Thực trạng trên tồn tại suốt cả chục năm qua khiến hàng trăm hộ dân xã Duy Nghĩa, TP Đà Nẵng, bị đặt trong tình cảnh "đi không được, ở cũng không xong".
Sống "treo" theo dự án 4 tỷ USD
Theo tìm hiểu của PV Báo Điện tử VTC News, năm 2010, UBND tỉnh Quảng Nam cũ (nay là TP Đà Nẵng) cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án khu nghỉ dưỡng Nam Hội An với tổng diện tích quy hoạch lên đến 985,5 ha trên địa bàn 2 xã Thăng An và Duy Nghĩa, trong đó xã Duy Nghĩa với diện tích 753,87ha. Dự án được Thủ tướng đồng ý cho áp dụng mô hình khu vui chơi giải trí có thưởng của liên doanh 2 tập đoàn Genting và VinaCapital (nay là Công ty TNHH Phát triển Nam Hội An ).
Hàng loạt khu tái định cư triển khai dang dở trong khi người dân phải sống "treo" dưới những mái nhà chực chờ đổ sập nằm giữa vùng dự án 4 tỷ USD.
6 năm sau, khu nghỉ dưỡng Nam Hội An với số vốn đầu tư lên đến 4 tỷ USD khởi công những hạng mục đầu tiên. Thời điểm đó, nghe quê mình sắp được đầu tư xây dựng khu nghỉ dưỡng, ai nấy khấp khởi mừng vui. Bởi vậy, khi tiếp nhận chủ trương nhường đất để phục vụ dự án, bà đồng lòng ủng hộ vì nghĩ rằng một khi du lịch phát triển sẽ giải quyết bài toán công ăn việc làm, lớp trẻ không phải bôn ba tha hương cầu thực.
Ngờ đâu, gần một thập kỷ trôi qua kể từ thời điểm dự án khởi động, phần lớn hộ dân sống trong vùng dự án vẫn chưa được giải tỏa đền bù, hỗ trợ tái định cư (TĐC). Đáng nói, từ khi phê duyệt quy hoạch dự án, người dân bị cấm chuyển đổi mục đích sử dụng đất, tách thửa, đặc biệt là xây dựng nhà cửa.
Nhiều năm qua, cứ vào mùa mưa bão, cụ Nguyễn Thị Cầm (90 tuổi, trú thôn Tây Sơn Đông, xã Duy Nghĩa) lại khăn gói sơ tán sang nhà cháu nội. Ngôi nhà cấp 4 của cụ sau gần 30 năm sử dụng đã bộc lộ dấu hiệu xuống cấp trầm trọng. Tường nhà xuất hiện chi chít vết nứt, các đòn tay cũng bị mối mọt tấn công tới mức rệu rã. " Ở cái tuổi gần đất xa trời rồi mà ngày nào cũng sống trong tâm thế bất an vì nhà cửa đổ sập lúc nào không hay. Cũng vì vướng quy hoạch mà không thể cất nhà mới, còn tái định cư thì chờ hoài chẳng thấy giải quyết" - cụ Cầm giãi bày.
Ngày qua ngày, cụ Cầm sống trong nỗi thấp thỏm vì nhà cửa xuống cấp.
Cách nhà cụ Cầm chỉ vài bước chân là ngôi nhà từng bị gió bão công phá của bà Nguyễn Thị Thu. Cách đây 4 năm, bà Thu cùng người thân của mình trải qua một phen hú vía khi gian nhà dưới đổ sập chỉ trong tích tắc. Cũng như hàng trăm trường hợp khác tại địa phương, đến nay, gia đình bà Thu vẫn đang sống "treo" theo dự án 4 tỷ USD, trong sự chờ đợi mỏi mòn được bố trí đất TĐC.
Nhắc đến tình cảnh “đi không được mà ở cũng không xong” của người dân địa phương, ông Phạm Được - Chủ tịch UBND xã Duy Nghĩa - cho hay đa phần các hộ dân trên địa bàn xã nằm trong vùng quy hoạch dự án đã kiểm kê nhiều năm, nhưng đến nay chưa lập phương án bồi thường, hỗ trợ và giải quyết TĐC để ổn định cuộc sống.
