin.
Bác sĩ Chu Thế Bảo trong ca trực tại Khoa Cấp cứu.
Có những ca trực mà bệnh nhân vào dồn dập, nhân lực không đổi nhưng số ca nặng tăng lên gấp nhiều lần.
Bác sĩ Bảo nhớ lại: "Có hôm 2–3 bệnh nhân cùng ngừng tuần hoàn. Bác sĩ phải chia não ra làm nhiều phần, vừa ép tim cho người này, vừa chỉ đạo xử trí cho người kia. Những lúc đó, không còn khái niệm mệt hay đói nữa".
Những canh đêm kéo dài, khi bệnh nhân cũ diễn biến xấu, bệnh nhân mới lại tiếp tục nhập viện, sự kiệt sức là điều không tránh khỏi. Nhưng ở cấp cứu, không ai cho phép mình dừng lại.
Nhiều người hỏi làm ở Khoa Cấp cứu có áp lực không. Bác sĩ Bảo cười: "Nếu nói không thì là nói dối".
Áp lực đến từ số lượng bệnh nhân, từ những ca bệnh nặng dồn dập, từ trách nhiệm trên vai mỗi bác sĩ. Nhưng trên hết, áp lực lớn nhất là cảm giác không được phép sai.
"Chúng tôi chọn cấp cứu không phải vì nó nhẹ nhàng. Ngược lại, chính vì nó khắc nghiệt. Nhưng đổi lại, khoảnh khắc chứng kiến người nhà bệnh nhân vỡ òa khi biết người thân đã qua cơn nguy kịch, mọi mệt mỏi gần như tan biến". Với anh đó là lý do để tiếp tục trụ vững ở nơi vốn chẳng dành cho sự thong dong.
Làm việc tại bệnh viện tuyến đầu về bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh là một phần không thể tách rời. Trong đại dịch COVID-19 có những giai đoạn bác sĩ phải ăn ngủ tại viện suốt nhiều tháng.
"Có đồng nghiệp ở lại viện nửa năm, thậm chí cả năm. Nỗi lo lớn nhất là gia đình, nhưng chúng tôi buộc phải lựa chọn ở lại, để đảm bảo an toàn cho người thân", bác sĩ Bảo chia sẻ.
Các bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch liên tiếp được đưa vào Khoa Cấp cứu.
Nỗi lo lây nhiễm luôn thường trực, đặc biệt khi cấp cứu cho bệnh nhân HIV hoặc các bệnh lây qua đường hô hấp. "Nếu tuân thủ đúng quy trình bảo hộ thì rủi ro sẽ giảm. Nhưng thực tế có những tình huống bệnh nhân nguy kịch đột ngột, chúng tôi phải lao vào cứu người ngay, chưa kịp mặc đủ đồ bảo hộ".
Đó là những khoảnh khắc "sát sườn" nhất của nghề. Và cho đến giờ, anh nói mình may mắn vì vẫn bình an.
Ở Khoa Cấp cứu, bác sĩ không chỉ đối diện với bệnh tật mà còn cả những trạng thái cực đoan của con người. Những bệnh nhân hay người nhà say rượu, kích động, xúc phạm, thậm chí đe dọa y bác sĩ không phải chuyện hiếm.
"Có người livestream, quay phim, chửi bới bác sĩ ngay tại phòng cấp cứu. Thú thật, có lúc mình cũng rất bực, 'máu nóng' nổi lên", bác sĩ Bảo nói thẳng.
Nhưng rồi anh lại tự nhắc mình phải kiềm chế. "Mình là bác sĩ. Mục tiêu cao nhất vẫn là cứu người. Khi bệnh nhân ổn định, người nhà rồi cũng sẽ bình tĩnh lại".
Gian khổ sẽ dành phần ai?
Nếu Khoa Cấp cứu là nơi giành giật từng nhịp thở ban đầu thì Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU) là nơi sự sống được giữ lại từng giờ, từng ngày. Ở đó, ThS.BS Đồng Phú Khiêm - Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cùng đồng nghiệp vẫn âm thầm chiến đấu.
