Từ cuối tháng Giêng đến khoảng tháng Ba âm lịch là mùa sứa ở vùng biển xứ Thanh. Khi những đợt sóng đầu mùa mang theo từng đàn sứa dạt vào gần bờ, ngư dân lại tất bật ra khơi khai thác loài hải sản dễ đánh bắt nhưng mang lại nguồn thu khá ổn định.
Tại các xã ven biển như Hoằng Tiến, Tiên Trang hay phường Nam Sầm Sơn, từ sáng sớm đã có thể bắt gặp những chiếc bè mảng, thuyền nhỏ nối đuôi nhau trở về sau chuyến biển. Trên mỗi bè, hàng trăm con sứa biển nằm ken đặc, nhanh chóng được đưa lên bờ bán cho thương lái.
Những chiếc thuyền ra khơi từ tờ mờ sáng, trở về bờ với đầy sứa biển.
Những chiếc xe đẩy chở sứa từ thuyền vào bờ.
Ông Hoàng Văn Thành, 53 tuổi, ngư dân phường Nam Sầm Sơn, cho biết năm nay sứa xuất hiện nhiều và dạt vào gần bờ nên việc khai thác thuận lợi hơn mọi năm. Chỉ trong gần bốn giờ ra khơi, chiếc thuyền nhỏ 3 người của gia đình ông đã vớt được hơn 200 con sứa.
"Bán với giá khoảng 25.000–30.000 đồng mỗi con, một chuyến biển cũng thu được cả triệu đồng. Sứa được mùa, được giá nên bà con ai cũng phấn khởi", ông Thành nói.
Ngay khi những chuyến sứa lên bờ, thương lái đã chờ sẵn để mua.
Mỗi con sứa có giá 25-30 nghìn đồng.
Mỗi chuyến biển thường bắt đầu từ khoảng 4h sáng. Khi mặt trời vừa ló lên khỏi đường chân trời, những chiếc thuyền nhỏ đã quay vào bờ, kịp bán sứa cho thương lái rồi tranh thủ ra khơi chuyến tiếp theo. Trung bình một ngày, mỗi thuyền có thể ra biển 2–3 chuyến nếu con nước thuận.
Sau khi đưa sứa lên bờ, nhiều ngư dân tranh thủ ăn vội bữa sáng ngay trên bãi cát. Bên những chiếc thuyền còn đẫm nước biển, vài ổ bánh mì, bát mì tôm nóng được ăn nhanh để kịp chuẩn bị ngư cụ cho chuyến ra khơi tiếp theo.
Những con sứa đỏ có giá cao hơn sứa trắng.
Đánh sứa không phức tạp như đánh các loại hản sản khác.
Theo ngư dân, đánh bắt sứa không quá phức tạp. Chỉ cần ra cách bờ khoảng 1–2 hải lý, thả lưới ở nơi sứa nổi dày rồi vớt lên bè. Tuy nhiên, do mỗi con sứa khá nặng và trơn nên thường phải 2 người cùng kéo mới đưa được lên thuyền.
Dù giá trị kinh tế không cao như các loại cá biển như cá thu, cá chim…, sứa lại dễ khai thác, ít rủi ro nên trở thành nguồn thu quan trọng trong những tháng đầu năm của nhiều gia đình vùng bãi ngang.
Mỗi chuyến thuyền mang về khoảng 200 con sứa.
Ngư dân bán ngay tại bờ cho thương lái.
Trong các loại sứa biển, sứa đỏ được xem là hiếm và có giá trị cao hơn. Loại này có thân dày, chất lượng tốt nên được thương lái thu mua với giá cao hơn nhiều so với sứa trắng.
Bà Nguyễn Thị Định, 52 tuổi, một thương lái thu mua sứa tại bãi biển Nam Sầm Sơn, cho biết cả chuyến biển đôi khi chỉ bắt được vài con sứa đỏ. "Loại này hiếm nên nhiều gia đình giữ lại chế biến món ăn hoặc bán với giá cao gấp 4–5 lần sứa thường", bà nói.
Sứa được vận chuyển đến các cơ sở sơ chế tại ven biển.
Sau khi được đưa vào bờ, sứa nhanh chóng được vận chuyển đến các điểm thu mua và cơ sở sơ chế ven biển. Tại đây, từng mẻ sứa tươi được kiểm đếm, phân loại thân và chân trước khi đưa vào các công đoạn chế biến.
Phần thân sứa thường được cắt nhỏ bằng máy, còn chân sứa được xử lý thủ công để đảm bảo đúng quy cách. Sau khi làm sạch nhớt, sứa được rửa kỹ rồi ngâm muối khoảng một tuần cho đến khi nước trong và hết mùi tanh mới trở thành thành phẩm.
Thành phẩm sứa sau chế biến chuẩn bị đưa đến tay khách hàng.
Trong quá trình ngâm, người thợ phải thường xuyên kiểm tra độ mặn của bể muối, duy trì khoảng 20% để đảm bảo chất lượng sứa.
Ông Nguyễn Bá Diện, chủ một cơ sở chế biến hải sản ven biển, cho biết vào cao điểm mùa sứa, mỗi ngày cơ sở của ông thu mua hàng nghìn con sứa từ ngư dân.
"Những hôm sứa nhiều, chúng tôi phải huy động 12–17 lao động để sơ chế. Mỗi người thu nhập khoảng 400.000–600.000 đồng mỗi ngày", ông Diện nói.
Không chỉ mang lại nguồn thu cho người trực tiếp ra khơi, mùa sứa còn tạo thêm việc làm cho nhiều lao động tại các điểm thu mua và cơ sở chế biến ven biển.
Khi những chiếc bè đầy ắp sứa lần lượt cập bến trong nắng sớm, tiếng gọi nhau í ới, tiếng kéo lưới và tiếng sóng vỗ hòa vào nhau tạo nên bức tranh lao động sôi động trên các bãi ngang xứ Thanh. Trong nhịp sống đầu năm hối hả, biển vẫn hào phóng trao tặng món quà mùa vụ, tiếp thêm sinh kế cho ngư dân bám biển.