Chia sẻ nhân dịp ra mắt chuyên mục "Doanh nghiệp kiến quốc" của Báo Điện tử Chính phủ, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam (Trungnam Group) Nguyễn Tâm Tiến cho biết, doanh nghiệp nội địa hiện không chỉ thoát khỏi vị trí thầu phụ để làm chủ các siêu dự án, mà còn chủ động đề xuất gỡ vướng thể chế nhằm kiến tạo không gian tăng trưởng chung.
Trong lộ trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, khu vực doanh nghiệp tư nhân đang dần trở thành "động cơ nội sinh" cốt lõi của nền kinh tế. Theo Tổng Giám đốc Trungnam Group, sự thay đổi này không chỉ dừng lại ở quy mô vốn đầu tư, mà thể hiện rõ nét qua việc các doanh nghiệp trong nước bắt đầu tham gia sâu vào những mắt xích đòi hỏi mức độ phức tạp cao về công nghệ và quản trị.
Tổng Giám đốc Trungnam Group Nguyễn Tâm Tiến. Ảnh: VGP
Bước ngoặt vươn lên chuỗi giá trị toàn cầu
Nhìn nhận về sự dịch chuyển trên thị trường, lãnh đạo Trungnam Group cho biết, nhiều thập kỷ qua tại các dự án năng lượng và hạ tầng trọng điểm, sự chênh lệch về năng lực tài chính và kỹ thuật khiến doanh nghiệp Việt Nam thường chỉ giới hạn ở vai trò thầu phụ, gia công cho các tập đoàn đa quốc gia. Tuy nhiên, định vị này đang được viết lại bằng những dự án thực tế.
Lãnh đạo Trungnam khẳng định một nền kinh tế muốn phát triển dài hạn cần được xây dựng trên nền tảng ổn định. Để hướng tới một nền kinh tế tự cường, các doanh nghiệp tư nhân cần dịch chuyển từ tư duy ngắn hạn sang dài hạn, không chỉ trong chiến lược đầu tư mà cả trong cách tiếp cận về nguồn lực và vị thế thị trường. Trọng tâm của quá trình này nằm ở ba yếu tố cốt lõi là nhân lực, công nghệ và quản trị dòng tiền. Đồng thời, việc tăng cường liên kết, hợp tác cũng trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở góc độ thực tiễn, doanh nghiệp cần nhận diện rõ mình là ai, vị thế của mình đang ở đâu trong chuỗi giá trị và có thể làm tốt nhất điều gì. Việc cạnh tranh trực diện với các tập đoàn quốc tế khi chưa có nền tảng đủ mạnh về công nghệ, tài chính và hệ sinh thái là không khả thi. Thay vì dàn trải, doanh nghiệp cần định vị đúng vai trò, tập trung làm chủ một số khâu then chốt với tiêu chuẩn đạt tầm quốc tế, từ đó từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trên cơ sở đó, Trungnam định hướng phát triển cần gắn với quy hoạch dài hạn và các mục tiêu quốc gia, đặc biệt là yêu cầu giảm phát thải và tăng cường nội lực nền kinh tế. Các dự án cần bám sát quy hoạch quốc gia, ưu tiên những mô hình có khả năng tích hợp hệ thống – từ nguồn, lưới đến lưu trữ – nhằm tối ưu hiệu quả vận hành và tạo giá trị bền vững trong dài hạn.
Việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và gắn kết với địa phương cũng là một trụ cột quan trọng. Điều này thể hiện qua việc tăng cường sử dụng nguồn lực trong nước trong xây dựng và vận hành, đầu tư vào phát triển nhân lực địa phương, cũng như đồng hành cùng cộng đồng tại khu vực triển khai dự án. Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp củng cố nội lực, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống và tạo ra giá trị lan tỏa cho xã hội.
Ông Nguyễn Tâm Tiến dẫn chứng, Trungnam Group trở thành doanh nghiệp tư nhân trong nước đầu tiên trúng thầu dự án điện khí LNG tại Cà Ná (công suất 1.500 MW) thông qua hình thức đấu thầu quốc tế, bám sát định hướng Quy hoạch điện VIII.
"Đây được xem là bước ngoặt cho thấy khối tư nhân nội địa đã tích lũy đủ năng lực để cạnh tranh sòng phẳng và đảm nhận vai trò chủ đầu tư tại các dự án năng lượng cốt lõi, lĩnh vực trước đây vốn mặc định là sân chơi của khối ngoại", đại diện Trungnam Group cho hay.
Trungnam Group trở thành doanh nghiệp tư nhân trong nước đầu tiên trúng thầu dự án điện khí LNG tại Cà Ná (công suất 1.500 MW) thông qua hình thức đấu thầu quốc tế, bám sát định hướng Quy hoạch điện VIII. Ảnh: CGP
Không chỉ ở mảng năng lượng, sự tự chủ công nghệ còn được minh chứng trong lĩnh vực hạ tầng giao thông. Đại diện doanh nghiệp cho biết, việc trực tiếp thiết kế, thi công hàng loạt công trình phức tạp, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế như cầu Mỹ Thuận 2, cầu Rạch Miễu 2 hay nút giao Ngã ba Huế đã giúp nội địa hóa thành công các khâu kỹ thuật khó. Điều này vừa tối ưu hóa ngân sách, vừa tạo tiền đề để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất.