Khi được hỏi vì sao lựa chọn chuyên ngành Hồi sức cấp cứu, anh không nói nhiều. Vị bác sĩ chỉ mỉm cười và nhắc lại câu hát quen thuộc: "Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ dành phần ai" như một cách lý giải giản dị cho con đường mình đã chọn.
Nhắc về những năm tháng đầu lập nghiệp, anh thẳng thắn chia sẻ khó khăn lớn nhất là kinh tế. Từ một sinh viên tỉnh lẻ lên Hà Nội học tập rồi ở lại công tác, thu nhập những năm đầu của anh chỉ đủ chi trả tiền thuê nhà và sinh hoạt phí.
"Tháng lương đầu tiên tôi nhận vào năm 2010, hơn 5 triệu đồng cho hai tháng. Khi đó tôi đã lập gia đình, cưới vợ ngay sau khi thi đỗ biên chế. Hai vợ chồng ôm nhau mừng đến rơi nước mắt khi thấy trong tài khoản có hơn 5 triệu đồng", anh nhớ lại.
Bác sĩ đang theo dõi và điều trị cho bệnh nhân tại ICU.
Với bác sĩ Khiêm, Hồi sức cấp cứu không chỉ là chuyên môn, mà là "duyên" nghề. Ở ICU, mỗi giây đều có ý nghĩa. Một quyết định chậm trễ có thể làm thay đổi toàn bộ cục diện của ca bệnh.
Anh luôn ghi nhớ lời dạy của người thầy là GS.TS Nguyễn Gia Bình: "Không cập nhật kiến thức là đang tụt lại phía sau sinh mạng người bệnh". Câu nói ấy trở thành kim chỉ nam trong từng ca trực, nhắc anh và đồng nghiệp không cho phép mình chậm lại trước cuộc đua với thời gian để giữ lại sự sống.
Tuy nhiên, không phải cuộc chiến nào cũng có cái kết trọn vẹn. Có những thời điểm phải dừng điều trị quyết định khó khăn bậc nhất đối với bác sĩ hồi sức. "Khi gia đình đã kiệt quệ về kinh tế nhưng vẫn muốn níu kéo trong vô vọng, bác sĩ phải vừa điều trị, vừa tư vấn, vừa chia sẻ nỗi đau", bác sĩ Khiêm nói.
"Có lúc tôi tự hỏi, nếu đây là người thân của mình, mình sẽ làm gì?". Sự thấu cảm ấy giúp gia đình người bệnh đưa ra quyết định thanh thản hơn, dù nước mắt vẫn rơi.
Có những đêm sau ca trực, bác sĩ bước ra hành lang bệnh viện, ngồi xuống vài phút để lấy lại bình tĩnh trước khi tiếp tục quay vào với ca bệnh khác. Ở nơi ranh giới sinh – tử, niềm vui và nỗi buồn luôn song hành và không ai có nhiều thời gian để chìm trong cảm xúc của riêng mình.
ThS.BS Đồng Phú Khiêm - Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tết đã cận kề, ngoài kia những chuyến xe hối hả trở về, những mâm cơm tất niên đang dần đủ đầy. Còn trong Khoa Cấp cứu và ICU ánh đèn vẫn sáng suốt đêm. Trực Tết chưa bao giờ nhẹ gánh, bởi bệnh nhân nhập viện phần lớn là những ca nặng, những tình huống không thể chờ sang năm mới.
Với những người làm nghề ở ranh giới sinh – tử, hạnh phúc không phải điều gì lớn lao. Đó có thể là khoảnh khắc monitor trở lại nhịp đều sau những phút nghẹt thở, là cái siết tay yếu ớt của bệnh nhân tỉnh lại hay ngày họ được nhìn người bệnh tự bước ra khỏi cánh cửa bệnh viện.
Có lẽ đó là cách những bác sĩ đón Tết lặng lẽ ở lại phía sau, để giữ cho những mái nhà ngoài kia được đủ đầy hơn một nhịp thở.