Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Áp lực kiểm soát lạm phát, huy động vốn cho tăng trưởng
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu để hoàn thiện nhiệm vụ, giải pháp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.
Theo Bộ trưởng, trong 9 tháng đầu năm, tăng trưởng kinh tế đạt 9,01%, lạm phát ở mức 4,52%. Áp lực lên mặt bằng giá chủ yếu đến từ giá dầu tăng do xung đột địa chính trị, đứt gãy nguồn cung và ảnh hưởng đến các cơ sở lọc hóa dầu.
Giá dầu Brent bình quân năm 2026 được dự báo khoảng 79 USD/thùng, nhưng tại thời điểm phát biểu đã tăng lên 118-120 USD/thùng, cao hơn trên 50%.
Để kiểm soát lạm phát, bên cạnh điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, chặt chẽ nhằm ổn định tỷ giá và lãi suất, Chính phủ triển khai các chính sách tài khóa hỗ trợ nền kinh tế.
Cụ thể, các chính sách miễn, giảm thuế trong năm 2026 có quy mô khoảng 240.000 tỷ đồng, cùng với khoảng 120.000 tỷ đồng gia hạn thuế. Tổng quy mô hỗ trợ khoảng 360.000 tỷ đồng.
Bộ Tài chính cũng sẽ báo cáo phương án giá điện, đồng thời đã báo cáo Chính phủ về việc tiếp tục lùi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng. Bộ trưởng đề cập việc đưa các loại thuế đối với xăng, dầu về 0% và dự kiến chi thêm khoảng 4.000 tỷ đồng theo khoản 7%.
Về nguồn lực cho tăng trưởng, kế hoạch tài chính 5 năm 2026-2030 đặt mục tiêu huy động nguồn lực tương đương 40% tổng đầu tư toàn xã hội, đồng thời đưa hệ số ICOR về mức 4,5-4,8. Quy mô huy động nguồn lực cho tăng trưởng trong giai đoạn này tăng 2,21 lần so với giai đoạn 2021-2025.
Trước ý kiến về sự phụ thuộc vào thị trường tín dụng, Bộ trưởng cho biết Chính phủ đang triển khai chiến lược phát triển thị trường chứng khoán và tiếp tục trình Quốc hội sửa đổi Luật Chứng khoán.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, huy động vốn trên thị trường tăng 15% so với cùng kỳ. Phát hành cổ phiếu ra công chúng tăng 60%, phát hành cổ phiếu riêng lẻ tăng 80%.
Đặc biệt, từ cuối năm 2025 đến thời điểm phát biểu, có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO, huy động trên 60.000 tỷ đồng, gấp 9 lần tổng mức huy động trong cả giai đoạn 2021-2025.
Theo Bộ trưởng, để phát triển thị trường vốn cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, thu hút nhà đầu tư nước ngoài và phát triển các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp.
Về công tác lập dự toán ngân sách, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận việc dự báo còn hạn chế, dẫn đến dự toán chưa sát với kết quả thực hiện. Năm 2025, số thực hiện tăng 36% so với dự toán và tăng 34% so với năm 2024.
Nguyên nhân chủ yếu là tăng trưởng kinh tế cao hơn dự báo ban đầu. Đầu năm, các báo cáo dự báo tăng trưởng khoảng 5,5-6,5%, nhưng kết thúc năm đạt 8,02%.
Bên cạnh đó, thu từ đất tăng mạnh sau khi Luật Đất đai năm 2024 được Quốc hội thông qua. Năm 2025, khoản thu này đạt trên 700.000 tỷ đồng, trong đó thu từ sử dụng đất tăng khoảng 98%. Một số nguồn thu khác đến từ chênh lệch thu chi của ngân hàng, bán vốn nhà nước và cổ tức.
Về chuyển nguồn ngân sách, số liệu quyết toán năm 2025 khoảng 1,8 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 40% dự toán.
Lý giải vấn đề này, Bộ trưởng cho biết thu ngân sách tăng mạnh vào cuối năm là một trong những nguyên nhân dẫn đến chuyển nguồn. Ngoài ra, nhiều dự án hạ tầng quan trọng được triển khai trong thời gian dài nên cần chuyển vốn để tiếp tục thực hiện. Nguồn chuyển sang thực hiện chính sách tiền lương cũng chiếm gần 30%.
Giải ngân vốn đầu tư công đạt 62,9% sau 9 tháng
Về giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Bộ trưởng cho biết trong 9 tháng, tỷ lệ giải ngân đạt 62,9%, tăng 203.000 tỷ đồng so với cùng kỳ. Tuy nhiên, vốn tạm ứng vẫn chiếm khoảng 37%, chủ yếu dành cho các công trình hạ tầng quan trọng.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 312 ngày 8/10, yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, đẩy mạnh thanh toán tạm ứng và sớm quyết toán các khoản vốn này.
Theo Bộ trưởng, một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là thời gian chuẩn bị dự án còn kéo dài. Hiện một công trình nhóm B cần ít nhất 18 tháng đến 2 năm để chuẩn bị.
Đối với dự án sử dụng vốn ODA, quy trình phức tạp hơn do liên quan đến nguồn vốn nước ngoài, phải có thỏa thuận và ký lại hiệp định nên thời gian thực hiện kéo dài.
Vì vậy, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm hệ số ICOR, giảm chuyển nguồn và tạm ứng, cần đẩy nhanh các khâu từ chuẩn bị dự án, tổ chức thực hiện đến thanh quyết toán và đưa công trình vào vận hành.
Bố trí 214.000 tỷ đồng hỗ trợ Đồng bằng sông Cửu Long
Liên quan đến nguồn lực phòng, chống lũ lụt, ngập mặn, xâm nhập mặn và nước biển dâng tại Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 bố trí 214.000 tỷ đồng vốn hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho các vùng.
Ngoài ra, khu vực này dự kiến được bố trí khoảng 56.600 tỷ đồng vốn ODA. Tổng mức hỗ trợ dành cho Đồng bằng sông Cửu Long để thích ứng với biến đổi khí hậu tương đương khoảng 18% tổng hỗ trợ có mục tiêu của ngân sách trung ương trong nhiệm kỳ 2026-2030.
Mức bố trí 214.000 tỷ đồng tăng gấp đôi so với 108.000 tỷ đồng của giai đoạn 2021-2025.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đàm phán với các tổ chức quốc tế để huy động thêm nguồn lực.
