Thị trường vàng vừa trải qua một trong những chu kỳ tăng trưởng 2 năm vĩ đại nhất trong lịch sử, và người đàn ông tiên tri được làn sóng này khẳng định: Tất cả chỉ mới là sự khởi đầu.
Ở tuổi 81, Eric Sprott đang tận hưởng kỳ nghỉ tại San Jose (Costa Rica) thì phóng viên Forbes liên hệ. Đó là thời điểm cuối tháng 1/2026, ngay khi giá bạc vừa chạm mức cao kỷ lục mọi thời đại 100 USD/ounce. Nhưng con số đó chẳng mảy may làm vị tỷ phú này ấn tượng.
“Tôi không phải nhà địa chất, tôi chẳng biết gì về đất đá, nhưng tôi hiểu các con số... nếu phần thưởng đủ lớn, tôi sẵn sàng chấp nhận rủi ro thua lỗ”, ông Sprott chia sẻ với Forbes. “Thẳng thắn mà nói, tôi nghĩ giá sẽ còn bay cao hơn nữa. Bạc có thể dễ dàng chạm mốc 200 USD, thậm chí là 300 USD. Còn với vàng, con số 10.000 USD/ounce là hoàn toàn khả thi”.
Chỉ vài ngày sau phát ngôn đó, giá bạc lao dốc về 76 USD và vàng lùi sâu xuống dưới mốc 5.000 USD. Thế nhưng, Sprott vẫn thản nhiên, không chút lay chuyển.
Sự điềm tĩnh đáng kinh ngạc đó là điều dễ hiểu khi người đàn ông này đã dành tới 4 thập kỷ liên tục dự báo chính xác về xu hướng của kim loại quý. Ngay cả khi đã gặt hái thành công lẫy lừng trong ngành khai khoáng, Eric Sprott chưa từng tự nhận mình là một chuyên gia địa chất. Khi được hỏi làm thế nào để tìm ra thương vụ tỷ USD tiếp theo, ông trả lời vô cùng đơn giản: “Các con số đã dẫn lối cho tôi. Chỉ có các con số mà thôi. Bạn không cần phải là một nhà địa chất làm gì”.
Triết lý này có sự giao thoa kỳ lạ với góc nhìn của Ray Dalio - nhà sáng lập Bridgewater Associates, một trong những nhà đầu tư vĩ mô được thế giới dõi theo sát sao nhất. Nhiều năm qua, Dalio liên tục lập luận rằng các chính phủ ngập trong nợ nần chắc chắn sẽ làm mất giá đồng tiền của chính họ, các chủ sở hữu trái phiếu luôn là những người cuối cùng nhận ra sự thật và vàng chính là hầm trú ẩn tối thượng khi con người không còn tin vào các phép tính toán học của hệ thống tài chính hiện tại.
Bắt đầu đầu tư vào vàng và bạc từ những năm 1980, Eric Sprott đã xây dựng khối tài sản ròng được Forbes ước tính vượt mốc 3 tỷ USD, với 98% danh mục đầu tư nằm gọn trong vàng và bạc. Đáng chú ý, khối tài sản đặt cược vào kim loại quý của ông đã tăng gấp 4 lần chỉ trong vòng hai năm qua.
Eric Sprott
Bản chất của cuộc khủng hoảng: Chiếc máy in tiền của các chính phủ
Lý do Eric Sprott gom lượng lớn vàng xuất phát từ cái nhìn định kiến thực tế của ông đối với các cơ quan quản lý tiền tệ.
“Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều thừa biết rằng các chính phủ đã hành xử vô trách nhiệm đối với hệ thống tài chính thông qua việc in tiền vô tội vạ và chi tiêu quá độ”, ông thẳng thắn. “Bất kể là chính phủ Canada, Mỹ, Anh hay Nhật Bản, họ đều chi tiêu vượt ngân sách. Họ chỉ nghĩ đơn giản rằng nếu có thể in được tiền, thì cứ bật máy in lên mà dùng”.
Hệ quả tất yếu của lý thuyết này là khi các quốc gia liên tục duy trì mức thâm hụt ngân sách khổng lồ và bơm thêm tiền vào nền kinh tế, đồng nội tệ của họ sẽ dần mất đi giá trị nội tại. Điều này thúc đẩy giới đầu tư tháo chạy sang các loại tài sản có nguồn cung hữu hạn hoặc cố định, đặc biệt là vàng và bạc, những thứ không thể tự sinh ra theo mệnh lệnh hành chính.
Hiện tại, nợ quốc gia của Mỹ đã phình to lên mức 38,9 nghìn tỷ USD và được dự báo sẽ còn tiếp tục leo thang trong thập kỷ tới, theo Ủy ban vì một Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm (CRFB). Cùng lúc đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn neo lãi suất ở mức cao nhất trong gần hai thập kỷ qua, bất chấp một vài đợt cắt giảm gần đây. Khi tất cả các yếu tố này cộng hưởng, việc giá vàng phản ứng dữ dội là điều không quá bất ngờ.
