Như tin đã đưa, ban lãnh đạo Grab gần đây đã công bố kế hoạch đẩy nhanh quá trình điện hóa đội xe trên khắp Đông Nam Á với mục tiêu hỗ trợ cộng đồng tài xế chuyển đổi khoảng 70.000 phương tiện sang xe điện thông qua các chương trình tài chính và hợp tác khu vực.
Và chỉ ít ngày sau tuyên bố của công ty mẹ, thị trường Việt Nam đã chứng kiến bước đi cụ thể đầu tiên: Grab Việt Nam bắt tay cùng Tasco Auto để mở ra một gói hỗ trợ mới cho tài xế chuyển đổi sang xe điện và xe plug-in hybrid. Theo đó, các đối tác tài xế Grab sẽ được hưởng chính sách ưu đãi riêng khi mua các mẫu xe năng lượng mới của Geely do Tasco Auto phân phối.
Đằng sau một biên bản hợp tác tưởng như chỉ xoay quanh ưu đãi mua xe, bảo hiểm hay dịch vụ hậu mãi là một chuyển động lớn hơn nhiều: Một trong những đội xe vận hành dày đặc nhất Việt Nam đang bắt đầu được điện hóa theo cách có hệ thống hơn.
Khác với xe cá nhân, vốn phần lớn dành cho nhu cầu đi lại cố định, xe công nghệ là nhóm phương tiện có cường độ khai thác thuộc hàng cao nhất trên thị trường. Một tài xế chạy toàn thời gian có thể hoạt động 8 - 12 tiếng mỗi ngày, di chuyển hàng trăm km, tiêu thụ lượng nhiên liệu lớn và tạo ra chi phí vận hành đều đặn từng ngày. Với mô hình như vậy, bài toán điện hóa không đơn thuần là thay đổi loại động cơ, mà là thay đổi toàn bộ cấu trúc chi phí của nghề tài xế.
Trong nhiều năm, tiền xăng là khoản chi “bốc hơi” hàng ngày của giới tài xế công nghệ, một loại chi phí gần như không thể tối ưu ngoài việc chạy tiết kiệm hơn hoặc chấp nhận giảm biên lợi nhuận. Xe điện mở ra một phương án khác: Biến chi phí nhiên liệu thành khoản vận hành thấp hơn, ổn định hơn và dễ dự báo hơn. Với những phương tiện chạy liên tục với tần suất cao, hiệu quả kinh tế từ mỗi km tiết kiệm được không còn nhỏ.
Có lẽ vì vậy, kế hoạch điện hóa mà Grab đang thúc đẩy không chỉ dừng ở việc “khuyến khích tài xế dùng xe xanh”. Hãng đang cố gắng xây dựng cả một hạ tầng hỗ trợ phía sau từ tiếp cận phương tiện, dịch vụ hậu mãi, bảo hiểm cho tới mạng lưới sạc nhằm giải quyết rào cản lớn nhất của tài xế: Muốn đổi xe nhưng chưa đủ tự tin để đổi.
Trong thỏa thuận vừa ký tại Việt Nam, phần đáng chú ý nhất không nằm ở ưu đãi mua các mẫu xe năng lượng mới của thương hiệu Geely do Tasco phân phối, mà nằm ở việc tài xế được kéo vào một hệ sinh thái dịch vụ đi kèm: Từ xưởng bảo dưỡng, cứu hộ, bảo hiểm cho đến ưu đãi sạc điện.
Mức phí sạc ưu đãi được công bố ở mức 4.550 đồng/kWh, thấp hơn đáng kể so với mức niêm yết 7.000 đồng/kWh trong hệ thống đối tác của Tasco. Với một nhóm tài xế phải vận hành xe liên tục, những chênh lệch chi phí như vậy có thể tạo ra khác biệt rõ rệt sau mỗi tháng.
Điều đáng chú ý hơn là bước đi này cho thấy Grab đang nhìn xe điện theo lăng kính kinh tế nhiều hơn là chỉ câu chuyện ESG hay phát thải carbon. Bởi với nền tảng gọi xe, tài xế là nguồn cung cốt lõi. Khi chi phí vận hành của tài xế giảm xuống, khả năng bám nghề tốt hơn, hiệu quả hoạt động cao hơn, và toàn bộ hệ sinh thái vận tải trên nền tảng cũng trở nên ổn định hơn.
Nói cách khác, điện hóa không chỉ là bài toán môi trường mà còn là bài toán lợi nhuận của cả tài xế lẫn nền tảng.
Việt Nam nhiều khả năng sẽ là một thị trường quan trọng trong kế hoạch đó. Đây là một trong những thị trường gọi xe năng động nhất khu vực, mật độ tài xế cao, cường độ sử dụng xe lớn, và nhu cầu tối ưu chi phí vận hành luôn hiện hữu. Nếu quá trình chuyển đổi diễn ra đủ nhanh, tác động tạo ra sẽ không chỉ dừng ở cộng đồng tài xế Grab.
Nó có thể kéo theo cả thị trường xe điện dịch vụ, hạ tầng sạc, bảo dưỡng, bảo hiểm và tài chính tiêu dùng cùng chuyển động.
Sau nhiều năm cuộc đua trong ngành gọi xe xoay quanh giá cước, khuyến mại và tốc độ giao hàng, một cuộc cạnh tranh mới có thể đang hình thành âm thầm hơn: Ai điện hóa đội xe nhanh hơn, người đó có thể sở hữu lợi thế vận hành lớn hơn trong dài hạn.
Và tại Việt Nam, Grab dường như đã bắt đầu nhấn ga cho cuộc đua đó.