Đặc biệt, trước bài toán cấp thiết về giải tỏa công suất cho các dự án năng lượng tái tạo, Trungnam Group đã chủ động đầu tư, vận hành hệ thống trạm biến áp và đường dây truyền tải 500/220 kV. Đây là minh chứng cho việc tư nhân tự hoàn thiện hệ sinh thái hạ tầng khép kín, sẵn sàng chia sẻ gánh nặng đầu tư với Nhà nước.
Từ những thực tiễn đó, Tổng Giám đốc Trungnam Group đúc kết: "Doanh nghiệp Việt Nam cần dám nghĩ lớn, dám làm lớn, dám đảm nhận các công việc lớn để xây dựng nền kinh tế tự cường, đủ năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới, đồng hành cùng Chính phủ thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên."
Tháo gỡ thể chế: Chìa khóa khơi thông nguồn lực đầu tư
Bên cạnh năng lực tự thân, vị lãnh đạo doanh nghiệp đánh giá môi trường chính sách là yếu tố quyết định để duy trì động lực đầu tư. Các dự án hạ tầng, năng lượng luôn có đặc thù là quy mô vốn khổng lồ và vòng đời dự án kéo dài, do đó rủi ro về pháp lý thường là cản trở lớn nhất.
Phân tích cụ thể, ông Tiến nhắc đến dự án giải quyết ngập do triều cường khu vực TP.HCM Giai đoạn 1 (tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng) do tập đoàn thực hiện. Dự án này từng gặp nhiều nút thắt về cơ chế khiến tiến độ bị đình trệ. Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 212/NQ-CP vừa qua đã tháo gỡ kịp thời các vướng mắc, tạo cơ sở pháp lý để tái khởi động dự án.
Từ góc nhìn của đơn vị triển khai, lãnh đạo Trungnam phân tích, việc khơi thông các dự án đang "đắp chiếu" không chỉ giúp giải phóng dòng tiền cho doanh nghiệp mà còn ngăn chặn những tổn thất lớn cho nền kinh tế. Dữ liệu ước tính cho thấy tình trạng ngập lụt tại TP.HCM có thể gây thiệt hại hơn 1.500 tỷ đồng mỗi năm. Do đó, khi dự án vận hành, hàng ngàn tỷ đồng tiết giảm được mỗi năm chính là phần giá trị tăng thêm cho toàn xã hội, giúp ổn định sinh kế cho hàng vạn người dân.
Chính sự quyết liệt của Chính phủ trong việc tháo gỡ điểm nghẽn mang tính hệ thống đã và đang tạo ra "niềm tin thị trường" – điểm tựa vững chắc để các tập đoàn tư nhân yên tâm dải ngân các khoản đầu tư dài hạn.
Tầm nhìn bền vững và góc nhìn mới về đào tạo nhân sự
Song song với việc giải quyết bài toán thể chế, trong cuộc trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Tổng Giám đốc Nguyễn Tâm Tiến đã đưa ra một góc nhìn mới đáng chú ý về chiến lược nhân sự: Hoạt động đào tạo nội bộ của doanh nghiệp cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho quốc gia.
Ông phân tích, tại các dự án kỹ thuật cao, chi phí đào tạo là rất lớn. Nếu doanh nghiệp đào tạo chuyên sâu cho 100 nhân sự và giữ lại được 30 người gắn bó lâu dài, đó đã là một thành công. 70 người rời đi, dù không tiếp tục cống hiến cho công ty, vẫn mang theo tri thức và tay nghề tiêu chuẩn để cung cấp cho thị trường lao động.
Nhấn mạnh tính lan tỏa rộng khắp của việc đào tạo, đại diện Trungnam Group kiến nghị các cơ quan quản lý cần xem xét cơ chế ưu đãi, miễn giảm thuế đối với các chi phí phục vụ hoạt động đào tạo nhân sự của doanh nghiệp. Đồng thời, cần một khung chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy liên kết giữa khối doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục.
Khép lại cuộc trao đổi, lãnh đạo tập đoàn khẳng định định hướng phát triển của khối doanh nghiệp lớn hiện nay đều gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững. Để đáp ứng cam kết Net-Zero vào năm 2050, nền kinh tế không chỉ cần "đủ điện" mà phải là "điện sạch". Việc Trungnam Group và các doanh nghiệp tư nhân tập trung vào năng lượng tái tạo, điện khí LNG tích hợp giải pháp lưu trữ thông minh chính là bước đi thực tiễn để cân bằng giữa tốc độ tăng trưởng nhanh và sự ổn định vĩ mô.
Trong giai đoạn phát triển mới, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà đang trở thành chủ thể cùng Chính phủ kiến tạo tăng trưởng. Khi hội tụ đủ ba yếu tố nguồn vốn – thể chế – niềm tin thị trường, khu vực doanh nghiệp sẽ có đủ động lực để đầu tư lớn, làm chủ các dự án chiến lược và từng bước nâng tầm vị thế quốc gia.
"Nói cách khác, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là bài toán của Chính phủ, mà là kết quả của sự đồng hành và cộng hưởng giữa Nhà nước và doanh nghiệp – nơi mỗi doanh nghiệp thực sự trở thành một "tế bào kiến quốc" trong nền kinh tế hiện đại", lãnh đạo Trungnam Group nhấn mạnh.