Từ mức khoảng 2.000 USD/ounce vào đầu năm 2024, giá vàng đã thiết lập mức đỉnh lịch sử trong ngày lên tới 5.595 USD/ounce vào cuối tháng 1/2026 - tương đương mức tăng trưởng kinh ngạc 180% chỉ sau hai năm. Theo báo cáo triển vọng của quỹ VanEck, vàng chính là loại tài sản lớn có hiệu suất sinh lời tốt nhất toàn cầu trong hai năm qua, bỏ xa gần gấp đôi lợi nhuận của chỉ số S&P 500 trong vòng 12 tháng. Dù hiện tại giá vàng đã điều chỉnh về quanh ngưỡng 4.500 USD/ounce, vị thế của nó vẫn cao hơn rất nhiều so với hai năm trước đó.
Sự đồng điệu từ góc nhìn vĩ mô của Ray Dalio
Sprott không phải là bộ óc lớn duy nhất lo ngại về bức tranh tài chính hiện tại. Ray Dalio cũng đưa ra một quan điểm cấu trúc tương tự, dù chiến lược phân bổ danh mục của ông có phần thận trọng và đa dạng hóa hơn.
Tại Diễn đàn Kinh tế Greenwich, Dalio đã khuyên các nhà đầu tư nên cân nhắc việc trích một tỷ lệ cao trong danh mục để trú ẩn vào vàng ngay vào lúc này. “Vàng là tài sản duy nhất mà bạn có thể sở hữu mà không cần phải phụ thuộc vào việc một bên khác có đủ khả năng trả tiền cho bạn hay không”, Dalio chia sẻ trên kênh CNBC.
Ông hoàn toàn đồng ý rằng khối nợ phình to và chính sách tiền tệ lỏng lẻo đang khiến vàng trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, khác với danh mục mang tính tất tay 98% của Sprott, Dalio đưa ra một tỷ lệ phân bổ mang tính thực tế và an toàn hơn: tối đa 15% danh mục đầu tư, tùy thuộc vào mức độ chấp nhận rủi ro của từng người.
“Nếu nhìn nhận thuần túy từ góc độ phân bổ tài sản chiến lược, bạn nên nắm giữ khoảng 15% danh mục là vàng... bởi vì đây là loại tài sản vận hành cực kỳ tốt khi các danh mục đầu tư truyền thống lao dốc”, Dalio phân tích.
Sự dịch chuyển này không chỉ diễn ra ở khối tư nhân. Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) báo cáo các ngân hàng trung ương toàn cầu đã gom thêm tới 863 tấn vàng, vượt xa mức trung bình 473 tấn của giai đoạn 2010–2021. Đây là minh chứng rõ nét cho một chiến lược tái tư duy có chủ đích nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các tài sản dự trữ bằng đồng USD.
Bài học nào cho các nhà đầu tư cá nhân?
Sự khác biệt giữa tỷ lệ 98% của Eric Sprott và 15% của Ray Dalio nằm ở tính thực tiễn. Sprott đã dành cả đời để lăn lộn trong ngành khai khoáng, ông có đủ năng lực định giá các công ty mỏ non trẻ và có thừa tiềm lực tài chính để chống chọi với những cú sập sàn mà người thường không thể chịu đựng nổi.
Đối với những nhà đầu tư nhỏ lẻ, việc học theo phong cách được ăn cả, ngã về không của Eric Sprott là một hành vi cực kỳ mạo hiểm. Biên độ khuyến nghị tối đa 15% của Ray Dalio là một điểm khởi đầu hợp lý hơn nhiều. Nó vừa đủ để bảo vệ bạn trước sự mất giá của tiền giấy, vừa không khiến bạn phá sản nếu chẳng may một doanh nghiệp khai thác vàng nào đó sụp đổ.
Nếu muốn tìm kiếm cơ hội từ vàng mà không muốn đau đầu nghiên cứu địa chất hay các mỏ khai khoáng, các nhà đầu tư có thể tiếp cận qua các kênh đơn giản như:
Các quỹ ETF vàng: SPDR Gold Shares (GLD), bám sát giá vàng vật chất với tỷ lệ chi phí quản lý khá thấp (0,40%). Các quỹ ủy thác bảo chứng bằng vàng vật chất: Sprott Physical Gold Trust (PHYS) - quỹ nắm giữ các thỏi vàng thực tế và có lợi thế tối ưu thuế hơn cho một số nhóm nhà đầu tư. Các quỹ đầu tư bạc: iShares Silver Trust (SLV) nếu muốn đa dạng hóa sang nhóm kim loại quý khác.Những công cụ này không thể mang lại cho bạn mức lợi nhuận gấp 4 lần kiểu Sprott, nhưng chúng bảo vệ bạn khỏi canh bạc may rủi.
Theo: Forbes, CNBC