Và thế là tôi bắt đầu.
Suốt 12 tháng, tháng nào tôi cũng chuyển đúng 1 triệu vào tài khoản tiết kiệm. Không chậm một ngày. Có tháng phải co kéo chi tiêu, có tháng phải từ chối vài cuộc hẹn cà phê, nhưng tôi vẫn làm được. Tôi khá tự hào vì sự kỷ luật đó.
Sau một năm, tôi có 12 triệu đồng trong tài khoản tiết kiệm. Nếu tính thêm chút lãi ngân hàng, con số nhích lên khoảng 12,5 triệu. Nhìn vào, tôi chợt… chững lại. 12 triệu có khiến cuộc sống tôi khác đi? Thật lòng là không.
12 triệu không đủ để tạo quỹ dự phòng 6 tháng sinh hoạt. 12 triệu cũng không đủ để đầu tư nghiêm túc. 12 triệu càng không đủ để giải quyết một biến cố lớn như thất nghiệp, ốm đau hay sửa nhà.
Lúc đó, tôi mới bắt đầu đặt câu hỏi: Vấn đề nằm ở đâu?
Bảng chi tiêu 1 năm của tôi khi tiết kiệm 1 triệu/tháng
Thu nhập trung bình: 15 triệu/tháng Tổng thu nhập năm: 180 triệu
Chi tiêu trung bình mỗi tháng:
- Tiền nhà + điện nước: 5,5 triệu
- Ăn uống: 3,5 triệu
- Xăng xe, đi lại: 1 triệu
- Con cái/học hành: 2 triệu
- Mua sắm linh tinh: 1,5 triệu
- Hiếu hỉ, phát sinh: 1,5 triệu
Tổng chi trung bình: 15 triệu
Tiết kiệm cố định: 1 triệu/tháng Thực tế tôi thường phải "co" lại khoản mua sắm hoặc ăn uống để đủ 1 triệu đó.
Sau khi nhìn lại bảng này, tôi nhận ra một điều không ai nói thẳng: Nếu thu nhập không tăng, tiết kiệm cố định 1 triệu chỉ giúp bạn… đứng yên một cách có kỷ luật.
Tôi đã tiết kiệm, nhưng tôi không thay đổi cấu trúc tài chính của mình.
Sự thật thứ nhất: 1 triệu/tháng quá nhỏ để tạo bước ngoặt
Nghe thì có vẻ động viên, nhưng 1 triệu chỉ tương đương 6–7% thu nhập của tôi. Tỷ lệ này quá thấp để tạo đòn bẩy. Sau 1 năm, tôi không có cảm giác "an toàn hơn" mà chỉ thấy mình đã cố gắng rất nhiều để đổi lấy một khoản tiền chưa đủ mạnh.
Nếu mục tiêu là xây quỹ dự phòng 3-6 tháng chi tiêu (khoảng 45–90 triệu), thì 12 triệu sau một năm rõ ràng chưa đủ.
Sự thật thứ hai: Tôi tập trung vào tiết kiệm mà quên mất tăng thu nhập
Trong 12 tháng đó, tôi gần như không làm gì để tăng thu nhập. Tôi chỉ chăm chăm "giữ tiền". Nhưng giữ tiền không bao giờ giúp bạn bứt lên nếu thu nhập vẫn dậm chân.
Khi nhìn lại, tôi nhận ra nếu thay vì ép mình tiết kiệm 1 triệu, tôi đầu tư thời gian học thêm kỹ năng, nhận thêm việc freelance hoặc thương lượng tăng lương, có lẽ con số tăng thêm mỗi tháng đã không dừng ở 1 triệu.
Tiết kiệm là phòng thủ. Tăng thu nhập mới là tấn công.
Sự thật thứ ba: Tiết kiệm mà không có mục tiêu cụ thể dễ tạo cảm giác giả an toàn
Tôi tiết kiệm 1 triệu/tháng nhưng không đặt câu hỏi: Tiết kiệm để làm gì?
Không có mục tiêu rõ ràng (mua nhà? quỹ hưu trí? đầu tư?), số tiền đó chỉ nằm yên trong tài khoản. Nó khiến tôi nghĩ mình đang ổn, trong khi cấu trúc tài chính vẫn mong manh.
Tôi bắt đầu thay đổi cách làm từ tháng thứ 13.
Tôi điều chỉnh như thế nào sau 1 năm?
Thay vì chỉ tiết kiệm 1 triệu cố định, tôi chuyển sang mô hình 3 bước:
Tăng tỷ lệ tiết kiệm lên tối thiểu 20% thu nhập. Với thu nhập 15 triệu, tôi đặt mục tiêu để dành 3 triệu/tháng thay vì 1 triệu.
Chia tiền thành 3 phần rõ ràng:
- 50% chi tiêu thiết yếu
- 20% tiết kiệm dài hạn
- 20% đầu tư/tăng thu nhập
- 10% linh hoạt
Mỗi quý phải có một hành động tăng thu nhập cụ thể. Ví dụ: Học thêm kỹ năng viết nội dung, nhận thêm 2 dự án ngoài giờ, thử một kênh bán hàng nhỏ.
Kết quả sau 6 tháng thay đổi: Thu nhập tôi tăng lên 18 triệu/tháng. Tiền tiết kiệm không còn dừng ở 1 triệu, mà tăng dần theo thu nhập.
Vậy có nên tiết kiệm 1 triệu/tháng không?
Câu trả lời là: Có, nếu đó là điểm bắt đầu.
Nhưng nếu bạn kỳ vọng 1 triệu/tháng sẽ giúp mình "khá lên", mua nhà nhanh hơn hay an tâm hẳn về tài chính, thì có lẽ bạn sẽ thất vọng.
Tiết kiệm nhỏ là thói quen tốt. Nhưng để khá lên, bạn cần ít nhất một trong ba điều:
- Tăng tỷ lệ tiết kiệm theo thu nhập
- Tăng thu nhập
- Đầu tư thông minh thay vì chỉ gửi tiết kiệm
Sau 1 năm kỷ luật, tôi không hối hận vì đã tiết kiệm 1 triệu/tháng. Nhưng tôi biết ơn năm đó vì nó dạy tôi một điều quan trọng hơn: Giàu lên không đến từ việc cắt một ly trà sữa, mà đến từ việc thay đổi cấu trúc tài chính.
Nếu bạn đang tiết kiệm 1 triệu mỗi tháng, đừng dừng lại. Nhưng cũng đừng tự ru mình rằng thế là đủ.
Vì đôi khi, điều giữ chúng ta ở mức "ổn ổn" chính là những mục tiêu quá an toàn.