Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) xem xét lại các lệnh trừng phạt đối với dầu khí Nga, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực.
Phát biểu sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Hungary Viktor Orban hôm 4/4, ông Fico nhấn mạnh EU cần nhanh chóng nối lại đối thoại với Nga để tạo điều kiện ổn định nguồn cung năng lượng. Theo ông, các quốc gia thành viên cần có một môi trường chính trị và pháp lý linh hoạt hơn, cho phép tiếp cận các nguồn dầu mỏ và khí đốt từ “mọi hướng có thể”, bao gồm cả Nga.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu đang bị gián đoạn nghiêm trọng sau khi Iran tạm dừng phần lớn hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Sự gián đoạn này đã đẩy giá năng lượng tăng cao trên khắp châu Âu, gây áp lực lớn lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu như Slovakia.
Ông Fico cũng kêu gọi khôi phục hoạt động của đường ống Druzhba – tuyến vận chuyển dầu thô quan trọng từ Nga sang Trung Âu, trong đó có Slovakia và Hungary. Hiện hai quốc gia này vẫn được EU miễn trừ một phần khỏi các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga do thiếu nguồn cung thay thế.
Diễn biến thị trường cho thấy áp lực ngày càng gia tăng. Giá dầu diesel tại châu Âu đã vượt mốc 200 USD/thùng vào ngày 2/4, mức cao nhất kể từ tháng 3/2022 – thời điểm xung đột Nga - Ukraine bùng phát. Các chuyên gia cảnh báo giá nhiên liệu có thể tiếp tục leo thang nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, từ đó làm gia tăng lạm phát trên toàn khu vực.
Theo công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy (Na Uy), các quốc gia Trung Đông dự kiến cung cấp hơn 50% nhu cầu dầu diesel cho châu Âu trong năm 2025, trong đó khoảng 30% được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều này khiến khu vực trở nên đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị.
Song song với đó, châu Âu vẫn đang gia tăng nhập khẩu LNG để bù đắp thiếu hụt. Số liệu cho thấy trong quý I/2026, EU nhập khẩu khoảng 39,2 tỷ m3 LNG, tăng 10% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3 ghi nhận mức cao kỷ lục 14,1 tỷ m3.
Đáng chú ý, nguồn cung LNG từ Nga vào EU vẫn duy trì ở mức cao bất chấp các lệnh trừng phạt. Trong quý I năm nay, lượng nhập khẩu từ Nga đạt khoảng 6,8 tỷ m3, tăng so với 5,7 tỷ m3 cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 3, con số này lên tới 2,46 tỷ m3 – mức cao nhất từng ghi nhận.
Ngoài Nga, EU cũng tăng cường nhập khẩu từ Mỹ và một số quốc gia khác. Trong tháng 3, lượng LNG từ Mỹ, Trinidad và Tobago tăng 8%, đạt mức kỷ lục 8,3 tỷ m3. Tính chung quý I, nguồn cung từ các quốc gia này tăng 23%, đạt 23,9 tỷ m3.
Dù vậy, EU vẫn kiên định với lộ trình giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga. Hội đồng châu Âu đã thông qua kế hoạch cấm nhập khẩu LNG của Nga từ năm 2027, đồng thời chấm dứt hoàn toàn việc nhập khí đốt qua đường ống vào cuối cùng năm này.
Trong khi đó, Nga cũng phát tín hiệu có thể rút khỏi thị trường châu Âu sớm hơn dự kiến để chuyển hướng sang các thị trường khác. Điều này cho thấy bức tranh năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái định hình sâu sắc, khi các yếu tố địa chính trị ngày càng chi phối mạnh mẽ cán cân cung – cầu.