Trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn do căng thẳng tại Trung Đông và nguy cơ tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, Ấn Độ đang đẩy mạnh nhập khẩu dầu từ Venezuela, đánh dấu sự trở lại đáng chú ý của dòng chảy thương mại từng bị gián đoạn nhiều năm qua.
Theo dữ liệu từ Kpler, hơn 12 triệu thùng dầu từ Venezuela đang trên đường tới bờ biển phía tây Ấn Độ trong tháng này - mức cao nhất kể từ đầu năm 2020. Đây được xem là tín hiệu cho thấy New Delhi đang chủ động tái cấu trúc nguồn cung năng lượng trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.
Đáng chú ý, động thái này không hoàn toàn mang tính phản ứng ngắn hạn. Theo chuyên gia phân tích của Kpler, nhiều lô hàng đã được chốt từ trước khi nguồn cung từ Tây Á bị gián đoạn, cho thấy đây có thể là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm đa dạng hóa nguồn nhập khẩu.
Theo dữ liệu theo dõi tàu, xuất khẩu dầu của Venezuela sang Ấn Độ đã tăng lên khoảng 342.000 thùng mỗi ngày (bpd) trong tháng 3, từ mức chỉ 35.000 bpd trong tháng 2.
Ấn Độ hiện phụ thuộc tới khoảng 88% nhu cầu dầu thô vào nhập khẩu, được xem là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ 3 thế giới. Trong khi đó, eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch – thường đảm nhận tới khoảng 30% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu . Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều gây áp lực lớn lên an ninh năng lượng của quốc gia Nam Á.
Trước đây, Ấn Độ từng là một trong những khách hàng lớn của Venezuela. Tuy nhiên, hoạt động thương mại bị gián đoạn do các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với ngành dầu mỏ Venezuela. Gần đây, khi Washington nới lỏng một phần các hạn chế, các doanh nghiệp Ấn Độ bắt đầu nối lại hoạt động nhập khẩu.
Tiền thu được từ bất kỳ giao dịch bán dầu nào của Venezuela vẫn do Mỹ kiểm soát thông qua các tài khoản ngân hàng do Bộ Tài chính quản lý, và các điều khoản thương mại phải tuân theo hướng dẫn của Mỹ, theo các giấy phép giao dịch mà Mỹ đã cấp cho đến nay.
Một dấu mốc đáng chú ý là việc tàu chở dầu Ottoman Sincerity – mang gần 1 triệu thùng dầu thô – đã cập cảng Sikka của Reliance Industries, đánh dấu lô hàng đầu tiên từ Venezuela sau gần một năm. Không lâu sau đó, tập đoàn này tiếp tục tiếp nhận thêm dầu từ PDVSA thông qua tàu Helios.
Khác với trước đây, Reliance hiện có thể mua dầu trực tiếp từ PDVSA nhờ giấy phép từ Mỹ, thay vì phải thông qua các trung gian như Vitol hay Trafigura. Điều này giúp tối ưu chi phí và tăng tính chủ động trong nguồn cung.
Việc quay lại với dầu Venezuela cũng nằm trong chiến lược rộng hơn của Ấn Độ nhằm đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, bên cạnh việc tăng mua từ Nga trong thời gian qua. Với lợi thế giá rẻ và phù hợp với các nhà máy lọc dầu phức hợp, dầu thô Venezuela đang trở thành lựa chọn hấp dẫn trong bối cảnh thị trường toàn cầu thắt chặt.
Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, các quốc gia nhập khẩu lớn như Ấn Độ sẽ tiếp tục linh hoạt điều chỉnh chiến lược năng lượng. Việc gia tăng nhập khẩu từ Venezuela không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào Trung Đông mà còn tạo thêm dư địa ứng phó với các cú sốc nguồn cung trong tương lai.