Cứ mỗi 4 năm, hàng tỷ người trên khắp thế giới lại sẵn sàng thay đổi lịch sinh hoạt, thức đêm, gác lại công việc và tụ tập cùng bạn bè chỉ để theo dõi một trận đấu kéo dài 90 phút. Trong số đó bao gồm cả người đàn ông thành đạt, những người vốn nổi tiếng lý trí trong kinh doanh, quyết đoán trong công việc và luôn kiểm soát cảm xúc trong cuộc sống thường ngày.
Thế nhưng trước một bàn thắng ở phút bù giờ hay một khoảnh khắc định đoạt lịch sử, họ vẫn có thể hét lên, nhảy khỏi ghế, ôm chầm lấy người lạ bên cạnh như những cậu trai trẻ.
Điều gì tạo nên sức hấp dẫn mãnh liệt ấy?
Vài năm trước, Helen Keyes (một nhà tâm lý học tại Đại học Anglia Ruskin ở Anh) đang chen chúc giữa đám đông tại một trận World Cup cùng với người anh trai và người cha yêu bóng đá của mình. Cô nhớ lại mình đã hỏi họ: "Điều gì ở môn thể thao này khiến bố và anh thích thú? Có phải là chính môn thể thao đó? Hay là việc được ở bên cạnh những người khác? Hay là cảm giác gắn kết?". Họ đều bối rối và trả lời rằng chưa bao giờ nghĩ về điều đó. Keyes nhớ lại: "Tôi nghĩ, tôi thực sự muốn đào sâu về điều đó".
Ảnh: Shutterstock.
Keyes là một trong nhiều nhà tâm lý học coi World Cup, môn thể thao được tổ chức 4 năm một lần, như một phần của hành trình tìm câu trả lời cho câu hỏi: Mọi người nhận được gì từ việc xem thể thao? Và câu hỏi quan trọng tiếp theo: Việc là một người hâm mộ thể thao có mang lại lợi ích gì cho sức khỏe không?
Nghiên cứu cho thấy xem thể thao thực sự giúp chúng ta hạnh phúc hơn
Nghiên cứu của Keyes và những người khác đã chỉ ra rằng việc xem các môn thể thao thuộc mọi loại hình, cả trực tiếp và trên màn hình, đều có thể tác động tích cực đến sức khỏe. Và ngay cả khi đội của bạn thua, điều gần như chắc chắn sẽ xảy ra vào một lúc nào đó, người hâm mộ vẫn nhận được điều gì đó từ hành động xã hội khi cổ vũ cho đội bóng. Việc đi xem một trận đấu thể thao có tốt cho bạn không?
Sử dụng dữ liệu từ một cuộc khảo sát hơn 7.000 người ở Anh, Keyes và các đồng nghiệp của bà đã bắt đầu vào năm 2023, để xem liệu việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp trong năm qua có làm thay đổi mức độ lo lắng, cô đơn và cảm giác về giá trị cuộc sống được báo cáo bởi chính mọi người hay không, cùng với các thước đo khác. Họ cũng xem xét mối liên hệ giữa các yếu tố này và dữ liệu nhân khẩu học, chẳng hạn như liệu mọi người có việc làm hay không, tình trạng sức khỏe và giới tính của họ. Các trận đấu không nhất thiết phải là những sự kiện đắt tiền với các cầu thủ chuyên nghiệp; các trận đấu địa phương giữa các vận động viên nghiệp dư cũng được tính.
Ảnh: Shutterstock.
Những gì họ tìm thấy là việc tham dự một trận đấu trực tiếp đã cải thiện đáng kể một số thước đo về hạnh phúc. Keyes nói: "Việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp có liên quan đến cảm giác rằng cuộc sống của bạn có giá trị hơn". Sự hài lòng về cuộc sống tăng lên và sự cô đơn giảm đi. Họ nhận thấy rằng việc tham dự một sự kiện trực tiếp thậm chí còn có tác động lớn hơn đến cảm giác về giá trị cuộc sống của mọi người so với việc họ có việc làm hay không.