Theo ông Được, đời sống người dân gặp muôn vàn khó khăn, trở ngại: Nhà cửa xuống cấp, không được xây dựng cơi nới, trong khi nhu cầu chỗ ở thì ngày càng tăng; không được thực hiện các quyền của chủ sử dụng đất bởi nằm trong vùng quy hoạch dự án.
"Nhà cửa của người dân trong vùng dự án qua nhiều năm không được xây dựng, sửa chữa dẫn đến tình trạng xuống cấp trầm trọng. Qua thống kê, số lượng nhà ở xuống cấp, có nguy cơ sụp đổ hơn 255 trường hợp. Nhiều hộ có đơn đề nghị thực hiện bồi thường và tái định cư để ổn định cuộc sống nhưng không được giải quyết. Không ít hộ gửi đơn đề nghị địa phương cho phép xây dựng lại nhà cửa nhưng địa phương thì không đủ thẩm quyền giải quyết, dẫn đến công tác quản lý hiện trạng trong vùng dự án gặp rất nhiều khó khăn" - ông Được nói và xác nhận thêm công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng da beo tồn tại qua nhiều năm. Hạ tầng của dự án chưa được hoàn thiện khớp nối quy hoạch, dẫn đến ngập úng cục bộ vào mùa mưa ở hầu hết các khu dân cư còn lại trong vùng dự án chưa được giải tỏa.
Bên cạnh đó, đường giao thông ở khu dân cư trong vùng quy hoạch dự án qua nhiều năm sử dụng đã xuống cấp rất trầm trọng nhưng vẫn không được đầu tư nâng cấp, sửa chữa, bà con đi lại gặp rất nhiều khó khăn.
Dở dang tái định cư
Để giải quyết "bài toán" TĐC cho hàng nghìn hộ dân nằm trong vùng dự án khu nghỉ dưỡng Nam Hội An, chính quyền tỉnh Quảng Nam cũ đã phê duyệt triển khai xây dựng 5 khu TĐC. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, tất cả các khu TĐC này đều đang trong tình trạng dang dở vì hàng loạt vướng mắc.
Các dự án khu TĐC trên địa bàn xã Duy Nghĩa vẫn đang trong tình trạng dang dở.
Cụ thể, đối với khu TĐC Nồi Rang, đây là dự án được UBND tỉnh Quảng Nam cũ giao cho Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai làm chủ đầu tư và triển khai từ năm 2010, sau giao lại cho Công ty CP ĐT&PT Kỳ Hà Chu Lai Quảng Nam làm chủ đầu tư. Dự án có 2 khu vực giải tỏa trắng và chỉnh trang với tổng diện tích quy hoạch là 81,2 ha. Trong quá trình thực hiện, dự án có nhiều vướng mắc liên quan đến khu vực chỉnh trang.
Đối với các khu TĐC Duy Hải 1, 2, 3 và Sơn Viên, hiện nay, việc thực hiện thủ tục bàn giao các khu TĐC chưa hoàn thành (Công ty CP ĐT&PT Kỳ Hà Chu Lai Quảng Nam không còn được giao nhiệm vụ làm chủ đầu tư các dự án này). Đơn vị được giao nhiệm vụ làm chủ đầu tư tiếp theo chưa có nên dự án chưa thể tiếp tục triển khai.
Theo UBND xã Duy Nghĩa, liên quan đến các khu TĐC trên, một số trường hợp chưa phê duyệt phương án bồi thường, TĐC, nhưng đã bốc xăm vị trí bố trí. Hiện nay, các hộ vì bức xúc chỗ ở nên đã xây dựng nhà cửa.
Nhiều nhà dân nằm trong vùng dự án 4 tỷ USD chực chờ đổ sập.
"Đối với các khu tái định cư này, UBND xã đã kính đề nghị UBND thành phố sớm chỉ đạo việc nghiệm thu, thực hiện điểm dừng kỹ thuật và giao nhiệm vụ cho đơn vị chức năng có liên quan thực hiện nhận bàn giao dự án từ Công ty CP ĐT&PT Kỳ Hà Chu Lai Quảng Nam để sớm tiếp tục triển khai thực hiện. Từ đó giao nhiệm vụ cho chủ đầu tư và đơn vị thực hiện bồi thường giải quyết triệt để các trường hợp tồn đọng, sớm có báo cáo cụ thể chi tiết từng trường hợp để UBND thành phố chỉ đạo" - lãnh đạo UBND xã Duy Nghĩa thông tin thêm.