Một nghiên cứu năm 2020 của một nhóm khác cho thấy, "việc xem thể thao trên TV cũng ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng và hạnh phúc trong cuộc sống, nhưng nó không làm giảm sự cô đơn như việc có mặt trực tiếp", Keyes cho biết.
Điều này cho thấy, "việc khuyến khích mọi người tham dự các sự kiện thể thao có thể là một cách tốt để cải thiện sức khỏe tinh thần", Keyes suy đoán. "Chúng tôi đang cố gắng tìm ra lợi ích tốt nhất mà chúng ta có thể đạt được để cải thiện sức khỏe và hạnh phúc cộng đồng theo cách mà mọi người cảm thấy thú vị", bà nói.
Liệu việc là một người hâm mộ thể thao có giúp bạn cải thiện sức khỏe tinh thần?
Bất cứ ai đã trải qua những cảm xúc thăng trầm khó tả khi theo dõi một trận đấu thể thao có thể tự hỏi: Liệu đây có phải là một lợi ích ròng? "Họ biết trước rằng có 50% khả năng khi kết thúc việc xem thể thao, họ sẽ trở nên cáu kỉnh", Daniel Wann, một nhà tâm lý học xã hội tại Đại học Murray State ở Kentucky (Mỹ), người đã nghiên cứu về sự hâm mộ thể thao trong nhiều thập kỷ, cho biết.
Ảnh: ThinkStock Photos.
Câu hỏi này đã truyền cảm hứng cho nhiều nghiên cứu tâm lý, bao gồm cả hiện tượng CORFing và BIRGing: viết tắt của "cắt đứt sự phản chiếu thất bại", tức là giữ khoảng cách với đội khi họ thua, và "tận hưởng vinh quang phản chiếu" khi họ thắng.
Nhưng nhìn chung, việc hâm mộ thể thao dường như có lợi cho sức khỏe tinh thần. Mọi người tìm cách tái cấu trúc và định hình lại cách hiểu của họ về một trận đấu mà đội của họ thua. "Tôi không biết làm thế nào bạn có thể là một người hâm mộ thể thao mà lại không kiên cường", Wann nói.
Và nói chung, lợi ích tâm lý của việc theo dõi một đội là rất đáng kể. "Những cá nhân thực sự tham gia vào một đội thể thao, họ có lòng tự trọng cao hơn, họ ít cảm thấy cô đơn và bị cô lập hơn, và họ có cảm giác kết nối xã hội cao hơn", ông nói.
"Việc hâm mộ có khả năng giúp các cá nhân đáp ứng các nhu cầu tâm lý cơ bản, như nhu cầu được thuộc về". Đồng thời, việc hâm mộ thể thao cho phép mọi người tự tách mình ra khỏi nhóm, tạo cho mình một bản sắc độc đáo trong cộng đồng. Ví dụ, bạn có thể là người hâm mộ thể thao theo dõi cả bóng đá và bắn cung, hoặc người chuyên theo dõi một nhóm cầu thủ cụ thể. Cá nhân hóa cũng là một nhu cầu tâm lý cơ bản.
Chu kỳ thường xuyên của thể thao cũng tạo ra một cấu trúc nhất định cho cuộc sống của người hâm mộ. Ai đó có thể nhớ mình đã ở đâu trong kỳ World Cup trước, hoặc họ có thể lên kế hoạch cho bữa tiệc Super Bowl của mình trước cả năm trời. Những nghi lễ này mang lại cảm giác thoải mái, Wann nói, và cho mọi người điều gì đó để mong chờ.
Khi World Cup bắt đầu, người hâm mộ trên khắp thế giới sẽ tụ tập không chỉ ở các sân vận động, mà còn ở những nơi họ có thể cùng nhau cổ vũ cho các đội. "Tôi chắc chắn có rất nhiều nhà tâm lý học trong đám đông đó, hỏi tất cả những người hâm mộ điều gì khiến thể thao trở nên đặc biệt đối với họ, giúp họ hạnh phúc hơn", Keyes nói.
(Nguồn: Time)